siostrzana wymiana chromatyd
Siostrzana wymiana chromatyd (SCE – Sister Chromatid Exchange) to proces, w którym dochodzi do wymiany fragmentów DNA między siostrzanymi chromatydami tego samego chromosomu podczas replikacji DNA i mitozy. Jest to naturalny mechanizm naprawy DNA, który zachodzi w wyniku rekombinacji homologicznej.
W warunkach fizjologicznych siostrzana wymiana chromatyd występuje ze stałą częstością w komórkach organizmu. Zwiększona częstość SCE jest uważana za biomarker niestabilności genetycznej i narażenia na czynniki genotoksyczne. Badanie częstości występowania SCE jest wykorzystywane w toksykologii genetycznej do oceny potencjału mutagennego różnych substancji chemicznych.
Technika cytogenetyczna służąca do wykrywania SCE opiera się na różnicowym barwieniu chromatyd siostrzanych po dwóch cyklach replikacji w obecności analogu tymidyny, zazwyczaj bromodezoksyurydyny (BrdU). Zwiększona częstość SCE jest obserwowana w zespołach niestabilności chromosomowej, takich jak zespół Blooma, oraz po ekspozycji na promieniowanie jonizujące i niektóre chemioterapeutyki.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Deksametazon – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania toksyczności deksametazonu wykazały niską toksyczność ostrą, z LD50 po jednorazowym podaniu doustnym wynoszącym 16 g/kg u myszy i >3 g/kg u szczurów, a po podaniu podskórnym odpowiednio >700 mg/kg i około 120 mg/kg. Długotrwałe stosowanie dawek powyżej 1,5 mg/dobę wiąże się z typowymi działaniami niepożądanymi glikokortykosteroidów, w tym immunosupresją i zaburzeniami osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej. Badania miejscowego podawania kropli do oczu u królików wykazały działania ogólnoustrojowe charakterystyczne dla kortykosteroidów, jednak przy dawkach znacznie przekraczających ekspozycję kliniczną. Nie stwierdzono istotnych właściwości genotoksycznych, choć w testach in vitro i in vivo wykazano działanie klastogenne i indukcję siostrzanej wymiany chromatyd (SCE) w stężeniach 10-100 μg/ml, przekraczających dawki stosowane klinicznie. Brak jest danych dotyczących rakotwórczości, jednak glikokortykosteroidy mogą potencjalnie nasilać działanie rakotwórcze innych substancji.
działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie ototoksyczne, działanie rakotwórcze, hamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego, immunosupresja hormonalna, martwica cewek nerkowych, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, potencjał genotoksyczny i rakotwórczy, przerost wątroby, przewidywane stężenie środowiskowe, resorpcja płodu, równowaga glikokortykosteroidowa, rozszczep podniebienia, siostrzana wymiana chromatyd, test mikrojądrowy, toksyczność nerkowa, toksyczność okołoporodowa, toksyczność ostra, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, wady ośrodkowego układu nerwowego, wpływ na rozrodczość, wydzielanie gonadotropin, zanik kory nadnerczy, zapalenie kłębuszków nerkowych