małpa szerokonosa
Małpy szerokonose (Platyrrhini) to podrząd naczelnych, charakteryzujący się szerokim, płaskim nosem z nozdrzami skierowanymi na boki. Występują wyłącznie w Ameryce Środkowej i Południowej, dlatego nazywane są również małpami Nowego Świata.
Z medycznego punktu widzenia małpy szerokonose mają istotne znaczenie jako modele badawcze w neurobiologii, badaniach nad chorobami zakaźnymi oraz testach klinicznych leków. Szczególnie marmozety i tamaryny wykorzystywane są w badaniach nad chorobami neurodegeneracyjnymi, takimi jak choroba Parkinsona czy Alzheimera, ze względu na podobieństwa w strukturze i funkcjonowaniu mózgu do człowieka.
Małpy z tego podrzędu są również rezerwuarem wielu patogenów mogących infekować ludzi, w tym wirusa żółtej gorączki, wirusa Zika oraz różnych gatunków pasożytów z rodzaju Plasmodium i Trypanosoma. Badania nad tymi organizmami w ich naturalnych gospodarzach pomagają w zrozumieniu mechanizmów patogenezy i opracowywaniu nowych metod terapeutycznych.
W przeciwieństwie do małp wąskonosych (Catarrhini), do których należy człowiek, małpy szerokonose posiadają dodatkową parę zębów przedtrzonowych, co ma znaczenie w badaniach antropologicznych i ewolucyjnych dotyczących rozwoju uzębienia naczelnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Valarox 80 mg + 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa walsartanu wykazały, że dawki toksyczne dla matki (600 mg/kg mc./dobę) podawane w ostatnich dniach ciąży i podczas laktacji u szczurów powodowały zmniejszenie wskaźnika przeżywalności potomstwa, mniejszy przyrost masy ciała oraz opóźnienie rozwoju, co wskazuje na potencjalne ryzyko teratogenne przy ekspozycji na wysokie dawki. Dawki te były około 18-krotnie wyższe niż maksymalna zalecana dawka u ludzi (320 mg/dobę dla pacjenta 60 kg). Walsartan w dawkach 200-600 mg/kg mc. indukował zmiany hematologiczne (obniżenie erytrocytów, hemoglobiny, hematokrytu) oraz nefropatię u szczurów i małp, z podwyższonym stężeniem mocznika i kreatyniny. Szczególnie istotne jest trwałe uszkodzenie nerek u młodych szczurów przy dawce 1 mg/kg mc./dobę (10-35% dawki dla dzieci), co odpowiada okresowi rozwoju nerek u ludzi do 1 roku życia, wskazując na potencjalne ryzyko u niemowląt poniżej 12 miesięcy.
antagonista receptora angiotensyny, badanie bezpieczeństwa, czerwone krwinki, dawka toksyczna dla matki, dojrzewanie nerek, działanie rakotwórcze, ekspozycja ogólnoustrojowa, genotoksyczność, hemodynamika nerek, inhibitor konwertazy angiotensyny, kanał hERG, kanaliki nerkowe, małpa szerokonosa, mocznik i kreatynina, mocznik we krwi, nefropatia, parametry czerwonokrwinkowe, pęcherzyk żółciowy, toksyczność jąder, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie nerek, zmiany histopatologiczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Co-Valsacor 320 mg + 25 mg
Przedkliniczne badania toksyczności skojarzenia walsartanu i hydrochlorotiazydu, prowadzone na szczurach i małpach szerokonosych przez okres do 6 miesięcy, nie wykazały przeciwwskazań do stosowania terapeutycznego u ludzi. Głównym narządem docelowym toksyczności były nerki, gdzie obserwowano nefropatię z bazofilią kanalikową, wzrost stężenia mocznika i kreatyniny w osoczu oraz hiperkaliemię, przy dawkach 30 mg/kg/dobę walsartanu + 9 mg/kg/dobę hydrochlorotiazydu u szczurów (odpowiednio 0,9x i 3,5x MRHD) oraz 10 mg/kg/dobę + 3 mg/kg/dobę u małp (0,3x i 1,2x MRHD). Wysokie dawki (100 mg/kg/dobę walsartanu + 31 mg/kg/dobę hydrochlorotiazydu u szczurów oraz 30 mg/kg/dobę + 9 mg/kg/dobę u małp) powodowały zmniejszenie parametrów czerwonokrwinkowych, a u małp dodatkowo uszkodzenie błony śluzowej żołądka i hiperplazję tętniczek doprowadzających w nerkach. Zmiany te wiązano z hemodynamicznymi efektami działania walsartanu, podobnymi do inhibitorów ACE, jednak bez istotnego znaczenia klinicznego przy dawkach terapeutycznych u ludzi.
angiotensyna II, błona śluzowa żołądka, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, elektrolity w moczu, erytrocyty, hematokryt, hemodynamika nerek, hemoglobina, hiperplazja tętniczek doprowadzających, inhibitor konwertazy angiotensyny, małpa szerokonosa, mocznik i kreatynina, nefropatia z bazofilią kanalikowa, parametry czerwonokrwinkowe, potas w surowicy, rozwój embrionalno-płodowy, toksyczność płodowa, toksyczność przewlekła, uszkodzenie nerek, uwalnianie reniny, walsartan z hydrochlorotiazydem - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – AuroValsart 80 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa walsartanu obejmowały szeroki zakres analiz farmakologicznych, toksykologicznych oraz wpływu na rozrodczość, dostarczając istotnych danych uzupełniających informacje kliniczne. W badaniach toksykologicznych na dorosłych szczurach i małpach szerokonosych stosowano dawki od 200 do 600 mg/kg mc./dobę, co odpowiada 6-18-krotności maksymalnej zalecanej dawki u ludzi (320 mg/dobę dla pacjenta 60 kg). U szczurów zaobserwowano zmniejszenie parametrów erytrocytarnych oraz zmiany hemodynamiczne nerek, natomiast u małp wystąpiła nefropatia z podwyższonym stężeniem mocznika i kreatyniny. Przerost komórek aparatu przykłębuszkowego, obserwowany u zwierząt, jest prawdopodobnie związany z farmakologicznym działaniem walsartanu i nie występuje u ludzi przy dawkach terapeutycznych. W toksyczności reprodukcyjnej dawka 600 mg/kg mc./dobę u szczurów ciężarnych powodowała istotne zaburzenia rozwojowe potomstwa, w tym zmniejszoną przeżywalność i opóźnienia rozwojowe.
antagonista receptora angiotensyny II, bazofilia, czerwona krwinka, działanie rakotwórcze, ekspozycja ogólnoustrojowa, genotoksyczność, hematokryt, hemodynamika nerek, hemoglobina, inhibitor konwertazy angiotensyny, małpa szerokonosa, nefropatia, niedociśnienie tętnicze, przerost aparatu przykłębuszkowego, rozrost kanalików nerkowych, stężenie kreatyniny, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotnego podania, układ renina-angiotensyna-aldosteron, walsartan, zmiana hematologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Valsartan + hydrochlorothiazide Krka 160 mg + 25 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne na szczurach i małpach szerokonosych oceniły toksyczność przewlekłego stosowania skojarzenia walsartanu i hydrochlorotiazydu. Uszkodzenia nerek, objawiające się nefropatią z bazofilią, wzrostem stężenia mocznika, kreatyniny i potasu w surowicy oraz zwiększoną diurezą i wydalaniem elektrolitów, obserwowano przy dawkach 30 mg/kg/dobę walsartanu + 9 mg/kg/dobę hydrochlorotiazydu u szczurów (odpowiednik 0,9x MRHD dla walsartanu i 3,5x MRHD dla hydrochlorotiazydu) oraz 10 mg/kg/dobę walsartanu + 3 mg/kg/dobę hydrochlorotiazydu u małp (0,3x MRHD i 1,2x MRHD odpowiednio). Wysokie dawki powodowały także zmiany hematologiczne (spadek erytrocytów, hemoglobiny i hematokrytu) oraz hiperplazję tętniczek doprowadzających w nerkach. Uszkodzenia błony śluzowej żołądka stwierdzono u małp przy dawce 30 mg/kg/dobę walsartanu + 9 mg/kg/dobę hydrochlorotiazydu. Mechanizmy toksyczności wiązano z hemodynamicznymi efektami blokady receptora angiotensyny II, podobnymi do działania inhibitorów ACE, jednak zmiany te nie mają istotnego znaczenia klinicznego przy dawkach terapeutycznych u ludzi.
badania przedkliniczne, blokada angiotensyny II, błona śluzowa żołądka, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, elektrolity w moczu, hematokryt, hemodynamika nerkowa, hiperplazja tętniczek doprowadzających, inhibitor ACE, małpa szerokonosa, mocznik i kreatynina, morfologia krwi, nefropatia z bazofilią, renina, rozwój embrionalny płodowy, toksyczność płodowa, toksyczność przewlekła, uszkodzenie chromosomów, uszkodzenie nerek, walsartan i hydrochlorotiazyd - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vanatex 160 mg
Dane niekliniczne dotyczące walsartanu, substancji czynnej leku Vanatex, wskazują na dobrą tolerancję w dawkach terapeutycznych u dorosłych oraz dzieci powyżej 1 roku życia. Badania farmakologiczne i toksykologiczne wykazały brak istotnego zagrożenia dla człowieka przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. W badaniach na szczurach i małpach szerokonosych podawanie walsartanu w dawkach 200-600 mg/kg mc./dobę (odpowiadających 6-18-krotności maksymalnej dawki u ludzi) powodowało zmiany hematologiczne (obniżenie erytrocytów, hemoglobiny, hematokrytu), hemodynamiczne w nerkach oraz nefropatię z podwyższonym stężeniem mocznika i kreatyniny. Przerost komórek aparatu przykłębuszkowego był efektem farmakologicznym związanym z długotrwałym niedociśnieniem tętniczym, jednak nie ma istotnego znaczenia klinicznego u ludzi stosujących dawki terapeutyczne.
antagonista receptora angiotensyny II, aparat przykłębuszkowy, dojrzewanie nerek, działanie rakotwórcze, ekspozycja ogólnoustrojowa, erytrocyty, genotoksyczność, hematokryt, hemodynamika nerek, hemoglobina, inhibitor konwertazy angiotensyny, kanaliki nerkowe, kreatynina, małpa szerokonosa, mocznik, nefropatia, niedociśnienie tętnicze, parametry czerwonokrwinkowe, przerost aparatu przykłębuszkowego, toksyczność hematologiczna, toksyczność matczyna, toksyczność nerkowa, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie nerek, walsartan - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Wamlox 5 mg + 320 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Wamlox, zawierającego amlodypinę i walsartan, opierają się na danych dotyczących poszczególnych substancji czynnych. Amlodypina w dawkach około 50-krotnie przekraczających maksymalną zalecaną dawkę dla ludzi (MRDH) powodowała opóźnienie porodu, wydłużenie jego czasu oraz zmniejszoną przeżywalność potomstwa. Przy dawkach do 10 mg/kg/dobę (około 8-krotnie większych niż MRDH w przeliczeniu na mg/m²) nie stwierdzono wpływu na płodność, jednak wyższe dawki obniżały stężenia hormonów płciowych i parametry nasienia. Badania rakotwórczości amlodypiny w dawkach do 2,5 mg/kg/dobę (do 2-krotnie większych niż MRDH) nie wykazały działania kancerogennego, a testy mutagenności były negatywne.
amlodypina, amlodypiny bezylan, aparat przykłębuszkowy, erytrocyt, gęstość nasienia, hematokryt, hemodynamika nerek, hemoglobina, hormon folikulotropowy, kanalik nerkowy, komórka Sertoliego, kreatynina, małpa szerokonosa, mocznik, mutagenność, nefropatia, niedociśnienie tętnicze, parametr czerwonokrwinkowy, potencjał rakotwórczy, spermatyda, testosteron, toksyczność reprodukcyjna, walsartan, Wamlox - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Valsartan + hydrochlorothiazide Krka 80 mg + 12,5 mg
Przedkliniczne badania toksyczności skojarzenia walsartanu i hydrochlorotiazydu, przeprowadzone na szczurach i małpach szerokonosych, wykazały, że głównym narządem docelowym jest nerka. Uszkodzenia nerek obejmowały nefropatię z bazofilią, wzrost stężenia mocznika, kreatyniny i potasu w surowicy oraz zwiększenie objętości i elektrolitów w moczu, obserwowane przy dawkach 30 mg/kg/dobę walsartanu + 9 mg/kg/dobę hydrochlorotiazydu u szczurów (odpowiednio 0,9- i 3,5-krotność MRHD) oraz 10 + 3 mg/kg/dobę u małp (0,3- i 1,2-krotność MRHD). Wysokie dawki powodowały także zmiany hematologiczne (spadek erytrocytów, hemoglobiny i hematokrytu) oraz uszkodzenie błony śluzowej żołądka u małp. Hiperplazja tętniczek nerkowych występowała przy bardzo wysokich dawkach (600 + 188 mg/kg/dobę u szczurów i 30 + 9 mg/kg/dobę u małp), co wiązano z farmakologicznym efektem blokady angiotensyny II i stymulacji reniny. Nie stwierdzono działania mutagennego, uszkadzającego chromosomy ani rakotwórczego dla obu substancji czynnych, a badania rozrodcze wykazały toksyczność u potomstwa przy dawkach walsartanu 600 mg/kg/dobę (około 18-krotność MRHD).
błona śluzowa żołądka, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, elektrolity w moczu, erytrocyt, hematokryt, hemodynamika nerkowa, hemoglobina, hiperplazja tętniczek doprowadzających, inhibitor ACE, kreatynina w osoczu, małpa szerokonosa, mocznik w osoczu, morfologia krwi, narząd docelowy, nefropatia z bazofilią, objętość moczu, potas w surowicy, toksyczność przewlekła, toksyczność rozrodcza, uszkodzenie chromosomów, walsartan i hydrochlorotiazyd - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – DIOVAN 3 mg/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa walsartanu obejmowały szeroki zakres testów farmakologicznych i toksykologicznych, przeprowadzonych zgodnie z konwencjonalnymi protokołami. W badaniach wielokrotnych dawek u szczurów (200-600 mg/kg mc./dobę) zaobserwowano istotne zmiany hematologiczne, takie jak obniżenie erytrocytów, hemoglobiny i hematokrytu, oraz zmiany hemodynamiczne nerek, w tym wzrost stężenia mocznika w osoczu i rozrost kanalików nerkowych. U małp szerokonosych, przy podobnych dawkach, zmiany te były bardziej nasilone, prowadząc do nefropatii z podwyższonym stężeniem mocznika i kreatyniny w surowicy. Przerost komórek aparatu przykłębuszkowego stwierdzono u obu gatunków, co wiązano z farmakologicznym działaniem walsartanu i długotrwałym niedociśnieniem tętniczym. Warto podkreślić, że stosowane dawki były 6-18-krotnie wyższe niż maksymalna zalecana dawka u ludzi (320 mg/dobę dla pacjenta 60 kg). Badania reprodukcyjne u szczurów wykazały, że toksyczne dawki (600 mg/kg mc./dobę) podawane w ostatnich dniach ciąży i laktacji powodowały zmniejszenie przeżywalności potomstwa, opóźnienie rozwoju i mniejszy przyrost masy ciała młodych.
antagonista receptora angiotensyny II, aparat przykłębuszkowy, badanie farmakologiczne, badanie toksykologiczne, bazofilia, dawka toksyczna, dojrzewanie nerek, działanie rakotwórcze, erytrocyty, genotoksyczność, hematokryt, hemodynamika nerek, inhibitor konwertazy angiotensyny, kanaliki nerkowe, kreatynina w surowicy, małpa szerokonosa, mocznik w osoczu, nefropatia, nefrotoksyczność, niedociśnienie tętnicze, parametry czerwonokrwinkowe, podanie doustne, przeżywalność potomstwa, walsartan