Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Omeprazol

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania omeprazolu

Omeprazol jest jednym z najpopularniejszych inhibitorów pompy protonowej (IPP) stosowanych w leczeniu chorób związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego w żołądku. Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania omeprazolu obejmują głównie wyniki długoterminowych badań na modelach zwierzęcych, szczególnie na szczurach, które otrzymywały tę substancję przez całe życie.¹

Zmiany w komórkach ECL żołądka

Głównym obserwowanym efektem długotrwałego stosowania omeprazolu w badaniach przedklinicznych było występowanie hiperplazji komórek ECL (enterochromaffinopodobnych) żołądka oraz rakowiaków. Zjawisko to zaobserwowano u szczurów, którym podawano omeprazol przez całe życie.^{2 3}

Mechanizm powstawania zmian w komórkach żołądka

Istotne jest, że opisane zmiany nie są bezpośrednim wynikiem toksycznego działania omeprazolu. Zmiany te są konsekwencją utrzymującej się hipergastrynemii (zwiększonego stężenia gastryny), która występuje wtórnie do hamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku.⁴ Długotrwałe zahamowanie wydzielania kwasu solnego prowadzi do przewlekłego zwiększenia stężenia gastryny w soku żołądkowym, co w konsekwencji może prowadzić do proliferacji komórek ECL.⁵

Podobne efekty innych leków i zabiegów zmniejszających wydzielanie kwasu żołądkowego

Warto podkreślić, że podobne zmiany obserwowano również po zastosowaniu innych grup leków i metod hamujących wydzielanie kwasu solnego w żołądku, takich jak:

• Antagoniści receptorów histaminowych H2
• Inne inhibitory pompy protonowej
• Częściowe wycięcie dna żołądka (fundektomia)

⁶

Dlatego zmiany obserwowane w komórkach ECL żołądka nie są specyficzne dla omeprazolu, ale wynikają z fizjologicznej odpowiedzi na hamowanie wydzielania kwasu żołądkowego niezależnie od zastosowanej metody.^{7 8}

Wniosek dotyczący bezpieczeństwa stosowania

Na podstawie danych przedklinicznych można zatem stwierdzić, że zmiany obserwowane w komórkach ECL żołądka po długotrwałym stosowaniu omeprazolu nie są wynikiem bezpośredniego działania tej substancji czynnej, ale stanowią konsekwencję fizjologicznego mechanizmu kompensacyjnego związanego z zahamowaniem wydzielania kwasu solnego.^{9 10}

Dane z badań przedklinicznych wskazują, że występowanie hiperplazji komórek ECL i rakowiaków jest konsekwencją długotrwałej hipergastrynemii, niezależnie od konkretnej substancji czynnej czy metody zastosowanej do zahamowania wydzielania kwasu solnego.¹¹

W przedstawionych danych przedklinicznych dotyczących omeprazolu należy zwrócić uwagę, że wszystkie obserwowane zmiany w komórkach żołądka mają związek z mechanizmem działania tej substancji, a nie z jej bezpośrednim toksycznym wpływem na tkanki.¹²