Dyshydroza
Epidemiologia
Dyshydroza, znana również jako wyprysk dyshidrotyczny lub pompholyx, to pęcherzykowate zapalenie skóry lokalizujące się głównie na dłoniach i bocznych częściach palców. Stanowi około 5-20% wszystkich przypadków wyprysku rąk, z częstością występowania w populacji ogólnej szacowaną na 0,05-0,5%, co odpowiada 20 przypadkom na 100 000 osób. Choroba najczęściej dotyka osoby w wieku 20-40 lat (średnia 35-40 lat), z nieznaczną przewagą kobiet. Epidemiologicznie dyshydroza występuje częściej w cieplejszych klimatach oraz w okresie wiosenno-letnim, a także w środowiskach miejskich, co sugeruje wpływ czynników środowiskowych i stresu. Diagnostyka opiera się głównie na obrazie klinicznym, a w trudnych przypadkach stosuje się testy RPR, preparaty z KOH, biopsję skóry oraz testy płatkowe w celu wykluczenia innych przyczyn. Biopsja wykazuje spongiozę z naciekiem limfocytarnym naskórka i jest zarezerwowana dla przypadków opornych na leczenie lub podejrzenia wtórnego zakażenia.
Epidemiologia Dyshydrozy
Dyshydroza (określana również jako wyprysk dyshidrotyczny, pompholyx lub ostry wyprysk dłoni i stóp) jest stosunkowo częstym schorzeniem dermatologicznym, charakteryzującym się występowaniem pęcherzykowatych wykwitów, głównie na powierzchniach dłoniowych rąk i bocznych częściach palców. Dokładna częstość występowania dyshydrozy nie jest w pełni poznana, ale w różnych badaniach epidemiologicznych wykazano, że stanowi ona istotny problem dermatologiczny.12
Częstotliwość występowania
Według różnych źródeł, dyshydroza stanowi około 5-20% wszystkich przypadków wyprysku rąk, co czyni ją istotną przyczyną dermatoz dłoni u dorosłych.34 W niektórych badaniach regionalnych, jak na przykład w badaniu przeprowadzonym w Portugalii, dyshydroza była trzecią najczęstszą przyczyną zapalenia skóry rąk, stanowiąc 20,3% przypadków.56
Częstość występowania dyshydrozy w populacji ogólnej szacuje się na różnym poziomie w zależności od badania i regionu geograficznego. W analizie danych pochodzących z bazy IBM MarketScan Commercial Database, która obejmuje informacje dotyczące 50 milionów Amerykanów, w 2018 roku zdiagnozowano dyshydrozę u 35 000 osób.7 W Szwecji badanie obejmujące 107 206 osób wykazało, że u 51 osób (0,05%) zdiagnozowano dyshydrozę, co stanowiło 3% wszystkich przypadków zapalenia skóry rąk w tej populacji.8
Inne badanie przeprowadzone na 20 000 losowo wybranych osób w Göteborgu w Szwecji w 1988 roku wykazało, że dyshydroza występowała u 2% mężczyzn i 3% kobiet, stanowiąc 5% wszystkich przypadków wyprysku rąk.9 W Szwecji szacuje się, że schorzenie dotyka około 1 na 2000 osób.10 W innym badaniu populacyjnym roczną chorobowość dyshydrozy oszacowano na poziomie 0,5%.11
Według niektórych źródeł, częstość występowania dyshydrozy szacuje się na około 20 przypadków na 100 000 osób.12 Inne badania sugerują, że dyshydroza dotyka około 1 na 5000 osób.13
Rozkład demograficzny
Wiek występowania dyshydrozy obejmuje szeroki zakres od 4 do 76 lat, jednak najczęściej schorzenie pojawia się w wieku 20-40 lat, ze średnią wieku około 38-40 lat.141516 Po osiągnięciu wieku średniego częstość występowania epizodów dyshydrozy ma tendencję do zmniejszania się.1718
W badaniu francuskim zaobserwowano przewagę kobiet nad mężczyznami w stosunku 1,18:1, ze średnim wiekiem występowania 35 lat.19 Inne badania wskazują, że stosunek mężczyzn do kobiet w przypadku dyshydrozy był różnie raportowany jako 1:1 lub 1:2.2021 W badaniu z bazą danych IBM MarketScan zaobserwowano nieznaczną przewagę kobiet, a średni wiek diagnozowania przypadał na czwartą dekadę życia.22
Chociaż zapalenie skóry rąk ogólnie jest częstsze u młodych kobiet, dyshydroza wydaje się mieć dość równomierny rozkład między płciami.2324 Niektóre źródła sugerują jednak, że dyshydroza występuje nieco częściej u kobiet niż u mężczyzn.25
Czynniki geograficzne i sezonowe
Dyshydroza częściej rozwija się w cieplejszych klimatach oraz w okresie wiosny i lata (pompholyx sezonowy lub letni).2627 Dane epidemiologiczne wskazują również na wysoką częstość występowania w obszarach miejskich, co może być związane z czynnikami środowiskowymi, stresem i stylem życia typowym dla środowiska miejskiego.28
Badania wskazują, że przypadki dyshydrozy są rzadsze wśród populacji azjatyckich.29 Interesujące jest to, że w krajach o cieplejszym klimacie dyshydroza jest częstsza, co sugeruje wpływ klimatu na występowanie tej choroby.30
W badaniu przeprowadzonym w regionie pustynnym Indii zaobserwowano wzrost ogólnej częstości występowania wyprysków w miesiącach letnich, co może wskazywać na rolę klimatu w etiopatogenezie dyshydrozy.3132 Kurz pustynny, szczególnie z pustyń azjatyckich, jest podejrzewany jako czynnik etiologiczny różnych schorzeń wypryskowatych, w tym dyshydrozy.33
Występowanie u dzieci
Dyshydroza jest rzadziej diagnozowana u dzieci w porównaniu do dorosłych. W badaniu przeprowadzonym na 6300 pacjentach pediatrycznych w Turcji w 2006 roku stwierdzono, że 1% miało dyshydrozę.34 W analizie bazy danych IBM MarketScan dzieci były najmniej liczną grupą wiekową z rozpoznaniem dyshydrozy.35
Predyspozycje zawodowe
W jednym z badań najczęstszymi zawodami wykonywanymi przez pacjentów z dyshydrozą były prace w przemyśle usługowym lub produkcyjnym.36 Może to sugerować związek między ekspozycją zawodową na różne czynniki środowiskowe a rozwojem dyshydrozy, chociaż dokładne mechanizmy nie są w pełni poznane.
Nadzór i monitoring
Diagnoza dyshydrozy jest głównie kliniczna i opiera się na szczegółowym wywiadzie oraz wyglądzie wysypki.3738 W mniej oczywistych przypadkach można rozważyć wykonanie testów RPR (Rapid Plasma Reagin) oraz preparatu z wodorotlenkiem potasu w ramach diagnostyki różnicowej.39
Badania nie są zwykle konieczne, ponieważ diagnoza może być postawiona klinicznie. Jednak w przypadkach, które nie reagują na leczenie, należy rozważyć posiew i oznaczenie wrażliwości na antybiotyki w celu wykluczenia zakażenia bakteryjnego, biopsję sztancową w celu wykluczenia zakażenia grzybiczego oraz testy płatkowe w kierunku zapalenia skóry z kontaktu.40
Biopsja wykazuje spongiozę z naciekiem limfocytarnym naskórka.41 Jest ona zarezerwowana dla pacjentów z chorobą oporną na leczenie lub przy podejrzeniu wtórnego zakażenia.4243
Wzrost świadomości
Ważnym aspektem jest to, że wraz z coraz szerszą znajomością choroby rośnie liczba wizyt w placówkach medycznych, co jest pozytywnym sygnałem zwiększonej świadomości dyshydrozy.44 Leczenie dyshydrozy uważa się za oporne, gdy brak poprawy po dwóch do czterech tygodni odpowiedniej terapii.45
Istotnym aspektem nadzoru nad dyshydrozą jest monitorowanie skuteczności leczenia, które koncentruje się na leczeniu ostrych wykwitów i długoterminowej pielęgnacji skóry.4647 Dyshydroza może powodować znaczny dyskomfort fizyczny, stres psychologiczny i upośledzenie zawodowe, co podkreśla potrzebę skutecznego nadzoru i monitorowania tej choroby.48
Komplikacje i współwystępowanie
Dyshydroza jako jednostka chorobowa nie jest związana z żadnymi ogólnoustrojowymi powikłaniami. Zgłaszano jednak, że jest częstsza u osób z atopią.49 Najczęstszą prezentacją jest symetryczna erupcja swędzących pęcherzyków, która ustępuje w ciągu trzech do czterech tygodni, pozostawiając łuszczenie się skóry.50
W niektórych przypadkach zaleca się wykonanie badań serologicznych w kierunku wirusa ludzkiej białaczki z komórek T typu 1 (HTLV-1), aby wykluczyć wariant dyshydrozy podobny do białaczki/chłoniaka z komórek T u dorosłych.51
Chociaż kiedyś uważano, że istnieje związek między dyshydrozą a nieprawidłowym poceniem się dłoni, zostało to później obalone przez badania histologiczne.52
Badania kliniczne i leczenie
Pomimo względnie częstego występowania dyshydrozy, przeprowadzono stosunkowo niewiele randomizowanych badań klinicznych oceniających skuteczność różnych interwencji. Istnieją liczne dowody potwierdzające stosowanie leków miejscowych, takich jak kortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny i beksaroten, ale nie opublikowano jeszcze żadnych randomizowanych badań dotyczących jednoczesnego stosowania leków miejscowych i krótkotrwałych ogólnoustrojowych kortykosteroidów, które są najczęściej stosowaną kombinacją leczenia w przypadku tego schorzenia.53
Identyfikacja stanu na podstawie cech klinicznych ma kluczowe znaczenie, biorąc pod uwagę, że jest to głównie diagnoza kliniczna, a biopsja jest zarezerwowana dla pacjentów z chorobą oporną na leczenie lub podejrzeniem wtórnego zakażenia.5455
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.