Interakcje
Omeprazol

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Omeprazol, jako inhibitor pompy protonowej (IPP), wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Interakcje te mogą mieć charakter farmakokinetyczny lub farmakodynamiczny i wymagają szczególnej uwagi lekarzy podczas doboru terapii dla pacjentów stosujących ten lek ¹.

Oddziaływanie omeprazolu na farmakokinetykę innych substancji czynnych

Omeprazol może wpływać na wchłanianie innych leków poprzez zmianę pH treści żołądkowej, a także poprzez hamowanie enzymów odpowiedzialnych za metabolizm wielu substancji leczniczych ².

Substancje, których wchłanianie jest zależne od pH

Zmniejszona kwaśność treści żołądkowej podczas leczenia omeprazolem może istotnie zwiększać lub zmniejszać wchłanianie substancji czynnych, których absorpcja zależy od pH treści żołądka ³.

Do substancji, których wchłanianie jest znacząco zmniejszone przez omeprazol, należą:

• Pozakonazol – wchłanianie jest istotnie zmniejszone; należy unikać jednoczesnego stosowania z omeprazolem ⁴
• Erlotynib – wchłanianie jest istotnie zmniejszone; należy unikać jednoczesnego stosowania z omeprazolem ⁵
• Ketokonazol – wchłanianie jest istotnie zmniejszone ⁶
• Itrakonazol – wchłanianie jest istotnie zmniejszone ⁷

Leki przeciwwirusowe

Omeprazol wchodzi w istotne interakcje z niektórymi lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu zakażeń HIV:

• Nelfinawir – jednoczesne stosowanie omeprazolu (40 mg) z nelfinawirem jest przeciwwskazane. Omeprazol powoduje zmniejszenie ekspozycji na nelfinawir o około 40% oraz zmniejsza ekspozycję na jego farmakologicznie czynny metabolit M8 o 75-90%. Interakcja ta obejmuje hamowanie aktywności izoenzymu CYP2C19 ⁸
• Atazanawir – jednoczesne stosowanie omeprazolu z atazanawirem nie jest zalecane. Omeprazol (40 mg) znacząco zmniejsza ekspozycję na atazanawir (o 75%). Nawet zwiększenie dawki atazanawiru do 400 mg nie kompensuje tego wpływu ⁹
• Sakwinawir – jednoczesne podawanie omeprazolu z sakwinawirem/rytonawirem powoduje zwiększenie stężenia sakwinawiru w osoczu o około 70% i było dobrze tolerowane przez pacjentów z zakażeniem HIV ¹⁰

Leki działające na układ sercowo-naczyniowy

Digoksyna – jednoczesne podawanie omeprazolu (20 mg) i digoksyny skutkuje zwiększeniem biodostępności digoksyny o około 10%. Przypadki objawów toksyczności digoksyny obserwowano rzadko, jednak należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania omeprazolu w dużych dawkach u osób w podeszłym wieku. W takich przypadkach wskazane jest monitorowanie stężenia digoksyny w surowicy ¹¹.

Klopidogrel – istnieje interakcja farmakokinetyczno-farmakodynamiczna między klopidogrelem i omeprazolem. Omeprazol (w dawce 80 mg) zmniejsza ekspozycję na aktywny metabolit klopidogrelu o 46% oraz zmniejsza maksymalne hamowanie agregacji płytek o 16%. Obserwowano niespójne dane kliniczne dotyczące następstw tej interakcji w zakresie poważnych incydentów sercowo-naczyniowych, jednak ze względów bezpieczeństwa nie zaleca się jednoczesnego stosowania omeprazolu i klopidogrelu ¹².

Cylostazol – omeprazol (40 mg) zwiększa Cmax i AUC cylostazolu odpowiednio o 18% i 26%, a jednego z jego głównych metabolitów o 29% i 69% ¹³.

Leki przeciwdrgawkowe

Fenytoina – zaleca się kontrolowanie stężenia fenytoiny w osoczu podczas pierwszych dwóch tygodni po rozpoczęciu leczenia omeprazolem. W przypadku modyfikacji dawki fenytoiny, należy ponownie kontrolować jej stężenie przy zakończeniu leczenia omeprazolem ¹⁴.

Diazepam – omeprazol może spowalniać eliminację diazepamu. Zaleca się obserwację pacjentów przyjmujących diazepam i w razie konieczności zmniejszenie dawki ¹⁵.

Leki immunosupresyjne

Takrolimus – opisywano zwiększenie stężenia takrolimusa w surowicy podczas jego równoczesnego stosowania z omeprazolem. Zaleca się dokładną kontrolę stężeń takrolimusa, a także czynności nerek (klirensu kreatyniny), a dawkowanie takrolimusa powinno być odpowiednio dostosowane ¹⁶.

Metotreksat – u niektórych pacjentów odnotowywano zwiększone stężenia metotreksatu podczas równoczesnego stosowania z inhibitorami pompy protonowej. Gdy metotreksat podawany jest w dużych dawkach, należy rozważyć czasowe odstawienie omeprazolu ¹⁷.

Leki przeciwzakrzepowe

Warfaryna i inni antagoniści witaminy K – omeprazol może zmniejszać eliminację R-warfaryny i innych antagonistów witaminy K. Zaleca się obserwację pacjentów przyjmujących warfarynę, w razie konieczności zmniejszenie dawek, aż do czasu unormowania się wyników laboratoryjnych (parametry krzepnięcia) lub do ustąpienia objawów klinicznych wynikających z interakcji ¹⁸.

Interakcje z alkoholem

Badania kliniczne wskazują, że alkohol nie wpływa na wchłanianie omeprazolu. W dokumentacji produktów leczniczych zawierających omeprazol nie ma informacji o istotnych interakcjach między alkoholem a omeprazolem ¹⁹.

Wpływ innych substancji czynnych na farmakokinetykę omeprazolu

Omeprazol jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450, głównie przez izoenzymy CYP2C19 oraz CYP3A4. Substancje wpływające na aktywność tych enzymów mogą zmieniać farmakokinetykę omeprazolu ²⁰.

Inhibitory CYP2C19 i/lub CYP3A4

Substancje o znanym działaniu hamującym CYP2C19 lub CYP3A4 mogą prowadzić do zwiększenia stężenia omeprazolu w surowicy poprzez zmniejszenie tempa jego metabolizmu:

• Klarytromycyna – może prowadzić do zwiększenia stężenia omeprazolu w surowicy ²¹
• Worykonazol – jednoczesne leczenie powoduje ponad dwukrotne zwiększenie ekspozycji na omeprazol ²²

Ze względu na dobrą tolerancję dużych dawek omeprazolu, zasadniczo nie jest konieczne dostosowywanie jego dawki. Należy je jednak rozważyć u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz w przypadkach długotrwałego leczenia ²³.

Induktory CYP2C19 i/lub CYP3A4

Substancje o znanym wpływie indukującym aktywność CYP2C19 lub CYP3A4 lub obu tych układów enzymatycznych mogą prowadzić do zmniejszenia stężenia omeprazolu w surowicy poprzez zwiększenie tempa jego metabolizmu:

• Ryfampicyna – może prowadzić do zmniejszenia stężenia omeprazolu w surowicy ²⁴
• Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) – może prowadzić do zmniejszenia stężenia omeprazolu w surowicy ²⁵

Tabela interakcji omeprazolu

Interakcje z badaniami diagnostycznymi

Zwiększone stężenie chromograniny A (CgA) może zakłócać badania wykrywające obecność guzów neuroendokrynnych. Aby tego uniknąć, należy przerwać leczenie omeprazolem na co najmniej 5 dni przed pomiarem stężenia CgA. Jeżeli po pomiarze wstępnym wartości stężenia CgA i gastryny nadal wykraczają poza zakres referencyjny, pomiary należy powtórzyć po 14 dniach od zaprzestania leczenia inhibitorami pompy protonowej ²⁶.

Omeprazol może także spowodować zafałszowanie wyniku testu (13C) na obecność bakterii Helicobacter pylori ²⁷.

Wpływ na zakażenia przewodu pokarmowego

Leczenie inhibitorami pompy protonowej, w tym omeprazolem, może prowadzić do niewielkiego zwiększenia ryzyka występowania zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami takimi jak Salmonella, Campylobacter, a u pacjentów hospitalizowanych również Clostridium difficile ²⁸.