wchłanianie zależne od pH
Wchłanianie zależne od pH to zjawisko farmakokinetyczne, w którym stopień absorpcji substancji leczniczej jest bezpośrednio uzależniony od odczynu środowiska, w którym znajduje się lek. Proces ten ma kluczowe znaczenie dla biodostępności wielu leków podawanych drogą doustną.
Mechanizm wchłaniania zależnego od pH opiera się na zjawisku jonizacji cząsteczek leku. Substancje o charakterze zasadowym lepiej wchłaniają się w środowisku zasadowym (jelito cienkie, pH 6-7), natomiast substancje kwasowe – w środowisku kwaśnym (żołądek, pH 1-3). Wynika to z faktu, że niezdysocjowane, czyli niejonizowane formy leków, łatwiej przenikają przez błony komórkowe metodą dyfuzji biernej.
W praktyce klinicznej zjawisko to wykorzystuje się przy projektowaniu postaci leku (np. tabletki dojelitowe), jak również przy przewidywaniu interakcji lekowych związanych ze zmianą pH przewodu pokarmowego. Przykładowo, leki zobojętniające kwas żołądkowy mogą zmniejszać wchłanianie niektórych antybiotyków, których absorpcja jest optymalna w środowisku kwaśnym.
Czynniki patologiczne zmieniające pH przewodu pokarmowego, takie jak achlorhydria, stan po gastrektomii czy długotrwałe stosowanie inhibitorów pompy protonowej, również mogą istotnie wpływać na wchłanianie leków zależne od pH, co wymaga niekiedy modyfikacji dawkowania lub zmiany drogi podania leku.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Pantoprazole Genoptim 40 mg
Pantoprazol, jako inhibitor pompy protonowej, wpływa na farmakokinetykę wielu leków poprzez zmniejszenie kwasowości soku żołądkowego, co prowadzi do obniżenia biodostępności substancji zależnych od kwaśnego środowiska, takich jak azole przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol) oraz inhibitory proteazy HIV (np. atazanawir). W przypadku tych ostatnich niezalecane jest jednoczesne stosowanie pantoprazolu w dawce przekraczającej 20 mg/dobę ze względu na ryzyko znacznego zmniejszenia ich stężenia i skuteczności terapeutycznej. Ponadto, pantoprazol może zwiększać wartości INR i czas protrombinowy u pacjentów przyjmujących pochodne kumaryny (warfaryna, fenprokumon), co wymaga monitorowania parametrów krzepnięcia. W terapii dużymi dawkami metotreksatu (≥300 mg) obserwuje się wzrost stężenia leku, co może wymagać czasowego odstawienia pantoprazolu. Metabolizm pantoprazolu odbywa się głównie przez CYP2C19 i CYP3A4, a inhibitory tych enzymów (np. fluwoksamina) zwiększają ekspozycję na pantoprazol, natomiast induktory (ryfampicyna, ziele dziurawca) obniżają jego stężenie, co może wpływać na skuteczność leczenia.
amoksycylina, atazanawir, azol przeciwgrzybiczny, choroba wrzodowa, CYP2C19, CYP3A4, cytochrom P-450, czas protrombinowy, dziurawiec zwyczajny, ekspozycja ogólnoustrojowa, erlotynib, fenprokumon, fluwoksamina, induktor enzymu, inhibitor CYP2C19, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, INR, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, lek przeciwzakrzepowy, łuszczyca, metotreksat, metronidazol, nowotwór, pantoprazol, pochodna kumaryny, pozakonazol, refluks żołądkowo-przełykowy, ryfampicyna, środek zobojętniający, warfaryna, wchłanianie zależne od pH, wydzielanie soku żołądkowego, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie przełyku