działanie kardiotoniczne
Działanie kardiotoniczne to efekt terapeutyczny polegający na zwiększeniu siły skurczu mięśnia sercowego bez istotnego wpływu na częstość akcji serca. Jest to kluczowy mechanizm terapeutyczny w leczeniu niewydolności serca, gdzie osłabiona kurczliwość mięśnia sercowego prowadzi do zmniejszonego rzutu serca i pogorszenia perfuzji narządów.
Główną grupą leków o działaniu kardiotonicznym są glikozydy nasercowe, przede wszystkim digoksyna. Działają one poprzez hamowanie pompy sodowo-potasowej (Na+/K+-ATPazy), co prowadzi do zwiększenia wewnątrzkomórkowego stężenia jonów wapnia i w konsekwencji wzmocnienia skurczu kardiomiocytów. Efekt inotropowy dodatni tych leków pozwala na poprawę wydolności serca przy jednoczesnym zmniejszeniu objawów zastoju.
Nowsze leki o działaniu kardiotonicznym, takie jak leki z grupy inhibitorów fosfodiesterazy (np. milrinon) czy aktywatory miozyny (np. omekamtiv mekarbil), wpływają na kurczliwość mięśnia sercowego poprzez alternatywne mechanizmy molekularne. W przeciwieństwie do glikozydów nasercowych, charakteryzują się one korzystniejszym profilem bezpieczeństwa i mniejszym ryzykiem działań niepożądanych, choć ich zastosowanie kliniczne jest ściśle określone.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Ziele konwalii – Wskazania do stosowania
Ziele konwalii (Convallaria maialis) jest surowcem roślinnym zawierającym glikozydy nasercowe o działaniu kardiotonicznym, stosowanym w preparatach wspomagających leczenie w początkowym stadium niewydolności serca, szczególnie u osób starszych. Preparaty dostępne na polskim rynku to Convafort (tabletki drażowane zawierające 15,7 mg wyciągu suchego, odpowiadające 0,53–0,79 jednostkom gołębim glikozydów nasercowych) oraz Kelicardina (krople doustne z 0,47 g wyciągu płynnego na 1 ml, zawierające 2,5–4,2 jednostek gołębich glikozydów nasercowych, dodatkowo wyciąg z kwiatostanu głogu 0,40 g/ml i trokserutynę 4,7 mg/ml). Terapia jest wskazana u pacjentów z łagodnymi objawami dysfunkcji mięśnia sercowego, bez cech zastoju krążenia (brak obrzęków, zastojów płucnych czy wątrobowych), odpowiadających klasie I lub łagodnej II wg NYHA, gdzie nie jest konieczne stosowanie silniejszych leków kardiologicznych, takich jak glikozydy naparstnicy czy diuretyki pętlowe.
Convallaria maialis, diuretyk pętlowy, duszność wysiłkowa, dysfunkcja mięśnia sercowego, działanie kardiotoniczne, glikozyd naparstnicy, glikozyd nasercowy, jednostka gołębia, klasyfikacja NYHA, kurczliwość mięśnia sercowego, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, obrzęk kończyn dolnych, osłabienie mięśnia sercowego, powiększenie wątroby, trokserutyna, układ sercowo-naczyniowy, wyciąg z głogu, zaburzenia pracy serca, zastój krążenia, zastój w krążeniu płucnym, zastój wątrobowy, ziele konwalii - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Krople nasercowe –
Preparat Krople nasercowe to złożona nalewka roślinna zawierająca 50 g nalewki z ziela konwalii (Convallariae tinctura titrata, 1:10, etanol 70% V/V), 25 g nalewki z kwiatostanu głogu (Crataegi inflorescentiae tinctura, 1:5, etanol 60% V/V) oraz 25 g nalewki z korzenia kozłka (Valerianae tinctura, 1:5, etanol 70% V/V) w 100 g produktu. Zawartość etanolu wynosi 61,0%–67,0% (V/V). Glikozydy nasercowe konwalii (konwalatozyd A, konwalamaryna) wykazują działanie inotropowe dodatnie poprzez hamowanie Na+/K+-ATP-azy, co zwiększa siłę skurczu mięśnia sercowego. Flawonoidy i proantocyjanidyny głogu poprawiają przepływ wieńcowy, wykazują działanie inotropowe dodatnie, chronotropowe ujemne, hipotensyjne oraz przeciwarytmiczne. Składniki kozłka (kwasy walerenowe, walepotriaty) działają uspokajająco, spazmolitycznie i kardioprotekcyjnie, modulując receptory GABA-ergiczne i adenozynowe.
ciśnienie tętnicze, działanie chronotropowe ujemne, działanie hipotensyjne, działanie inotropowe dodatnie, działanie kardioprotekcyjne, działanie kardiotoniczne, działanie przeciwarytmiczne, działanie sedatywne, działanie spazmolityczne, działanie uspokajające, flawonoid, glikozyd nasercowy, hiperozyd, kwas walerenowy, mięsień sercowy, Na+/K+ ATP-aza, nalewka z głogu, nalewka z kozłka, nalewka z ziela konwalii, olejek eteryczny, pompa sodowo-potasowa, proantocyjanidyna, przepływ wieńcowy, receptor adenozynowy, receptor GABA-ergiczny, rytm serca, układ sercowo-naczyniowy, walepotriaty, witeksyna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Zioła uspokajające –
Produkt leczniczy Zioła Uspokajające to mieszanka ziół do zaparzania, zawierająca w jednej saszetce 3 g surowców roślinnych o ściśle określonych proporcjach: 900 mg korzenia kozłka lekarskiego (Valerianae officinalis, L.), 600 mg liścia z kwiatem głogu (Crataegus spp.), 450 mg liścia melisy (Melissa officinalis L.), 450 mg szyszek chmielu (Humulus lupulus L.), 300 mg liścia mięty pieprzowej (Mentha x piperita L.) oraz 300 mg kwiatu rumianku (Matricaria recutita L.). Surowce te wykazują działanie uspokajające, nasenne, kardiotoniczne, rozkurczowe oraz przeciwzapalne. Produkt nie zawiera substancji pomocniczych i jest przeznaczony do przygotowania naparu poprzez zaparzanie saszetki z bibuły termozgrzewalnej, co zapewnia optymalną ekstrakcję substancji czynnych.
chmiel zwyczajny, działanie kardiotoniczne, działanie przeciwzapalne, działanie rozkurczowe, działanie uspokajające, głóg, korzeń kozłka, kozłek lekarski, kwiat rumianku, kwiatostan głogu, liść melisy, liść mięty pieprzowej, melisa lekarska, mięta pieprzowa, napar ziołowy, niezgodność farmaceutyczna, rumianek pospolity, szyszki chmielu, właściwości uspokajające, zioła do zaparzania - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Kelicardina –
Kelicardina w postaci kropli doustnych jest tradycyjnie stosowanym preparatem wspomagającym funkcję serca, wskazanym głównie w początkowym okresie niewydolności serca, gdy nie ma jeszcze konieczności wdrożenia silniejszych leków kardiologicznych. Lek jest rekomendowany u pacjentów bez objawów zastoju krążenia oraz u osób starszych z osłabieniem mięśnia sercowego niezwiązanym z ciężką patologią kardiologiczną. Preparat zawiera wyciąg płynny z ziela konwalii (0,47 g/ml, w tym 2,5-4,2 j.g. glikozydów nasercowych), wyciąg z kwiatostanu głogu (0,40 g/ml) oraz trokserutynę (4,7 mg/ml), które łącznie wykazują działanie kardiotoniczne i poprawiające krążenie obwodowe.
- Leksykon substancji czynnych
Konwalia – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Analiza dokumentacji produktów leczniczych zawierających nalewkę z ziela konwalii (Convallariae tinctura titrata) takich jak Cardiol C, Neocardina oraz Krople nasercowe wykazuje istotny brak kompleksowych badań przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tych preparatów. Cardiol C zawiera 250 mg nalewki mianowanej z Convallariae majalis L. w 1 ml kropli, Krople nasercowe 50,0 g nalewki (1:10) na 100 g produktu, a Neocardina 0,28 g nalewki mianowanej (1:4,0-4,5) w 1 ml roztworu. Wszystkie te produkty to złożone kompozycje, zawierające oprócz konwalii także nalewki z głogu i korzenia kozłka oraz inne składniki, co dodatkowo komplikuje ocenę ich profilu bezpieczeństwa. Brak systematycznych badań toksyczności utrudnia precyzyjne określenie ryzyka, zwłaszcza biorąc pod uwagę obecność glikozydów kardenolidowych o potencjalnym działaniu kardiotonicznym i toksycznym przy przedawkowaniu.