zatrucie słoneczne
Zatrucie słoneczne to poważny stan spowodowany nadmierną ekspozycją na promieniowanie słoneczne, szczególnie bez odpowiedniej ochrony. Jest to zaawansowana forma oparzenia słonecznego, charakteryzująca się nie tylko objawami skórnymi, ale również ogólnoustrojowymi. W przeciwieństwie do zwykłego oparzenia słonecznego, zatrucie słoneczne wymaga pilnej interwencji medycznej.
Objawy zatrucia słonecznego obejmują: wysoką gorączkę (powyżej 38,5°C), silny ból głowy, nudności i wymioty, zawroty głowy, dezorientację, przyspieszone tętno i oddech, zaczerwienienie i bolesność skóry, a w ciężkich przypadkach omdlenia i zaburzenia świadomości. Stan ten może prowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych i w skrajnych przypadkach do niewydolności wielonarządowej.
Leczenie zatrucia słonecznego polega na szybkim chłodzeniu ciała (zimne okłady, chłodne kąpiele), nawadnianiu doustnym lub dożylnym, podawaniu leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych. W ciężkich przypadkach może być konieczna hospitalizacja z monitorowaniem funkcji życiowych. Profilaktyka obejmuje unikanie ekspozycji na słońce w godzinach największego nasłonecznienia, stosowanie kremów z wysokim filtrem UV, noszenie odpowiedniej odzieży ochronnej i nakryć głowy.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Oparzenie słoneczne – Etiologia i przyczyny
Oparzenie słoneczne to ostry stan zapalny skóry wywołany nadmierną ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe (UV), głównie UVB (290-320 nm), które uszkadza DNA i RNA keratynocytów naskórka, inicjując odpowiedź zapalną. Minimalna dawka rumieniowa (MED) różni się w zależności od fototypu skóry według skali Fitzpatricka, gdzie fototypy I-III charakteryzują się większą podatnością na oparzenia. Mechanizm patofizjologiczny obejmuje rozszerzenie naczyń krwionośnych, uwalnianie mediatorów zapalnych (prostaglandyny, bradykinina), apoptozę uszkodzonych komórek oraz napływ komórek układu odpornościowego. Czynniki ryzyka to m.in. jasna karnacja, wiek (dzieci i młodzież), choroby genetyczne (xeroderma pigmentosum), schorzenia autoimmunologiczne (toczeń), stosowanie leków fotouczulających (np. diuretyki tiazydowe, tetracykliny, retinoidy) oraz czynniki środowiskowe (wysokość nad poziomem morza, odbicie promieni UV od śniegu, pory dnia i roku). Opalenizna, choć świadczy o zwiększonej produkcji melaniny, zapewnia jedynie ograniczoną ochronę (SPF ok. 3) i nie chroni przed uszkodzeniem DNA.
antybiotyk tetracyklinowy, apoptoza, czerniak złośliwy, diuretyk tiazydowy, fluorochinolon, fotodermatoza, fotostarzenie skóry, fototyp skóry Fitzpatricka, fotouczulenie, lek przeciwgrzybiczny, melanina, minimalna dawka rumieniowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oparzenie radiacyjne, oparzenie słoneczne, pokrzywka słoneczna, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie UVB, promieniowanie UVC, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rumień, skala Fitzpatricka, uszkodzenie DNA, uszkodzenie RNA, wielopostaciowa osutka świetlna, xeroderma pigmentosum, zatrucie słoneczne, zwyrodnienie plamki żółtej