Przedawkowanie
Seryma

Przedawkowanie roztworów aminokwasów i preparatów do żywienia pozajelitowego zawierających serymę może prowadzić do szerokiego spektrum objawów klinicznych, zależnych od dawki i szybkości infuzji. Najczęstsze symptomy to nudności, wymioty, dreszcze, ból głowy, uderzenia gorąca oraz hiperhydroza. W przypadku preparatu Aminoplasmal B.Braun 10% E dodatkowo obserwuje się utratę aminokwasów przez nerki, co skutkuje zaburzeniem równowagi azotowej. Poważniejsze przedawkowanie może wywołać hiperwolemię i kwasicę, które bez odpowiedniego leczenia mogą prowadzić do zagrażających życiu stanów. Specyficzne zaburzenia metaboliczne obejmują hiperglikemię, cukromocz i zespół hiperosmolarny przy przekroczeniu klirensu metabolicznego glukozy, a także zespół przeciążenia tłuszczami w wyniku nadmiernej podaży emulsji tłuszczowej.

Przedawkowanie substancji czynnej seryma – charakterystyka kliniczna

Przedawkowanie roztworu aminokwasów i preparatów do żywienia pozajelitowego zawierających serymę może prowadzić do szeregu objawów klinicznych wynikających z nadmiernego obciążenia organizmu składnikami odżywczymi. Reakcje organizmu są zależne zarówno od ilości podanej substancji, jak i od szybkości infuzji i mogą mieć różne nasilenie – od łagodnych do zagrażających życiu stanów klinicznych.1

Objawy przedawkowania

Niewłaściwe podanie preparatów zawierających serymę, zarówno w postaci przedawkowania jak i zbyt szybkiej infuzji, może manifestować się różnorodnymi objawami klinicznymi. Do najczęściej obserwowanych należą: nudności, wymioty i dreszcze. Ponadto mogą występować: ból głowy, uderzenia gorąca oraz nadmierne pocenie się (hiperhydroza).2 3

W przypadku preparatu Aminoplasmal B.Braun 10% E dodatkowym objawem może być utrata aminokwasów przez nerki, co prowadzi do zaburzenia równowagi azotowej organizmu.4

W poważniejszych przypadkach przedawkowania mogą wystąpić oznaki hiperwolemii oraz kwasicy, które nieleczone mogą prowadzić do poważnych dla zdrowia konsekwencji, a nawet śmierci.5 6

Metaboliczne skutki przedawkowania

Przedawkowanie poszczególnych składników roztworów aminokwasów może prowadzić do specyficznych zaburzeń metabolicznych:

Zaburzenia metabolizmu glukozy

Gdy szybkość infuzji glukozy przekracza klirens metaboliczny organizmu, mogą pojawić się objawy takie jak: hiperglikemia, cukromocz oraz zespół hiperosmolarny. Stany te są szczególnie niebezpieczne dla pacjentów z upośledzoną tolerancją glukozy oraz w przypadku braku odpowiedniej suplementacji insuliny.7 8

Zaburzenia metabolizmu tłuszczów

Zmniejszona lub ograniczona zdolność metabolizowania tłuszczów w przypadku przedawkowania emulsji tłuszczowych wchodzących w skład kompleksowych preparatów żywieniowych może prowadzić do rozwoju tzw. zespołu przeciążenia tłuszczami. Objawy tego zespołu zazwyczaj są odwracalne po zaprzestaniu infuzji emulsji tłuszczowej.9 10

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W sytuacji stwierdzenia objawów przedawkowania lub zbyt szybkiej infuzji preparatów zawierających serymę, należy natychmiast wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne:

  • Natychmiastowe przerwanie infuzji, co jest działaniem podstawowym i obowiązkowym w każdym przypadku przedawkowania11 12
  • W przypadku lżejszych reakcji nietolerancji, po ustąpieniu objawów, można rozważyć wznowienie infuzji ze zmniejszoną szybkością podawania13
  • W ciężkich przypadkach może być konieczna dalsza interwencja medyczna, obejmująca leczenie zaburzeń metabolicznych i elektrolitowych14
  • W szczególnie poważnych przypadkach przedawkowania może być niezbędne zastosowanie technik nerkozastępczych: hemodializy, hemofiltracji lub hemodiafiltracji15 16

Objawy przedawkowania – zestawienie

Kategoria objawów Objaw Mechanizm Czynnik wywołujący
Objawy ogólnoustrojowe Nudności i wymioty Podrażnienie chemoreceptorowej strefy wyzwalającej Przedawkowanie lub zbyt szybka infuzja
Dreszcze Reakcja immunologiczna lub zaburzenia termoregulacji Przedawkowanie lub zbyt szybka infuzja
Ból głowy Zmiany ciśnienia śródczaszkowego, oddziaływanie biochemiczne Przedawkowanie lub zbyt szybka infuzja
Objawy naczyniowe Uderzenia gorąca Rozszerzenie naczyń obwodowych Przedawkowanie lub zbyt szybka infuzja
Nadmierne pocenie się (hiperhydroza) Rozszerzenie naczyń obwodowych, reakcja mechanizmów termoregulacji Przedawkowanie lub zbyt szybka infuzja
Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej Hiperwolemie Nadmierna podaż płynów Przedawkowanie lub zbyt szybka infuzja
Zaburzenia elektrolitowe Dysproporcja w podaży elektrolitów lub zaburzenie mechanizmów homeostazy Przedawkowanie
Zaburzenia metabolizmu glukozy Hiperglikemia Przekroczenie klirensu metabolicznego glukozy Zbyt szybka infuzja glukozy
Cukromocz Przekroczenie progu nerkowego dla glukozy Hiperglikemia wtórna do zbyt szybkiej infuzji
Zespół hiperosmolarny Znaczny wzrost osmolarności osocza Ciężka hiperglikemia
Zaburzenia metabolizmu białek Utrata aminokwasów przez nerki Przekroczenie zdolności reabsorpcji cewkowej Przedawkowanie aminokwasów
Zaburzenia metabolizmu tłuszczów Zespół przeciążenia tłuszczami Przekroczenie zdolności metabolizowania emulsji tłuszczowej Przedawkowanie emulsji tłuszczowej
Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej Kwasica Zaburzenia metabolizmu lub eliminacji kwasów Przedawkowanie lub zbyt szybka infuzja

Wszystkie wymienione powyżej objawy mogą występować z różnym nasileniem, w zależności od stopnia przedawkowania, szybkości infuzji oraz indywidualnych cech pacjenta, w tym chorób współistniejących i wydolności układów eliminacyjnych.17

Monitorowanie pacjenta po przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania preparatów zawierających serymę, należy prowadzić ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjenta oraz regularną kontrolę parametrów laboratoryjnych, w tym:

  • Monitorowanie funkcji życiowych
  • Kontrola gospodarki wodno-elektrolitowej
  • Monitorowanie stężenia glukozy we krwi
  • Ocena równowagi kwasowo-zasadowej
  • Monitorowanie funkcji nerek i wątroby

Częstość i zakres monitorowania powinny być dostosowane do stanu klinicznego pacjenta oraz nasilenia objawów przedawkowania.18

  1. 19.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl