keratoza
Keratoza (inaczej rogowacenie) to stan dermatologiczny charakteryzujący się nadmiernym rogowaceniem naskórka, co prowadzi do powstania zgrubiałych, często szorstkich zmian na skórze. Proces ten wiąże się z nieprawidłowym nagromadzeniem keratyny – białka budującego zewnętrzną warstwę naskórka.
W praktyce klinicznej wyróżnia się kilka typów keratoz: rogowacenie słoneczne (aktyniczne), rogowacenie łojotokowe, rogowacenie mieszkowe oraz rogowacenie punktowe dłoni i stóp. Rogowacenie słoneczne jest szczególnie istotne z onkologicznego punktu widzenia, gdyż stanowi stan przedrakowy i może przekształcić się w raka kolczystokomórkowego skóry.
Diagnostyka keratoz opiera się głównie na badaniu klinicznym, dermatoskopii oraz w wybranych przypadkach na badaniu histopatologicznym. Leczenie zależy od typu keratozy i obejmuje metody miejscowe (krioterapia, leki keratolityczne, retinoidy), ogólne (retinoidy) oraz procedury ablacyjne (laser, elektrokoagulacja).
Profilaktyka keratoz związanych z ekspozycją na promieniowanie UV polega na stosowaniu fotoprotekcji oraz regularnych badaniach dermatologicznych, szczególnie u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka, jak osoby o jasnej karnacji czy z immunosupresją.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Leukoplakia – Objawy
Leukoplakia to potencjalnie przedrakowe schorzenie błony śluzowej jamy ustnej, manifestujące się białymi lub szarymi plamami, które nie ulegają usunięciu przez potarcie. Zmiany lokalizują się najczęściej na dziąsłach, wewnętrznej stronie policzków, języku oraz dnie jamy ustnej. Wyróżnia się typy homogenne (o niższym ryzyku transformacji) oraz niehomogenne, w tym plamistą (speckled leukoplakia) i brodawkującą rozplemową (PVL), które cechują się wyższym ryzykiem progresji do raka płaskonabłonkowego jamy ustnej (OSCC). Ryzyko transformacji wynosi od 0,1% do 17,5%, z rocznym ryzykiem około 1%, a pięcioletnie skorygowane ryzyko bezwzględne zależy od stopnia dysplazji: od 2,2% (bez dysplazji) do 32,2% (ciężka dysplazja). Czynniki zwiększające ryzyko to m.in. wiek >60 lat, płeć żeńska, lokalizacja na języku i dnie jamy ustnej, rozmiar zmiany >200 mm² oraz obecność erytroplakii i dysplazji.
aneuploidia DNA, błona śluzowa jamy ustnej, dno jamy ustnej, dysfagia, dysplazja, erytroleukoplakia, hiperkeratoza, hiperplazja komórek nabłonkowych, jama ustna, keratoza, leukoplakia homogenna, leukoplakia niehomogenna, leukoplakia włochata, nawrót choroby, rak in situ, rak inwazyjny, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, samobadanie jamy ustnej, stan przedrakowy, transformacja nowotworowa, utrata heterozygotyczności, zakażenie HIV