Interakcje leku
Phenylephrine Unimedic 0,05 mg/ml
Fenylefryna, substancja czynna preparatu Phenylephrine Unimedic, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym, zwłaszcza z lekami wpływającymi na układ współczulny i metabolizm amin katecholowych. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest łączne stosowanie fenylefryny z nieselektywnymi inhibitorami MAO (np. iproniazyd, nialamid), które może prowadzić do napadowego nadciśnienia tętniczego i hipertermii, z ryzykiem zgonu, utrzymującym się nawet do 15 dni po odstawieniu inhibitorów. Interakcje z dopaminergicznymi i zwężającymi naczynia alkaloidami sporyszu (np. bromokryptyna, ergotamina) oraz trójpierścieniowymi i noradrenergiczno-serotoninergicznymi lekami przeciwdepresyjnymi (np. imipramina, wenlafaksyna) mogą skutkować przełomem nadciśnieniowym i zaburzeniami rytmu serca. Ponadto, fenylefryna w połączeniu z guanetydyną, glikozydami nasercowymi, chinidyną czy halogenowymi wziewnymi środkami znieczulającymi (np. desfluran, sewofluran) zwiększa ryzyko arytmii i okołooperacyjnego przełomu nadciśnieniowego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego oraz w okresie poporodowym, gdyż leki pobudzające skurcze macicy mogą nasilać działanie fenylefryny, prowadząc do ciężkiego, trwałego nadciśnienia i ryzyka udaru.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Fenylefryna, jako substancja czynna produktu Phenylephrine Unimedic, wykazuje szereg istotnych interakcji z innymi lekami, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis potencjalnych interakcji z uwzględnieniem ich mechanizmów i znaczenia klinicznego.1
Skojarzenia przeciwwskazane
Nieselektywne inhibitory monoaminooksydazy (MAO) takie jak iproniazyd czy nialamid są bezwzględnie przeciwwskazane do stosowania łącznie z fenylefryną. Jednoczesne podawanie tych leków może prowadzić do napadowego nadciśnienia tętniczego oraz hipertermii, która w skrajnych przypadkach może zakończyć się zgonem pacjenta. Należy podkreślić, że ze względu na długi czas działania inhibitorów MAO, ryzyko wystąpienia tej interakcji utrzymuje się nawet do 15 dni po ich odstawieniu.2
Skojarzenia niezalecane
Dopaminergiczne alkaloidy sporyszu (bromokryptyna, kabergolina, lizuryd, pergolid) w skojarzeniu z fenylefryną niosą ryzyko zwężenia naczyń krwionośnych i/lub przełomu nadciśnieniowego. Podobne zagrożenie dotyczy jednoczesnego stosowania zwężających naczynia krwionośne alkaloidów sporyszu (dihydroergotamina, ergotamina, metyloergometryna, metysergid).3
Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. imipramina) mogą wchodzić w interakcję z fenylefryną, prowadząc do napadowego nadciśnienia tętniczego z możliwością wystąpienia zaburzeń rytmu serca. Mechanizm tej interakcji polega na hamowaniu wnikania adrenaliny lub noradrenaliny do włókien współczulnych. Podobny mechanizm i skutki kliniczne dotyczą interakcji z noradrenergiczno-serotoninergicznymi lekami przeciwdepresyjnymi takimi jak minalcypram i wenlafaksyna.4
Selektywne inhibitory monoaminooksydazy typu A (MAO-A), jak moklobemid i toloksaton, a także linezolid mogą w połączeniu z fenylefryną zwiększać ryzyko zwężenia naczyń krwionośnych i/lub przełomu nadciśnieniowego.5
Jednoczesne stosowanie guanetydyny i produktów pokrewnych z fenylefryną może prowadzić do znacznego wzrostu ciśnienia krwi (hiperreaktywność). Efekt ten wiąże się ze zmniejszeniem napięcia układu współczulnego i/lub hamowaniem wnikania adrenaliny lub noradrenaliny do włókien współczulnych. Jeżeli nie można uniknąć tego skojarzenia, zaleca się ostrożne zmniejszanie dawek sympatykomimetyków.6
Stosowanie fenylefryny jednocześnie z glikozydami nasercowymi oraz chinidyną zwiększa ryzyko wystąpienia arytmii.7
Halogenowe wziewne środki znieczulające (desfluran, enfluran, halotan, izofluran, metoksyfluran, sewofluran) w skojarzeniu z fenylefryną niosą ryzyko okołooperacyjnego przełomu nadciśnieniowego oraz arytmii.8
Skojarzenia leków wymagające zachowania ostrożności
Leki pobudzające skurcze macicy mogą nasilać działanie zwiększające ciśnienie krwi amin sympatykomimetycznych, w tym fenylefryny. Szczególną ostrożność należy zachować w okresie poporodowym, gdyż niektóre leki pobudzające skurcze macicy w połączeniu z fenylefryną mogą powodować ciężkie trwałe nadciśnienie tętnicze, a w konsekwencji może wystąpić udar.9
Interakcje z alkoholem
Spożywanie alkoholu podczas terapii fenylefryną nie jest zalecane ze względu na potencjalne ryzyko nasilenia działań niepożądanych, szczególnie tych dotyczących układu sercowo-naczyniowego. Alkohol może modyfikować działanie fenylefryny poprzez swój wpływ na naczynia obwodowe oraz ciśnienie tętnicze. Jednoczesne przyjmowanie alkoholu i fenylefryny może prowadzić do nieprzewidywalnych zmian ciśnienia tętniczego oraz zwiększać ryzyko arytmii serca.10
U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym lub chorobą wieńcową jednoczesne spożycie alkoholu i przyjmowanie fenylefryny może prowadzić do znacznego podwyższenia wartości ciśnienia krwi. Ponadto, alkohol może nasilać działanie depresyjne fenylefryny na ośrodkowy układ nerwowy, co może skutkować zwiększoną sedacją i zaburzeniami psychomotorycznymi.11
Zestawienie interakcji leku Phenylephrine Unimedic
| Grupa leków/substancja | Przykłady | Mechanizm interakcji | Efekt kliniczny | Poziom istotności |
|---|---|---|---|---|
| Nieselektywne inhibitory MAO | Iproniazyd, nialamid | Zwiększone stężenie amin katecholowych | Napadowe nadciśnienie tętnicze, hipertermia, ryzyko zgonu | Przeciwwskazane |
| Dopaminergiczne alkaloidy sporyszu | Bromokryptyna, kabergolina, lizuryd, pergolid | Sumowanie działania zwężającego naczynia | Zwężenie naczyń krwionośnych, przełom nadciśnieniowy | Niezalecane |
| Zwężające naczynia alkaloidy sporyszu | Dihydroergotamina, ergotamina, metyloergometryna, metysergid | Sumowanie działania zwężającego naczynia | Zwężenie naczyń krwionośnych, przełom nadciśnieniowy | Niezalecane |
| Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne | Imipramina | Hamowanie wnikania adrenaliny/noradrenaliny do włókien współczulnych | Napadowe nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca | Niezalecane |
| Noradrenergiczno-serotoninergiczne leki przeciwdepresyjne | Minalcypram, wenlafaksyna | Hamowanie wnikania adrenaliny/noradrenaliny do włókien współczulnych | Napadowe nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca | Niezalecane |
| Selektywne inhibitory MAO-A | Moklobemid, toloksaton | Zwiększone stężenie amin katecholowych | Zwężenie naczyń krwionośnych, przełom nadciśnieniowy | Niezalecane |
| Linezolid | – | Działanie podobne do inhibitorów MAO | Zwężenie naczyń krwionośnych, przełom nadciśnieniowy | Niezalecane |
| Guanetydyna i produkty pokrewne | – | Zmniejszenie napięcia układu współczulnego, hamowanie wnikania adrenaliny/noradrenaliny | Znaczny wzrost ciśnienia krwi (hiperreaktywność) | Niezalecane |
| Glikozydy nasercowe, chinidyna | – | Zwiększona wrażliwość mięśnia sercowego na katecholaminy | Zwiększone ryzyko arytmii | Niezalecane |
| Halogenowe wziewne środki znieczulające | Desfluran, enfluran, halotan, izofluran, metoksyfluran, sewofluran | Uwrażliwienie mięśnia sercowego na katecholaminy | Okołooperacyjny przełom nadciśnieniowy, arytmie | Niezalecane |
| Leki pobudzające skurcze macicy | – | Nasilenie działania zwiększającego ciśnienie krwi | Ciężkie trwałe nadciśnienie tętnicze, ryzyko udaru w okresie poporodowym | Ostrożność |
| Alkohol | – | Modyfikacja działania na naczynia obwodowe i ciśnienie tętnicze | Nieprzewidywalne zmiany ciśnienia, zwiększone ryzyko arytmii, nasilona sedacja | Niezalecane |
Praktyczne zalecenia dotyczące zarządzania interakcjami
Mając na uwadze potencjalne interakcje fenylefryny z innymi lekami, personel medyczny powinien przestrzegać następujących zasad:12
- Przed podaniem fenylefryny należy dokładnie przeanalizować aktualną farmakoterapię pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem leków przeciwdepresyjnych, przeciwarytmicznych i naczyniowych
- W przypadku stosowania fenylefryny w znieczuleniu należy poinformować anestezjologa o możliwych interakcjach z halogenowymi wziewnymi środkami znieczulającymi
- U pacjentów leczonych inhibitorami MAO należy bezwzględnie unikać podawania fenylefryny przez co najmniej 15 dni od zakończenia terapii inhibitorem MAO
- Pacjentów należy poinformować o konieczności unikania spożywania alkoholu podczas terapii fenylefryną
- W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania fenylefryny z lekami wchodzącymi w interakcje należy rozważyć modyfikację dawkowania i wdrożyć ścisłe monitorowanie parametrów hemodynamicznych
Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, u których ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych związanych z interakcjami jest znacznie podwyższone.13
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania