Działania niepożądane leku Grafalon

Grafalon 20 mg/ml koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji zawiera immunoglobulinę króliczą przeciwko ludzkim limfocytom T o właściwościach immunosupresyjnych. Ze względu na charakter produktu, jego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia szeregu działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego.¹

Charakterystyka działań niepożądanych

Dane dotyczące bezpieczeństwa produktu Grafalon opierają się na zintegrowanej analizie 6 badań klinicznych obejmujących 242 pacjentów, w tym 136 biorców przeszczepu nerki oraz 106 pacjentów poddanych leczeniu kondycjonującemu przed przeszczepem komórek macierzystych. U 94% pacjentów uczestniczących w tych badaniach wystąpiło co najmniej jedno działanie niepożądane.²

Profil działań niepożądanych odzwierciedla częściowo typowe powikłania występujące po zabiegach przeszczepu nerki (zakażenia dróg moczowych, niewydolność nerek) oraz allogenicznym przeszczepie komórek macierzystych (pancytopenia, zapalenie błon śluzowych).³

Najważniejsze działania niepożądane istotne klinicznie

Objawy związane z uwalnianiem cytokin występują z powodu uwalniania cytokin i obejmują gorączkę, dreszcze, ból głowy, nudności, wymioty, tachykardię i zmiany krążeniowe. Objawy te można zaklasyfikować jako zespół uwalniania cytokin. Reakcje te są często obserwowane w trakcie i po podaniu produktu Grafalon. Zazwyczaj dobrze poddają się leczeniu, a profilaktyczne podanie odpowiednich leków może złagodzić objawy.⁴

Reakcje nadwrażliwości takie jak nagłe zaczerwienienie twarzy, wysypka, rumień, obrzęk, bezdech ze skurczem oskrzeli lub bez skurczu oskrzeli oraz kaszel są często obserwowane podczas podawania produktu Grafalon i po jego podaniu. Reakcje te zazwyczaj dobrze reagują na leczenie, a profilaktyczne podanie odpowiednich leków może złagodzić objawy. Anafilaksja/wstrząs anafilaktyczny wymaga natychmiastowego przerwania wlewu. Choroba posurowicza, obserwowana przy długotrwałym stosowaniu mniejszych dawek produktu Grafalon, rzadko ma ciężką postać i zwykle dobrze reaguje na leczenie objawowe.⁵

Zmiany hematologiczne, w tym przemijające zmiany liczby trombocytów i leukocytów (trombocytopenia i leukopenia), są często obserwowane po podaniu produktu Grafalon. Niedokrwistość jest działaniem niepożądanym występującym bardzo często.⁶

Infekcje są powszechne u pacjentów poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu. W pierwszym roku po przeszczepie narządu miąższowego u większości pacjentów, którzy otrzymali Grafalon, rozwinęły się infekcje pochodzenia bakteryjnego, wirusowego lub grzybiczego. Najczęstsze infekcje bakteryjne to zakażenia dróg moczowych, posocznica bakteryjna, zapalenie płuc i odmiedniczkowe zapalenie nerek. Wśród infekcji wirusowych bardzo często występują zakażenia wirusem cytomegalii (CMV). Niezbyt często występują zakażenia wirusem Epsteina-Barr (EBV), zapalenie płuc wywołane CMV i zapalenie żołądka i jelit wywołane CMV. Kandydoza ogólnoustrojowa stanowi niezbyt częstą infekcję grzybiczą. Większość infekcji zazwyczaj reaguje na leczenie, a odpowiednia obserwacja i profilaktyka mogą zmniejszyć częstość ich występowania.⁷

Nowotwory złośliwe mają ogólnie niską częstość występowania po leczeniu produktem Grafalon – porównywalną do częstości obserwowanej przy stosowaniu innych schematów immunosupresyjnych. Potransplantacyjną chorobę limfoproliferacyjną zgłaszano wyłącznie u pacjentów poddanych allogenicznemu przeszczepowi komórek macierzystych (1,7%).⁸

Hemoliza – rzadko zgłaszano przypadki hemolizy po stosowaniu produktu Grafalon (mniej niż u 1 na 1000 pacjentów). W pojedynczych przypadkach hemoliza zakończyła się zgonem pacjenta.⁹

Tabela działań niepożądanych

* ciężka reakcja
** ciężka reakcja, w pojedynczych przypadkach zakończona zgonem¹⁰

Odrębności w grupach szczególnych

Dzieci i młodzież – dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania produktu Grafalon u dzieci i młodzieży są ograniczone. Na podstawie dostępnych informacji można stwierdzić, że profil bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej zasadniczo nie różni się od profilu obserwowanego u pacjentów dorosłych.¹¹

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Zgodnie z wymogami dotyczącymi ciągłego monitorowania bezpieczeństwa produktów leczniczych, istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.¹²

Działania niepożądane należy zgłaszać za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.¹³

Zalecenia dotyczące postępowania w przypadku działań niepożądanych

Ze względu na profil działań niepożądanych leku Grafalon zaleca się:

• Ścisłe monitorowanie pacjentów podczas wlewu i po jego zakończeniu
• Przygotowanie leków i sprzętu do natychmiastowego leczenia reakcji anafilaktycznych
• Rozważenie profilaktycznego podania leków przeciwgorączkowych, przeciwhistaminowych i kortykosteroidów w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia reakcji związanych z uwalnianiem cytokin i reakcji nadwrażliwości
• Regularne monitorowanie parametrów hematologicznych, funkcji nerek i wątroby
• Wdrożenie odpowiedniej profilaktyki przeciwinfekcyjnej (przeciwbakteryjnej, przeciwwirusowej, przeciwgrzybiczej) zgodnie z lokalnymi protokołami
• Monitorowanie w kierunku reaktywacji wirusów, zwłaszcza CMV i EBV
• Natychmiastowe przerwanie wlewu w przypadku wystąpienia ciężkich reakcji nadwrażliwości

Należy pamiętać, że niektóre działania niepożądane mogą mieć charakter ciężki, a w pojedynczych przypadkach zakończyć się zgonem pacjenta. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy wstrząsu anafilaktycznego, ciężkich infekcji, niewydolności nerek i hemolizy.¹⁴