właściwości antycholinergiczne

Właściwości antycholinergiczne (przeciwcholinergiczne) odnoszą się do zdolności substancji do blokowania działania acetylocholiny – neuroprzekaźnika w układzie nerwowym. Związki o takim działaniu hamują transmisję cholinergiczną poprzez wiązanie się z receptorami muskarynowymi (głównie M1-M5), uniemożliwiając acetylocholinie wywieranie swojego fizjologicznego efektu.

Leki o właściwościach antycholinergicznych znajdują zastosowanie w wielu dziedzinach medycyny. W neurologii stosowane są w leczeniu choroby Parkinsona, gdzie łagodzą drżenie i sztywność mięśniową. W pulmonologii wykorzystuje się je jako bronchodilatatory w terapii astmy i POChP. W gastroenterologii pomagają zmniejszać skurcze i nadmierną sekrecję w przewodzie pokarmowym.

Działania niepożądane leków antycholinergicznych wynikają z ich nieselektywnego blokowania receptorów muskarynowych w różnych narządach. Najczęstsze objawy uboczne to: suchość w ustach, zaburzenia widzenia, zatrzymanie moczu, zaparcia, tachykardia oraz zaburzenia poznawcze. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych, u których efekty antycholinergiczne mogą prowadzić do pogorszenia funkcji poznawczych i zwiększonego ryzyka majaczenia.

Wiele leków, poza typowymi antycholinergicznymi, wykazuje działanie przeciwcholinergiczne jako efekt uboczny. Dotyczy to niektórych leków przeciwhistaminowych, przeciwdepresyjnych (zwłaszcza trójcyklicznych), przeciwpsychotycznych, niektórych leków przeciwwymiotnych oraz spazmolitycznych. Kumulacja działania antycholinergicznego przy politerapii może prowadzić do nasilenia objawów niepożądanych.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl