oparzenie radiacyjne

Oparzenie radiacyjne to uszkodzenie tkanek wywołane ekspozycją na promieniowanie jonizujące. W przeciwieństwie do oparzeń termicznych, objawy mogą pojawić się z opóźnieniem, nawet kilka dni po ekspozycji, w zależności od dawki promieniowania, jego rodzaju oraz indywidualnej wrażliwości organizmu.

Klinicznie oparzenia radiacyjne charakteryzują się rumieniem, obrzękiem, pęcherzami, a w ciężkich przypadkach martwicą tkanek. Wczesna faza objawia się zaczerwienieniem skóry (rumień), które może ustąpić, po czym następuje faza sucha z zanikiem gruczołów łojowych i potowych. W fazie wysiękowej dochodzi do złuszczania naskórka i powstawania owrzodzeń, które trudno się goją.

Leczenie oparzeń radiacyjnych jest złożone i zależy od stopnia uszkodzenia tkanek. Obejmuje ono dekontaminację (w przypadku skażenia radioaktywnego), postępowanie przeciwbólowe, zapobieganie zakażeniom, właściwą pielęgnację ran oraz leczenie ogólnoustrojowych skutków napromieniowania. W ciężkich przypadkach może być konieczne przeszczepienie skóry lub amputacja.

Szczególnym wyzwaniem w terapii oparzeń radiacyjnych jest ich przewlekły charakter oraz skłonność do nawrotów nawet po wielu miesiącach czy latach. Późne powikłania mogą obejmować zwłóknienia, zaburzenia pigmentacji, uszkodzenia naczyń krwionośnych, neuropatie oraz zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów skóry w obszarze ekspozycji.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Oparzenie słoneczne – Etiologia i przyczyny

Oparzenie słoneczne to ostry stan zapalny skóry wywołany nadmierną ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe (UV), głównie UVB (290-320 nm), które uszkadza DNA i RNA keratynocytów naskórka, inicjując odpowiedź zapalną. Minimalna dawka rumieniowa (MED) różni się w zależności od fototypu skóry według skali Fitzpatricka, gdzie fototypy I-III charakteryzują się większą podatnością na oparzenia. Mechanizm patofizjologiczny obejmuje rozszerzenie naczyń krwionośnych, uwalnianie mediatorów zapalnych (prostaglandyny, bradykinina), apoptozę uszkodzonych komórek oraz napływ komórek układu odpornościowego. Czynniki ryzyka to m.in. jasna karnacja, wiek (dzieci i młodzież), choroby genetyczne (xeroderma pigmentosum), schorzenia autoimmunologiczne (toczeń), stosowanie leków fotouczulających (np. diuretyki tiazydowe, tetracykliny, retinoidy) oraz czynniki środowiskowe (wysokość nad poziomem morza, odbicie promieni UV od śniegu, pory dnia i roku). Opalenizna, choć świadczy o zwiększonej produkcji melaniny, zapewnia jedynie ograniczoną ochronę (SPF ok. 3) i nie chroni przed uszkodzeniem DNA.
antybiotyk tetracyklinowy, apoptoza, czerniak złośliwy, diuretyk tiazydowy, fluorochinolon, fotodermatoza, fotostarzenie skóry, fototyp skóry Fitzpatricka, fotouczulenie, lek przeciwgrzybiczny, melanina, minimalna dawka rumieniowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oparzenie radiacyjne, oparzenie słoneczne, pokrzywka słoneczna, promieniowanie ultrafioletowe, promieniowanie UVB, promieniowanie UVC, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rumień, skala Fitzpatricka, uszkodzenie DNA, uszkodzenie RNA, wielopostaciowa osutka świetlna, xeroderma pigmentosum, zatrucie słoneczne, zwyrodnienie plamki żółtej
Leksykon substancji czynnych
Siarczan neomycyny – Wskazania do stosowania

Siarczan neomycyny, aminoglikozydowy antybiotyk stosowany miejscowo, występuje w preparacie Maxitrol (3500 j.m./ml) jako krople do oczu oraz w plastrach TRUE Test 36 (600 μg/cm², 486 μg/płatek) do diagnostyki alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. W okulistyce Maxitrol, łączący neomycynę z deksametazonem i siarczanem polimyksyny B, jest wskazany w leczeniu zapalnych chorób oczu z ryzykiem infekcji bakteryjnej, takich jak zapalenia spojówek, rogówki, przedniego odcinka gałki ocznej, przewlekłe zapalenie błony naczyniowej oraz urazy mechaniczne i oparzenia rogówki. Preparat wymaga wstrząśnięcia przed użyciem ze względu na postać zawiesiny i stosowany jest po potwierdzeniu odczynu zapalnego oraz przy podejrzeniu zakażenia bakteryjnego.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, antybiotyk aminoglikozydowy, bakteryjne zakażenie oka, deksametazon, kortykosteroid, Maxitrol, nadwrażliwość kontaktowa, odczyn zapalny oka, oparzenie chemiczne, oparzenie radiacyjne, oparzenie termiczne, płatek testowy, próba prowokacyjna, siarczan neomycyny, siarczan polimyksyny B, uszkodzenie rogówki, wtórna infekcja bakteryjna, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie przedniego odcinka gałki ocznej, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek
Leksykon chorób i schorzeń
Oparzenia – Etiologia i przyczyny

Oparzenia stanowią uszkodzenia tkanek wywołane przez czynniki termiczne (90% przypadków), chemiczne (3-5%), elektryczne (4%), radiacyjne oraz tarciowe. Najczęstszymi przyczynami oparzeń termicznych są kontakt z płomieniem (44-46%), gorącymi płynami lub parą (32-33%, szczególnie u dzieci poniżej 5 roku życia) oraz gorącymi powierzchniami (8-9%). Oparzenia chemiczne wynikają z ekspozycji na silne kwasy, zasady i rozpuszczalniki, a elektryczne – z przepływu prądu przez ciało, co może prowadzić do uszkodzeń głębokich tkanek i zaburzeń rytmu serca. Oparzenia radiacyjne, w tym oparzenia UV i jonizujące, mogą manifestować się z opóźnieniem i zwiększać ryzyko nowotworów skóry. Oparzenia tarciowe łączą uszkodzenia mechaniczne i termiczne, sprzyjając infekcjom. Czynniki ryzyka obejmują wiek (dzieci <5 lat, osoby >65 lat), choroby neurologiczne, nadużywanie substancji psychoaktywnych oraz ekspozycję zawodową (przemysł, budownictwo, strażacy). Oparzenia zawodowe stanowią 20-25% ciężkich przypadków. Oparzenia dróg oddechowych, często niedoszacowane, są poważnym zagrożeniem, prowadzącym do obrzęku, ARDS i zatrucia tlenkiem węgla, co znacząco zwiększa śmiertelność.
bliznowacenie, hipowolemia, immunosupresja, infekcja, kwas siarkowy, kwas solny, martwica, naczynie krwionośne, neuropatia obwodowa, niewydolność wielonarządowa, obrzęk dróg oddechowych, oparzenie chemiczne, oparzenie dróg oddechowych, oparzenie elektryczne, oparzenie inhalacyjne, oparzenie radiacyjne, oparzenie termiczne, padaczka, przeszczep autologiczny, przykurcz, stan hipermetaboliczny, stan zapalny, substancja żrąca, wodorotlenek sodu, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie metaboliczne, zatrucie cyjankami, zatrucie tlenkiem węgla, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół ostrej niewydolności oddechowej
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Maxitrol (1 mg + 3500 j.m. + 6000 j.m.)/ml

Maxitrol w postaci kropli do oczu to zawiesina zawierająca 1 mg deksametazonu, 3500 j.m. siarczanu neomycyny oraz 6000 j.m. siarczanu polimyksyny B na ml. Preparat łączy działanie przeciwzapalne kortykosteroidu z szerokospektralnym działaniem przeciwbakteryjnym antybiotyków, co czyni go szczególnie użytecznym w leczeniu stanów zapalnych oczu z podejrzeniem lub potwierdzonym zakażeniem bakteryjnym. Wskazania obejmują zapalenia spojówek, rogówki, przedniego odcinka gałki ocznej oraz przewlekłe zapalenie błony naczyniowej, a także uszkodzenia rogówki spowodowane oparzeniami chemicznymi, radiacyjnymi, termicznymi i urazami mechanicznymi. Preparat wymaga dokładnego wstrząśnięcia przed podaniem i należy pamiętać o obecności chlorku benzalkoniowego, który może podrażniać oko i być absorbowany przez miękkie soczewki kontaktowe.
bakterie Gram-ujemne, chlorek benzalkoniowy, ciało obce, deksametazon, działanie immunosupresyjne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, kortykosteroid, oparzenie chemiczne, oparzenie radiacyjne, oparzenie termiczne, Pseudomonas, siarczan neomycyny, siarczan polimyksyny B, uraz mechaniczny, uszkodzenie rogówki, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie przedniego odcinka gałki ocznej, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dexamethason WZF 0,1% 1 mg/ml

Dexamethason WZF 0,1% (1 mg deksametazonu/ml) w postaci kropli do oczu jest lekiem o silnym działaniu przeciwzapalnym i immunosupresyjnym, stosowanym w leczeniu zapaleń przedniego odcinka błony naczyniowej oka, takich jak zapalenie tęczówki (iritis) i ciała rzęskowego (cyclitis). Preparat znajduje również zastosowanie w terapii alergicznych i wiosennych zapaleń spojówek oraz w leczeniu różnych postaci zapalenia rogówki, w tym półpaścowego, powierzchownego punkcikowego i nieswoistego. Dexametazon jest także wskazany w leczeniu uszkodzeń rogówki spowodowanych oparzeniami chemicznymi, radiacyjnymi, cieplnymi oraz urazami mechanicznymi po usunięciu ciał obcych, gdzie jego działanie ma na celu ograniczenie reakcji zapalnej i zapobieganie bliznowaceniu.
alergiczne zapalenie spojówek, chlorek benzalkoniowy, ciało obce, deksametazon, działanie immunosupresyjne, jaskra, keratoplastyka, kortykosteroid, lek przeciwwirusowy, odrzucenie przeszczepu, oparzenie chemiczne, oparzenie radiacyjne, operacja zaćmy, półpaścowe zapalenie rogówki, przeszczep rogówki, steroidy, wiosenne zapalenie spojówek, wirus Herpes zoster, zabieg laserowy, zabieg okulistyczny, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie przedniego odcinka oka, zapalenie rogówki, zapalenie spojówki, zapalenie tęczówki
Leksykon substancji czynnych
Siarczan polimyksyny B – Wskazania do stosowania

Siarczan polimyksyny B, w stężeniu 6000 j.m./ml, jest składnikiem preparatu Maxitrol – zawiesiny do oczu łączącej działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne dzięki obecności siarczanu neomycyny (3500 j.m./ml) oraz deksametazonu (1 mg/ml). Preparat jest wskazany w leczeniu zapaleń spojówek, rogówki oraz przedniego odcinka gałki ocznej, zwłaszcza gdy istnieje ryzyko lub potwierdzenie infekcji bakteryjnej. Maxitrol znajduje zastosowanie także w przewlekłym zapaleniu błony naczyniowej przedniego odcinka oka oraz w leczeniu urazów rogówki spowodowanych oparzeniami chemicznymi, radiacyjnymi, termicznymi lub ciałami obcymi. Kombinacja antybiotyków o uzupełniającym się spektrum działania oraz kortykosteroidu umożliwia skuteczne zwalczanie złożonych stanów zapalnych z komponentem infekcyjnym.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk peptydowy, bakterie Gram-ujemne, chlorek benzalkoniowy, ciało obce w oku, deksametazon, oparzenie chemiczne, oparzenie radiacyjne, oparzenie termiczne, siarczan neomycyny, siarczan polimyksyny B, uraz rogówki, zakażenie bakteryjne oka, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie oka, zapalenie przedniego odcinka gałki ocznej, zapalenie rogówki, zapalenie spojówki, zawiesina do oczu
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Maxitrol (1 mg + 3500 j.m. + 6000 j.m.)/g

Maxitrol w postaci maści do oczu zawiera deksametazon (1 mg/g), neomycynę siarczan (3500 j.m./g) oraz polimyksynę B siarczan (6000 j.m./g), co czyni go preparatem łączącym działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Jest wskazany w leczeniu zapaleń spojówek, rogówki, przedniego odcinka gałki ocznej oraz przewlekłego zapalenia błony naczyniowej przedniego odcinka oka, zwłaszcza gdy istnieje ryzyko lub potwierdzenie zakażenia bakteryjnego. Preparat jest także stosowany w uszkodzeniach rogówki spowodowanych oparzeniami chemicznymi, radiacyjnymi, termicznymi oraz urazami mechanicznymi. Konsystencja maści zapewnia dłuższy kontakt substancji czynnych z powierzchnią oka, co jest korzystne szczególnie podczas nocnej aplikacji.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk peptydowy, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, deksametazon, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, kortykosteroid, leczenie przeciwbakteryjne, leczenie przeciwzapalne, neomycyna, oparzenie chemiczne, oparzenie radiacyjne, oparzenie termiczne, polimyksyna B, schorzenie rogówki, uraz mechaniczny, uszkodzenie rogówki, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie przedniego odcinka gałki ocznej

oparzenie radiacyjne

Powiązane wpisy

Oparzenie słoneczne – Etiologia i przyczyny

Siarczan neomycyny – Wskazania do stosowania

Oparzenia – Etiologia i przyczyny

Wskazania do stosowania – Maxitrol (1 mg + 3500 j.m. + 6000 j.m.)/ml

Wskazania do stosowania – Dexamethason WZF 0,1% 1 mg/ml

Siarczan polimyksyny B – Wskazania do stosowania

Wskazania do stosowania – Maxitrol (1 mg + 3500 j.m. + 6000 j.m.)/g