świąd jamy ustnej
Świąd jamy ustnej (pruritus oralny) to objaw charakteryzujący się nieprzyjemnym uczuciem swędzenia w obrębie błony śluzowej jamy ustnej, warg, języka lub podniebienia, który może prowokować chęć drapania lub pocierania. Jest to dolegliwość o złożonej etiologii, często związana z reakcjami alergicznymi, miejscowymi stanami zapalnymi lub zaburzeniami neurologicznymi.
Najczęstszymi przyczynami świądu jamy ustnej są alergie pokarmowe, zespół alergii jamy ustnej (OAS), reakcje na leki, infekcje grzybicze (kandydoza), choroby dermatologiczne (np. liszaj płaski), niedobory witamin i mikroelementów oraz zaburzenia hormonalne. Może również występować jako objaw psychogenny w przebiegu zaburzeń lękowych czy depresji.
Diagnostyka świądu jamy ustnej wymaga dokładnego wywiadu, badania klinicznego oraz często specjalistycznych testów alergologicznych, mikologicznych lub biopsji. Leczenie zależy od zidentyfikowanej przyczyny i może obejmować eliminację alergenów, leki przeciwhistaminowe, miejscowe środki przeciwzapalne, leki przeciwgrzybicze lub terapie ukierunkowane na schorzenia podstawowe.
Świąd jamy ustnej może znacząco obniżać jakość życia pacjentów, wpływając na komfort spożywania posiłków i mowy. W przypadkach przewlekłych lub o niejasnej etiologii zalecana jest konsultacja interdyscyplinarna z udziałem stomatologa, alergologa, dermatologa oraz niekiedy psychiatry.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Aminofluorek – Działania niepożądane
Aminofluorek, obecny w preparatach takich jak Elmex (związki Olaflur i Dectaflur), może indukować działania niepożądane głównie w obrębie układu żołądkowo-jelitowego oraz immunologicznego. Do bardzo rzadkich (częstość <1/10 000) należą złuszczanie błony śluzowej jamy ustnej, powierzchowne nadżerki oraz owrzodzenia jamy ustnej, które mogą powodować ból i utrudniać przyjmowanie pokarmów. Objawy ze strony błony śluzowej obejmują również podrażnienia, zapalenie, zaczerwienienie, dyskomfort, pieczenie, zdrętwienie, obrzęk, świąd, zmiany smaku oraz suchość jamy ustnej, których częstość występowania jest nieznana. Ponadto, mogą pojawić się nudności i wymioty, co wskazuje na dyspeptyczne reakcje górnego odcinka przewodu pokarmowego. Reakcje nadwrażliwości immunologicznej, choć bardzo rzadkie, mogą manifestować się od łagodnych wysypek po ciężkie reakcje anafilaktyczne, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.
aminofluorek, nadżerki błony śluzowej, nudności i wymioty, obrzęk jamy ustnej, owrzodzenia jamy ustnej, pieczenie jamy ustnej, podrażnienie błony śluzowej, preparat z aminofluorkiem, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, suchość jamy ustnej, świąd jamy ustnej, zaburzenia immunologiczne, zaburzenia smaku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie błony śluzowej, zapalenie dziąseł, złuszczanie błony śluzowej - Leksykon leków
Przedawkowanie – Perosall C stężenie „0” – 1 JS/ml, stężenie „1” – 10 JS/ml, stężenie „2” – 100 JS/ml, stężenie „3” – 1000 JS/ml, stężenie „4” – 5000 JS/ml (leczenie podstawowe); stężenie „4” – 5000 JS/ml (leczenie podtrzymujące)
Przedawkowanie Perosall C, roztworu podjęzykowego zawierającego alergeny pyłków bylicy, komosy białej, babki lancetowatej oraz szczawiu zwyczajnego, niesie ryzyko wystąpienia zarówno reakcji miejscowych, jak i ogólnoustrojowych. Objawy miejscowe obejmują obrzęk podjęzykowy, świąd i pieczenie w jamie ustnej oraz podrażnienie gardła, nasilające się wraz ze wzrostem stężenia preparatu (od 1 JS/ml do 5000 JS/ml). Reakcje ogólne, częściej obserwowane przy stężeniach 3 (1000 JS/ml) i 4 (5000 JS/ml), to pokrzywka, świąd skóry, obrzęk naczynioruchowy, duszność, skurcz oskrzeli oraz spadek ciśnienia tętniczego, które w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego zagrażającego życiu.
alergen pyłku, alergolog, babka lancetowata, bylica, dysfagia, hipotensja, immunoterapia alergenowa, komosa biała, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk podjęzykowy, obturacja oskrzeli, podrażnienie gardła, pokrzywka, pyłek chwastów, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, świąd jamy ustnej, szczaw zwyczajny, wstrząs anafilaktyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Grazax 75 000 SQ-T
Grazax, zawierający standaryzowany wyciąg alergenowy pyłku trawy z tymotki łąkowej (Phleum pratense) w dawce 75 000 SQ-T, charakteryzuje się profilem działań niepożądanych obejmującym głównie łagodne do umiarkowanych miejscowe reakcje alergiczne, takie jak świąd jamy ustnej, podrażnienie gardła i obrzęk jamy ustnej, które pojawiają się zwykle w ciągu pierwszych 5 minut po podaniu i ustępują w ciągu 1-7 dni. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić cięższe reakcje, w tym anafilaksja i obrzęk naczynioruchowy, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów, zwłaszcza podczas pierwszej dawki podawanej pod kontrolą lekarza. Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży jest podobny do dorosłych, z częstszym występowaniem podrażnienia oczu, bólu uszu, zaczerwienienia gardła oraz pęcherzy na błonie śluzowej jamy ustnej.
alergiczny nieżyt nosa, duszność, dysfagia, dyspepsja, eozynofilowe zapalenie przełyku, immunoterapia alergenowa, lek przeciwalergiczny, obrzęk jamy ustnej, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk oczu, ogólnoustrojowa reakcja alergiczna, parestezje, podrażnienie gardła, pokrzywka, powiększenie gruczołów ślinowych, przekrwienie oczu, reakcja alergiczna miejscowa, reakcja anafilaktyczna, rumień, skurcz oskrzeli, świąd jamy ustnej, tymotka łąkowa, wstrząs anafilaktyczny, wyciąg alergenowy pyłku trawy, zapalenie jamy ustnej, zapalenie spojówek, zapalenie warg - Leksykon leków
Działania niepożądane – Actair 300 IR
Lek ACTAIR, zawierający standaryzowane wyciągi alergenów roztoczy kurzu domowego (Dermatophagoides pteronyssinus i Dermatophagoides farinae) w dawce 300 IR, wykazuje profil działań niepożądanych oparty na badaniach klinicznych obejmujących 3007 pacjentów. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to reakcje miejscowe, takie jak świąd i obrzęk jamy ustnej, podrażnienie gardła oraz świąd ucha, o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, ustępujące zwykle w ciągu 3 miesięcy terapii. W badaniach klinicznych u 1583 dorosłych i nastolatków z alergicznym nieżytem nosa, 57% zgłosiło działania niepożądane, głównie przejściowe. U dzieci w wieku 5-11 lat profil bezpieczeństwa był podobny, choć odnotowano dodatkowe objawy, takie jak martwicze zapalenie jelit czy ból oczu. U pacjentów z astmą alergiczną stosujących dawki do 2000 IR obserwowano podobny profil bezpieczeństwa, z częstszymi parestezjami wewnątrznosowymi.
alergia sezonowa, alergiczny nieżyt nosa, astma alergiczna, ból oka, choroba refluksowa żołądka i przełyku, ciężka reakcja alergiczna, ciężka reakcja anafilaktyczna, Dermatophagoides farinae, Dermatophagoides pteronyssinus, duszność, dysfagia, dysfonia, dyskomfort krtaniowy, dyspepsja, eozynofilowe zapalenie przełyku, hipestezja, immunoterapia podjęzykowa, kandydoza jamy ustnej, krwawienie z nosa, martwicze zapalenie jelit, nieżyt nosa, obrzęk gardła, obrzęk jamy ustnej, obrzęk języka, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk oka, obrzęk twarzy, obrzęk wargi, ogólnoustrojowa reakcja alergiczna, owrzodzenie jamy ustnej, paradontoza, parestezja, parestezja wewnątrznosowa, podrażnienie gardła, pokrzywka, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, stan lękowy, świąd jamy ustnej, świąd ucha, świszczący oddech, tabletka podjęzykowa, tachykardia, wyciąg alergenów roztoczy kurzu domowego, zaburzenie krtaniowo-gardłowe, zaburzenie smaku, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie jamy ustnej, zapalenie oskrzeli, zapalenie powiek, zapalenie spojówek, zapalenie żołądka i jelit, zawrót głowy, zespół alergii jamy ustnej, zespół jelita drażliwego, zespół piekących ust - Leksykon leków
Działania niepożądane – Actair 100 IR+ 300 IR
ACTAIR to lek zawierający standaryzowane wyciągi alergenów roztoczy kurzu domowego (Dermatophagoides pteronyssinus i Dermatophagoides farinae) w dawkach 100 IR lub 300 IR podawany w formie tabletek podjęzykowych. Profil bezpieczeństwa opiera się na badaniach klinicznych obejmujących 3007 pacjentów, z których 57% (909/1583) dorosłych i nastolatków leczonych dawką 300 IR zgłaszało działania niepożądane, głównie łagodne lub umiarkowane reakcje miejscowe, takie jak świąd i obrzęk jamy ustnej, podrażnienie gardła oraz świąd ucha. Największe nasilenie działań niepożądanych obserwowano w początkowym okresie terapii, ustępujące w ciągu 3 miesięcy. Istnieje ryzyko ciężkich reakcji alergicznych, w tym anafilaksji, które wymagają natychmiastowej interwencji. Lek nie jest wskazany dla dzieci poniżej 12 lat, choć dane z populacji pediatrycznej (5-11 lat) wskazują na podobny profil bezpieczeństwa z dodatkowymi działaniami niepożądanymi, takimi jak dyskomfort krtaniowy czy wymioty.
alergiczny nieżyt nosa, astma alergiczna, ciężka reakcja alergiczna, Dermatophagoides farinae, Dermatophagoides pteronyssinus, dysfagia, dysfonia, dyskomfort krtaniowy, eozynofilowe zapalenie przełyku, hiperwentylacja, kandydoza jamy ustnej, martwicze zapalenie jelit, obrzęk jamy ustnej, obrzęk języka, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk warg, parestezja jamy ustnej, parestezja wewnątrznosowa, podrażnienie gardła, podrażnienie krtani, pokrzywka, przekrwienie oczu, reakcja anafilaktyczna, roztocze kurzu domowego, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, świąd jamy ustnej, świąd ucha, szum uszny, tabletka podjęzykowa, tachykardia, zaburzenie krtaniowo-gardłowe, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie spojówek, zespół alergii jamy ustnej - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg alergenów roztoczy kurzu domowego – Działania niepożądane
Immunoterapia swoista z użyciem wyciągów alergenów roztoczy kurzu domowego, takich jak produkt Actair zawierający standaryzowane ekstrakty Dermatophagoides pteronyssinus i Dermatophagoides farinae, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych obejmujących 3007 pacjentów. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to reakcje miejscowe, takie jak świąd i obrzęk jamy ustnej, podrażnienie gardła oraz świąd ucha, które mają charakter łagodny do umiarkowanego i najczęściej ustępują w ciągu pierwszych 3 miesięcy terapii. W badaniu u 1583 dorosłych i nastolatków z alergicznym nieżytem nosa stosujących dawkę 300 IR, działania niepożądane zgłosiło 57% pacjentów. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów z częstością występowania od bardzo często (≥1/10) do rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), obejmując m.in. zapalenia błon śluzowych, zaburzenia smaku, świąd oczu i uszu, podrażnienie gardła, obrzęk jamy ustnej oraz reakcje skórne i ogólne.
alergia sezonowa, alergiczny nieżyt nosa, astma alergiczna, choroba refluksowa żołądka i przełyku, Dermatophagoides farinae, Dermatophagoides pteronyssinus, duszność, dysfagia, dysfonia, dyskomfort krtaniowy, eozynofilowe zapalenie przełyku, hipestezja, immunoterapia swoista, kandydoza jamy ustnej, martwicze zapalenie jelit, obrzęk gardła, obrzęk jamy ustnej, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk oczu, ogólnoustrojowa reakcja alergiczna, parestezja, parestezja wewnątrznosowa, podrażnienie gardła, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, stan lękowy, świąd jamy ustnej, świąd ucha, świszczący oddech, szum uszny, tachykardia, wyciąg alergenów roztoczy kurzu domowego, zaburzenie krtaniowo-gardłowe, zaburzenie smaku, zapalenie oskrzeli, zapalenie spojówek, zespół alergii jamy ustnej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Actair 100 IR
Produkt leczniczy ACTAIR zawiera standaryzowane wyciągi alergenów roztoczy kurzu domowego (Dermatophagoides pteronyssinus i Dermatophagoides farinae) w dawce 100 IR na tabletkę podjęzykową. Analiza bezpieczeństwa oparta na danych klinicznych z 3007 pacjentów wykazała, że najczęstszymi działaniami niepożądanymi są reakcje miejscowe w obrębie jamy ustnej i gardła, takie jak świąd, obrzęk i podrażnienie, o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, które zwykle ustępują w ciągu pierwszych 3 miesięcy terapii. W populacji dorosłych i młodzieży (n=1583) stosujących dawkę 300 IR, działania niepożądane wystąpiły u 57% pacjentów. Profil działań niepożądanych obejmuje również reakcje ze strony układu oddechowego (np. obrzęk gardła, duszność), układu nerwowego (zaburzenia smaku, zawroty głowy), skóry (świąd, pokrzywka) oraz rzadziej występujące reakcje alergiczne, w tym ciężkie reakcje anafilaktyczne i obrzęk krtaniowo-gardłowy, które mogą zagrażać życiu. Produkt nie jest wskazany dla dzieci poniżej 12 lat, choć badania u dzieci 5-11 lat (n=270) wykazały podobny profil bezpieczeństwa z dodatkowymi działaniami niepożądanymi, takimi jak martwicze zapalenie jelit i gorączka.
alergiczny nieżyt nosa, astenia, astma alergiczna, choroba refluksowa żołądka i przełyku, ciężka reakcja anafilaktyczna, Dermatophagoides farinae, Dermatophagoides pteronyssinus, dysfagia, dysfonia, dyskomfort krtaniowy, dyspepsja, eozynofilowe zapalenie przełyku, hiperwentylacja, kandydoza jamy ustnej, martwicze zapalenie jelit, obrzęk jamy ustnej, obrzęk języka, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk oka, parestezja wewnątrznosowa, podrażnienie gardła, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, świąd jamy ustnej, świąd ucha, świszczący oddech, tachykardia, wskaźnik reaktywności, wyciąg alergenu roztoczy kurzu domowego, zaburzenie smaku, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie spojówek, zapalenie żołądka i jelit, zespół alergii jamy ustnej - Leksykon substancji czynnych
Miotła zbożowa – Przedawkowanie
Przedawkowanie preparatu Perosall T13, zawierającego mieszankę alergenów pyłku traw, w tym miotłę zbożową (Apera spica venti) w stężeniach od 1 JS/ml do 5000 JS/ml, może prowadzić do szerokiego spektrum reakcji niepożądanych, zarówno miejscowych, jak i ogólnoustrojowych. Objawy miejscowe obejmują świąd, pieczenie, obrzęk języka i warg oraz podrażnienie gardła, pojawiające się już przy dawkach od 10 JS/ml. Reakcje ogólnoustrojowe, takie jak pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, tachykardia, spadek ciśnienia tętniczego, nudności, wymioty oraz wstrząs anafilaktyczny, występują głównie przy dawkach od 1000 JS/ml, a szczególnie przy 5000 JS/ml, stanowiąc zagrożenie życia pacjenta.
adrenalina, alergen pyłku trawy, beta2-mimetyk, biegunka, ból brzucha, duszność, grzebienica pospolita, kłosówka wełnista, kortykosteroid, kostrzewa łąkowa, kupkówka pospolita, lek przeciwhistaminowy, mietlica biaława, miotła zbożowa, nadmierne ślinienie, niepokój i lęk, nudności i wymioty, obrzęk języka, obrzęk naczynioruchowy, Perosall T13, pieczenie jamy ustnej, podrażnienie gardła, pokrzywka, rajgras wyniosły, reakcja anafilaktyczna, roztwór podjęzykowy, skurcz oskrzeli, spadek ciśnienia tętniczego, świąd jamy ustnej, tachykardia, tomka wonna, tymotka łąkowa, wiechlina, wstrząs anafilaktyczny, wyczyniec łąkowy, życica trwała, żyto zwyczajne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Benzydamine neo-angin 1,5 mg/ml
Benzydamine w postaci aerozolu do stosowania w jamie ustnej (1,5 mg/ml; dawka pojedyncza 0,255 mg) może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości, sklasyfikowane według MedDRA. Najpoważniejsze reakcje obejmują nieznaną częstość występowania reakcji anafilaktycznych i nadwrażliwości, które mogą zagrażać życiu i wymagają natychmiastowej interwencji. Bardzo rzadko obserwuje się skurcz krtani lub oskrzeli, prowadzący do trudności w oddychaniu. Rzadkie objawy ze strony przewodu pokarmowego to świąd i suchość w jamie ustnej, przemijające znieczulenie ust i gardła oraz nudności i wymioty. Zaburzenia skórne obejmują niezbyt często występującą nadwrażliwość na światło oraz bardzo rzadki obrzęk naczynioruchowy, który może stanowić zagrożenie życia.
aerozol do jamy ustnej, benzydaminy chlorowodorek, etanol, makrogologlicerolu hydroksystearynian, metylu parahydroksybenzoesan, monitorowanie działań niepożądanych, nadwrażliwość na światło, nudności i wymioty, obrzęk naczynioruchowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz krtani, skurcz oskrzeli, suchość jamy ustnej, świąd jamy ustnej, zaburzenia skóry, zaburzenia układu immunologicznego, zaburzenia układu oddechowego, zaburzenia żołądka i jelit, znieczulenie gardła - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg alergenowy pyłku trawy z tymotki łąkowej – Działania niepożądane
Wyciąg alergenowy pyłku trawy z tymotki łąkowej (Phleum pratense) w dawce 75 000 SQ-T, stosowany w preparacie Grazax, jest efektywnym środkiem immunoterapii alergenowej, jednak wiąże się z ryzykiem wystąpienia miejscowych reakcji alergicznych o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego, najczęściej w początkowym okresie terapii. Objawy te, takie jak świąd jamy ustnej, podrażnienie gardła i obrzęk jamy ustnej, pojawiają się zwykle w ciągu 5 minut po podaniu i ustępują samoistnie w ciągu kilku minut do kilku godzin. Wśród działań niepożądanych obserwuje się także reakcje ogólnoustrojowe, w tym rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny, co wymaga rozpoczęcia terapii pod ścisłą kontrolą lekarza oraz stałej czujności przez cały okres leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów ze współistniejącą astmą oskrzelową, u których ryzyko skurczu oskrzeli jest zwiększone i może wymagać natychmiastowej interwencji medycznej.
astma, choroba refluksowa przełyku, duszność, dysfagia, dysfonia, eozynofilowe zapalenie przełyku, immunoterapia alergenowa, kołatanie serca, łzawienie, miejscowa reakcja alergiczna, niestrawność, niewydolność oddechowa, obrzęk jamy ustnej, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk oczu, ogólnoustrojowa reakcja alergiczna, owrzodzenie jamy ustnej, parestezja, Phleum pratense, podrażnienie gardła, pokrzywka, przekrwienie oczu, reakcja anafilaktyczna, rumień, sezonowy nieżyt nosa, skurcz oskrzeli, świąd jamy ustnej, świąd oczu, tracheotomia, wstrząs anafilaktyczny, wyciąg alergenowy pyłku trawy, zaburzenia smaku, zapalenie jamy ustnej, zapalenie języka, zapalenie spojówek, zapalenie warg, zapalenie żołądka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Elmex 12,5 mg fluoru/g
Żel Elmex zawiera 12,5 mg fluoru na gram, w postaci aminofluorków (Olaflur i Dectaflur) oraz fluorku sodu, co wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych głównie miejscowych, dotyczących błony śluzowej jamy ustnej. Działania te obejmują bardzo rzadkie przypadki (<1/10 000) złuszczania nabłonka, powierzchownych nadżerek oraz owrzodzeń jamy ustnej. Częstość występowania podrażnień błony śluzowej, takich jak zapalenie, zaczerwienienie, pieczenie, zdrętwienie, obrzęk, świąd, zmiany smaku czy suchość, jest nieznana. Ponadto, mogą wystąpić nudności i wymioty, najczęściej po przypadkowym połknięciu preparatu. Bardzo rzadko (<1/10 000) obserwuje się reakcje nadwrażliwości o charakterze alergicznym, które mogą mieć przebieg miejscowy lub ogólnoustrojowy.
aminofluorek, działanie niepożądane, fluorek sodu, nadwrażliwość, nadżerka błony śluzowej, nudności i wymioty, obrzęk jamy ustnej, owrzodzenie jamy ustnej, pieczenie w jamie ustnej, podrażnienie błony śluzowej, profil bezpieczeństwa, reakcja alergiczna, stan zapalny, suchość jamy ustnej, świąd jamy ustnej, zaburzenia smaku, zaburzenie odżywiania, zaczerwienienie błony śluzowej, zakażenie miejscowe, zapalenie błony śluzowej, zapalenie dziąseł, zdrętwienie jamy ustnej, złuszczanie błony śluzowej