przewidywane stężenie środowiskowe
Przewidywane stężenie środowiskowe (Predicted Environmental Concentration, PEC) to kluczowy parametr w ocenie ryzyka środowiskowego związanego z substancjami chemicznymi, w tym lekami. Określa ono szacunkowe stężenie substancji, które może wystąpić w różnych elementach środowiska (woda, gleba, osady) po wprowadzeniu danej substancji do obiegu.
W kontekście medycznym i farmaceutycznym, PEC jest szczególnie istotne przy ocenie wpływu leków na środowisko naturalne. Wartość ta jest obliczana na podstawie danych o zużyciu substancji, jej właściwościach fizykochemicznych, metabolizmie w organizmie pacjenta oraz procesach eliminacji w oczyszczalniach ścieków.
Wartość PEC zestawia się z przewidywanym stężeniem niewywołującym efektu (PNEC – Predicted No Effect Concentration), aby określić współczynnik ryzyka środowiskowego. Jeśli stosunek PEC/PNEC przekracza wartość 1, uznaje się, że substancja może stanowić potencjalne zagrożenie dla środowiska i wymaga dalszej, bardziej szczegółowej oceny.
W przypadku produktów leczniczych, określenie wartości PEC jest elementem oceny ryzyka środowiskowego wymaganej przez organy regulacyjne, takie jak Europejska Agencja Leków (EMA) czy amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA), przed dopuszczeniem leku do obrotu.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Deksametazon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania toksyczności deksametazonu wykazały niską toksyczność ostrą, z LD50 po jednorazowym podaniu doustnym wynoszącym 16 g/kg u myszy i >3 g/kg u szczurów, a po podaniu podskórnym odpowiednio >700 mg/kg i około 120 mg/kg. Długotrwałe stosowanie dawek powyżej 1,5 mg/dobę wiąże się z typowymi działaniami niepożądanymi glikokortykosteroidów, w tym immunosupresją i zaburzeniami osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej. Badania miejscowego podawania kropli do oczu u królików wykazały działania ogólnoustrojowe charakterystyczne dla kortykosteroidów, jednak przy dawkach znacznie przekraczających ekspozycję kliniczną. Nie stwierdzono istotnych właściwości genotoksycznych, choć w testach in vitro i in vivo wykazano działanie klastogenne i indukcję siostrzanej wymiany chromatyd (SCE) w stężeniach 10-100 μg/ml, przekraczających dawki stosowane klinicznie. Brak jest danych dotyczących rakotwórczości, jednak glikokortykosteroidy mogą potencjalnie nasilać działanie rakotwórcze innych substancji.
działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie ototoksyczne, działanie rakotwórcze, hamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego, immunosupresja hormonalna, martwica cewek nerkowych, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, potencjał genotoksyczny i rakotwórczy, przerost wątroby, przewidywane stężenie środowiskowe, resorpcja płodu, równowaga glikokortykosteroidowa, rozszczep podniebienia, siostrzana wymiana chromatyd, test mikrojądrowy, toksyczność nerkowa, toksyczność okołoporodowa, toksyczność ostra, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, wady ośrodkowego układu nerwowego, wpływ na rozrodczość, wydzielanie gonadotropin, zanik kory nadnerczy, zapalenie kłębuszków nerkowych