dziewanna
Dziewanna (Verbascum) to rodzaj roślin należących do rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae), obejmujący około 360 gatunków. W medycynie wykorzystywane są głównie dziewanna wielkokwiatowa (Verbascum thapsus) oraz dziewanna drobnokwiatowa (Verbascum densiflorum). Surowcem leczniczym jest kwiat dziewanny (Verbasci flos), zawierający cenne związki biologicznie czynne.
Kwiat dziewanny zawiera saponiny triterpenowe, flawonoidy (m.in. rutozyd), śluz, irynoidy, glikozydy fenolowe oraz olejek eteryczny. Dzięki temu wykazuje działanie przeciwzapalne, wykrztuśne, łagodzące kaszel i podrażnienia błon śluzowych. W medycynie tradycyjnej i oficjalnej dziewanna stosowana jest głównie w schorzeniach górnych dróg oddechowych.
Preparaty z dziewanny zalecane są w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła, w kaszlu, zapaleniu oskrzeli, a także jako środek łagodzący dolegliwości związane z przeziębieniem. Dziewanna znajduje zastosowanie również zewnętrznie – w postaci okładów na trudno gojące się rany, owrzodzenia i stany zapalne skóry. Należy pamiętać, że stosowanie preparatów z dziewanny powinno być konsultowane z lekarzem.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Wyciąg płynny wodny z kwiatów dziewanny – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Wyciąg płynny wodny z kwiatów dziewanny (Verbasci floribus) jest składnikiem aktywnym preparatu Flegatussin, w którym stanowi 36 g na 100 g syropu, łącząc się z bromoheksyny chlorowodorkiem oraz wyciągiem z liścia babki lancetowatej. Dostępne dane kliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego wyciągu u kobiet ciężarnych są wysoce ograniczone, a charakterystyka produktu jednoznacznie przeciwwskazuje jego stosowanie w ciąży z powodu nierozpoznanego ryzyka toksyczności dla płodu. Ponadto, składniki preparatu przenikają do mleka matki, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania w okresie laktacji ze względu na potencjalne ryzyko działań niepożądanych u dziecka karmionego piersią. W przypadku konieczności terapii mukolitycznej lub wykrztuśnej u kobiet ciężarnych lub karmiących, zaleca się rozważenie alternatywnych preparatów o udokumentowanym profilu bezpieczeństwa.
bezpieczeństwo stosowania w ciąży, chlorowodorek bromoheksyny, ciąża, dziewanna, Flegatussin, karmienie piersią, laktacja, lek mukolityczny, lek wykrztuśny, liść babki lancetowatej, medycyna perinatalna, ostrożność terapeutyczna, profil bezpieczeństwa, przenikanie do mleka matki, toksyczność płodowa, wpływ na płodność, wyciąg z kwiatów dziewanny, zdolności reprodukcyjne - Leksykon leków
Skład i postać leku – Flegatussin (0,0026 g + 2,35 g)/5 ml
Flegatussin to syrop o stężeniu 0,0026 g bromoheksyny chlorowodorku oraz 2,35 g wyciągu płynnego wodnego z liścia babki lancetowatej i kwiatów dziewanny na 5 ml preparatu. W 100 g syropu zawiera 0,04 g bromoheksyny chlorowodorku oraz 36 g wyciągu roślinnego (1:3). Substancje pomocnicze o znaczeniu klinicznym to m.in. sacharoza (4 g/5 ml), benzoesan sodu (6,6 mg/5 ml) oraz etanol (1,7 mg/5 ml) pochodzący z aromatu cytrynowego. Syrop charakteryzuje się zwiększoną lepkością, co umożliwia przedłużony kontakt substancji czynnych ze śluzówką gardła, a jego postać farmaceutyczna to płyn doustny. Produkt jest pakowany w butelkę ze szkła barwnego o pojemności 115 ml, z dołączoną miarką 30 ml, co ułatwia precyzyjne dawkowanie.
aldehyd cynamonowy, babka lancetowata, bromoheksyny chlorowodorek, butylohydroksyanizol, cytral, cytronellol, d-limonen, dziewanna, etanol, geraniol, kwas cytrynowy jednowodny, linalol, niezgodność farmaceutyczna, postać farmaceutyczna, potasu sorbinian, sacharoza, sodu benzoesan, substancja pomocnicza, syrop, wyciąg płynny wodny - Leksykon substancji czynnych
Bromoheksyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania toksyczności ostrej bromoheksyny wykazały niski potencjał toksyczny, z wartością LD50 po podaniu doustnym u królików >10 g/kg masy ciała oraz po podaniu dootrzewnowym u szczurów >3 g/kg masy ciała, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. W badaniach toksyczności przewlekłej u szczurów, którym podawano doustnie dawki 50, 100 i 200 mg/kg przez 3 miesiące, nie stwierdzono negatywnego wpływu na układ krwiotwórczy ani na histologię narządów wewnętrznych. Dodatkowo, badania genotoksyczności (test Amesa in vitro oraz test mikrojądrowy in vivo) oraz długoterminowe badania rakotwórczości nie wykazały działania mutagennego ani rakotwórczego bromoheksyny.
babka lancetowata, badanie mutagenności, badanie toksykologiczne, bromoheksyna, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, dziewanna, obraz histologiczny, podanie dootrzewnowe, potencjał genotoksyczny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczny wpływ na płodność, układ krwiotwórczy, wartość LD50 - Leksykon leków
Działania niepożądane – Flegatussin (0,0026 g + 2,35 g)/5 ml
Produkt leczniczy Flegatussin, zawierający bromoheksyny chlorowodorek oraz wyciągi z liścia babki lancetowatej i kwiatów dziewanny, może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwowane są objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, bóle brzucha oraz biegunka, z potencjalnym nasileniem objawów u pacjentów z chorobą wrzodową żołądka. Bardzo rzadko mogą wystąpić bóle i zawroty głowy, co wymaga szczególnej uwagi u osób starszych i wrażliwych. Reakcje nadwrażliwości, w tym rzadkie reakcje anafilaktyczne (wstrząs anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy, świąd), mogą pojawić się z częstością nieznaną. Rzadko obserwuje się wysypkę i pokrzywkę, natomiast ciężkie reakcje skórne, takie jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica naskórka oraz ostra uogólniona krostkowica, występują z częstością nieznaną i stanowią poważne zagrożenie dla pacjenta.
babka lancetowata, biegunka, ból brzucha, bromoheksyny chlorowodorek, choroba wrzodowa, choroba wrzodowa żołądka, działania niepożądane produktów leczniczych, działanie niepożądane, dziewanna, Flegatussin, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona krostkowica, pokrzywka, przewód pokarmowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, świąd, toksyczna martwica naskórka, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, wysypka, zaburzenia skóry, zaburzenia układu immunologicznego, zaburzenia układu nerwowego, zaburzenia żołądka, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Flegatussin (0,0026 g + 2,35 g)/5 ml
Podczas przepisywania leku Flegatussin, zawierającego 0,04 g bromoheksyny chlorowodorku oraz 36 g wyciągu wodnego z liścia babki lancetowatej i kwiatów dziewanny na 100 g syropu, lekarze powinni zwrócić szczególną uwagę na potencjalny wpływ tego preparatu na zdolności psychomotoryczne pacjenta. W 5 ml syropu znajduje się 4 g sacharozy, 6,6 mg sodu benzoesanu oraz 1,7 mg etanolu. Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego, Flegatussin może wywoływać zawroty głowy, co stanowi istotne ryzyko podczas prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn wymagających koncentracji. Lekarz ma obowiązek poinformować pacjenta o tym ryzyku oraz zalecić powstrzymanie się od prowadzenia pojazdów w przypadku wystąpienia objawów wpływających na sprawność psychomotoryczną.
babka lancetowata, benzoesan sodu, bezpieczeństwo farmakoterapii, bromoheksyny chlorowodorek, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, dziewanna, etanol, Flegatussin, obsługa maszyn, opieka farmakoterapeutyczna, sacharoza, sprawność psychomotoryczna, syrop, zawroty głowy, zdolność prowadzenia pojazdów - Leksykon leków
Interakcje leku – Flegatussin (0,0026 g + 2,35 g)/5 ml
Flegatussin, zawierający bromoheksyny chlorowodorek (0,0026 g/5 ml) oraz wyciąg z liścia babki lancetowatej i kwiatów dziewanny (2,35 g/5 ml), wykazuje istotne interakcje farmakologiczne. Szczególnie ważne jest unikanie jednoczesnego stosowania z lekami przeciwkaszlowymi (np. kodeina, dekstrometorfan, butamirat), ze względu na antagonizm działania – bromoheksyna działa mukolitycznie, zwiększając wydzielanie śluzu, natomiast leki przeciwkaszlowe hamują odruch kaszlowy, co utrudnia efektywne odkrztuszanie. Ponadto bromoheksyna może zwiększać stężenie antybiotyków w tkance płucnej, zwłaszcza amoksycyliny, cefuroksymu, erytromycyny i doksycykliny, co może korzystnie wpływać na skuteczność terapii zakażeń dróg oddechowych.
amoksycylina, antybiotyk β-laktamowy, babka lancetowata, błona śluzowa dróg oddechowych, błona śluzowa układu pokarmowego, bromoheksyny chlorowodorek, butamirat, cefalosporyna, cefuroksym, choroba wątroby, dekstrometorfan, doksycyklina, działanie mukolityczne, dziewanna, erytromycyna, kodeina, lek przeciwkaszlowy, makrolid, nietolerancja substancji, odkrztuszanie wydzieliny, odruch kaszlowy, padaczka, preparat mukolityczny, terapia przeciwbakteryjna, tetracyklina, tkanka płucna, uzależnienie od alkoholu, zakażenie dróg oddechowych - Leksykon leków
Przedawkowanie – Flegatussin (0,0026 g + 2,35 g)/5 ml
Przedawkowanie leku Flegatussin, zawierającego bromoheksyny chlorowodorek (0,0026 g/5 ml) oraz wyciąg płynny z liścia babki lancetowatej i kwiatów dziewanny (2,35 g/5 ml), manifestuje się głównie objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak nudności i wymioty. Te symptomy mogą prowadzić do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, szczególnie u pacjentów z grup podwyższonego ryzyka, w tym dzieci, osób starszych oraz pacjentów z chorobami nerek, wątroby i układu pokarmowego. Wymioty mogą również skutkować odwodnieniem oraz, w ciężkich przypadkach, zachłystowym zapaleniem płuc. Warto zwrócić uwagę, że lek zawiera także sacharozę (4 g/5 ml), sodu benzoesan (6,6 mg/5 ml) oraz etanol (1,7 mg/5 ml), co może mieć znaczenie przy masywnym przedawkowaniu.
babka lancetowata, benzoesan sodu, bromoheksyny chlorowodorek, choroby nerek, choroby układu pokarmowego, dziewanna, etanol, leczenie objawowe, leki przeciwwymiotne, nudności, odwodnienie, parametry życiowe, płukanie żołądka, sacharoza, toksykologia kliniczna, wyciąg płynny wodny, wymioty, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zachłystowe zapalenie płuc - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja –
Syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny Ziołowa Tradycja jest roślinnym produktem leczniczym stosowanym tradycyjnie w łagodzeniu objawów przeziębienia, zwłaszcza w przypadkach niewysokiej gorączki. Preparat wykazuje działanie napotne, przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz immunomodulujące, wynikające z synergistycznego działania czterech składników: kwiatu lipy (3,0 części), kwiatu bzu czarnego (3,0 części), kwiatu dziewanny (2,5 części) oraz kory wierzby (1,5 części). W 100 g syropu znajduje się 10 g wyciągu płynnego (1:1,46) uzyskanego ekstrakcją w 60% etanolu, którego zawartość w produkcie końcowym nie przekracza 5,1% (m/m). Syrop jest wskazany jako środek wspomagający terapię stanów zapalnych górnych dróg oddechowych o łagodnym i umiarkowanym przebiegu, łagodząc kaszel, ból gardła oraz wspomagając obniżanie temperatury ciała do wartości niewymagających interwencji farmakologicznej.
bez czarny, ból gardła, działanie immunomodulujące, działanie napotne, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwzapalne, działanie synergistyczne, dziewanna, ekstrakcja, gorączka, infekcja górnych dróg oddechowych, kaszel, kora wierzby, lipa, sacharoza, środek napotny, stan zapalny górnych dróg oddechowych, terapia objawowa - Leksykon substancji czynnych
Bromoheksyna – Wskazania do stosowania
Bromoheksyna jest mukolitykiem stosowanym w leczeniu ostrych i przewlekłych schorzeń dróg oddechowych charakteryzujących się zaburzeniami odkrztuszania i obecnością gęstej, lepkiej wydzieliny oskrzelowej. Wskazania obejmują ostre zapalenie oskrzeli, zaostrzenia przewlekłych chorób oskrzelowo-płucnych, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP), rozstrzenie oskrzeli, mukowiscydozę oraz długotrwałe stany zapalne dróg oddechowych z zaleganiem śluzu. Preparaty dostępne są w różnych formach i dawkach, m.in. tabletki 8 mg (Flegamina Classic), tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej 4-8 mg (Flegamina Fast, Flegtac ORO), syropy o stężeniach 0,8-1,6 mg/ml (Flegamina Classic, Flegafortan), krople doustne 2 mg/ml (Flegamina Baby) oraz kapsułki miękkie 8 mg (Flegatussin Caps). W terapii pediatrycznej stosuje się formy dostosowane do wieku i preferencji smakowych, np. syropy o stężeniu 2 mg/5 ml dla dzieci.
babka lancetowata, charakter kaszlu, choroby dróg oddechowych, choroby oskrzelowo-płucne, dysfagia, działanie mukolityczne, dziewanna, fizjoterapia oddechowa, infekcje dróg oddechowych, kaszel mokry, kaszel produktywny, kaszel z utrudnionym odkrztuszaniem, lepka wydzielina oskrzelowa, mukowiscydoza, oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, plwocina, POChP, powikłania infekcyjne, przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozstrzenie oskrzeli, stan zapalny dróg oddechowych, wydzielina oskrzelowa, zaburzenia odkrztuszania, zaostrzenie chorób przewlekłych, zapalenie oskrzeli - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Flegatussin (0,0026 g + 2,35 g)/5 ml
Produkt leczniczy Flegatussin w formie syropu zawiera bromoheksyny chlorowodorek w stężeniu 0,04 g/100 g oraz wyciąg płynny wodny z liścia babki lancetowatej i kwiatów dziewanny w ilości 36 g/100 g syropu. Mimo braku szczegółowych badań toksykologicznych przedklinicznych, dostępne dane oraz wieloletnie doświadczenie kliniczne nie wskazują na istotną toksyczność tych substancji czynnych. Nie zaobserwowano niepokojących działań niepożądanych związanych z ich stosowaniem, co potwierdza akceptowalny profil bezpieczeństwa preparatu.
aromat cytrynowy, babka lancetowata, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, benzoesan sodu, bromoheksyny chlorowodorek, doświadczenie kliniczne, dziewanna, etanol, Plantago lanceolata, profil bezpieczeństwa, sacharoza, substancja czynna, substancja pomocnicza, toksyczność, Verbascum, wyciąg płynny wodny, wyciąg roślinny