niedokrwistość oporna na leczenie
Niedokrwistość oporna na leczenie (ang. refractory anemia) to rodzaj niedokrwistości, który nie reaguje na standardowe metody terapeutyczne. Najczęściej termin ten odnosi się do jednego z podtypów zespołu mielodysplastycznego (MDS), charakteryzującego się nieprawidłowym dojrzewaniem komórek szpiku kostnego, co prowadzi do niedostatecznej produkcji prawidłowych erytrocytów.
Klinicznie niedokrwistość oporna na leczenie objawia się przewlekłym zmęczeniem, bladością powłok skórnych, dusznością wysiłkową oraz tachykardią. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się obniżony poziom hemoglobiny, zmniejszoną liczbę erytrocytów oraz często dysmorfię krwinek czerwonych. Charakterystyczna jest oporność na suplementację żelazem, witaminą B12, kwasem foliowym oraz inne standardowe terapie stosowane w niedokrwistościach.
Diagnostyka niedokrwistości opornej na leczenie wymaga kompleksowego podejścia, obejmującego morfologię krwi z rozmazem, badanie szpiku kostnego, cytogenetykę oraz często badania molekularne. Kluczowa jest identyfikacja ewentualnej choroby podstawowej, która może być przyczyną oporności na leczenie, takiej jak zespół mielodysplastyczny, przewlekłe zapalenie, nowotwory czy niewydolność nerek.
Leczenie niedokrwistości opornej zależy od przyczyny podstawowej. W przypadku MDS może obejmować leki stymulujące erytropoezę, leki immunomodulujące (lenalidomid), chemioterapię niskimi dawkami, leki hypometylujące (azacytydyna, decytabina) oraz przeszczepienie komórek macierzystych u wybranych pacjentów. W przypadkach niezwiązanych z MDS, terapia ukierunkowana jest na chorobę podstawową.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Azacitidine Pharmascience 25 mg/ml
Azacytydyna, będąca analogiem pirymidyn (kod ATC: L01BC07), wykazuje działanie przeciwnowotworowe poprzez cytotoksyczność wobec nieprawidłowych komórek krwiotwórczych oraz hipometylację DNA. Mechanizmy działania obejmują hamowanie syntezy DNA, RNA i białek, inkorporację do kwasów nukleinowych oraz aktywację szlaków odpowiedzi na uszkodzenie DNA. Hipometylacja DNA prowadzi do dezaktywacji metylotransferaz, co może przywracać ekspresję genów supresorowych nowotworów. Znaczenie hipometylacji w porównaniu z cytotoksycznością w kontekście efektów klinicznych pozostaje nie do końca ustalone. Preparat podawany jest w formie zawiesiny do wstrzykiwań, po rekonstytucji liofilizowanego proszku, w dawce 75 mg/m² podskórnie przez 7 dni w 28-dniowych cyklach.
analog pirymidyny, azacytydyna, chemioterapia indukcyjna, cytotoksyczność, Eastern Cooperative Oncology Group, ekspresja genów, hipometylacja DNA, komórki krwiotwórcze szpiku kostnego, leczenie objawowe, lek przeciwnowotworowy, liofilizacja, metylotransferaza DNA, Międzynarodowy Punktowy System Rokowniczy, niedokrwistość oporna na leczenie, ostra białaczka szpikowa, przewlekła białaczka mielomonocytowa, RAEB-T, synteza DNA, uszkodzenie DNA, współczynnik ryzyka, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Azacitidine STADA 25 mg/ml
Azacytydyna STADA, analog pirymidyn o kodzie ATC L01BC07, wykazuje działanie przeciwnowotworowe poprzez cytotoksyczność wobec nieprawidłowych komórek krwiotwórczych oraz hipometylację DNA, co prowadzi do reaktywacji genów supresorowych. Mechanizmy działania obejmują hamowanie syntezy DNA, RNA i białek oraz integrację azacytydyny do kwasów nukleinowych, co aktywuje szlaki odpowiedzi na uszkodzenie DNA. W badaniu fazy 3 (AZA PH GL 2003 CL 001) u dorosłych pacjentów z MDS o pośrednim-2 i wysokim ryzyku, RAEB, RAEB-T oraz mCMML, podawanie azacytydyny w dawce 75 mg/m² przez 7 dni w 28-dniowych cyklach (mediana 9 cykli) znacząco wydłużyło medianę całkowitego przeżycia do 24,46 miesięcy w porównaniu do 15,02 miesięcy w grupie kontrolnej (p=0,0001, HR=0,58). Dwuletni wskaźnik przeżycia wyniósł 50,8% vs. 26,2% (p<0,0001). Leczenie zmniejszało częstość cytopenii, zapotrzebowanie na przetoczenia krwi (45,0% pacjentów uniezależniło się od przetoczeń czerwonych krwinek vs. 11,4% w grupie kontrolnej, p<0,0001) oraz poprawiało hematologiczne parametry i jakość życia.
analog pirymidyny, azacytydyna, białaczka szpikowa, chemioterapia indukcyjna, hipometylacja DNA, jakość życia zależna od zdrowia, komórki krwiotwórcze, lek przeciwnowotworowy, metylotransferaza DNA, minimalna choroba resztkowa, morfologia krwi obwodowej, nerwiakowłókniakowatość typu 1, niedokrwistość oporna na leczenie, nieprawidłowość cytogenetyczna, nieprawidłowość genetyczna, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka szpikowa, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przetoczenie czerwonych krwinek, przewlekła białaczka mielomonocytowa, remisja całkowita, remisja całkowita z niepełną regeneracją, remisja częściowa, szlak śmierci komórkowej, szpik kostny, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Azacitidine Sandoz 100 mg
Azacytydyna, analog pirymidyn o kodzie ATC L01BC07, wykazuje działanie przeciwnowotworowe głównie poprzez cytotoksyczność wobec proliferujących komórek krwiotwórczych oraz hipometylację DNA, co prowadzi do derepresji genów supresorowych nowotworu. W badaniu fazy 3 (AZA PH GL 2003 CL 001) u pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi (MDS) o ryzyku pośrednim-2 i wysokim, azacytydyna podawana podskórnie w dawce 75 mg/m² przez 7 dni w 28-dniowych cyklach (mediana 9 cykli) znacząco wydłużyła medianę przeżycia do 24,46 miesięcy w porównaniu do 15,02 miesięcy w grupie kontrolnej (p=0,0001, HR=0,58; 95% CI: 0,43-0,77). Dwuletnia przeżywalność wyniosła 50,8% vs. 26,2% (p<0,0001). Leczenie zmniejszyło częstość cytopenii, zapotrzebowanie na przetoczenia krwinek czerwonych (45,0% pacjentów stało się niezależnych od transfuzji vs. 11,4% w grupie kontrolnej, p<0,0001) oraz wydłużyło czas do transformacji w AML (13,0 vs. 7,6 miesiąca, p=0,0025). Odpowiedź ogólna (CR+PR) oceniana przez badaczy wyniosła 29% vs. 12% (p=0,0001), a według niezależnej komisji rewizyjnej 7% vs. 1% (p=0,0113). Korzyści w zakresie przeżycia obserwowano także u pacjentów bez pełnej odpowiedzi hematologicznej.
analog pirymidyny, całkowita przeżywalność, cytopenia, cytotoksyczność komórek krwiotwórczych, Eastern Cooperative Oncology Group, hipometylacja DNA, lek przeciwnowotworowy, mechanizm działania, metylotransferaza DNA, Międzynarodowy Punktowy System Rokowniczy, minimalna choroba resztkowa, młodzieńcza białaczka mielomonocytowa, niedokrwistość oporna na leczenie, ostra białaczka szpikowa, poprawa hematologiczna, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przetoczenie czerwonych krwinek, przewlekła białaczka mielomonocytowa, remisja całkowita, remisja częściowa, szpik kostny, współczynnik ryzyka, zespół mielodysplastyczny - Leksykon substancji czynnych
Kwas foliowy – Przeciwwskazania stosowania
Kwas foliowy jest przeciwwskazany przede wszystkim u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, co dotyczy wszystkich preparatów zawierających tę witaminę. Szczególne przeciwwskazania dotyczą preparatów złożonych, np. Soluvit N (nadwrażliwość na tiaminę lub metylu parahydroksybenzoesan) oraz Viantan (nadwrażliwość na białka sojowe lub orzeszki ziemne). U pacjentów z niektórymi nowotworami, zwłaszcza zależnymi od metabolizmu folianów, stosowanie kwasu foliowego może przyspieszać progresję choroby, co jest wyraźnie zaznaczone w charakterystyce Acidum Folicum Richter. Preparaty zawierające laktozę, takie jak Folacid i Folacid 0,4 mg, są przeciwwskazane u osób z dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. W przypadku innych preparatów zawierających laktozę, mimo braku formalnego przeciwwskazania, zaleca się ostrożność u pacjentów z nietolerancją laktozy.
charakterystyka produktu leczniczego, choroba nowotworowa, etretynian, hemochromatoza, hiperkalcemia, hiperkalciuria, hiperwitaminoza A, izotretynoina, kwas foliowy, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, niedobór witaminy B12, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość megaloblastyczna, niedokrwistość oporna na leczenie, niedokrwistość syderoblastyczna, nietolerancja galaktozy, niewydolność szpiku kostnego, porfiria skórna, przewlekła hemoliza, retynoid, talasemia, transfuzja krwi, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie przemiany żelaza, zatrucie ołowiem, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Azacitidine Eugia 25 mg/ml
Azacytydyna, analog pirymidyn o działaniu przeciwnowotworowym, wykazuje efekt cytotoksyczny na nieprawidłowe komórki krwiotwórcze oraz indukuje hipometylację DNA, co może przywracać ekspresję genów supresorowych nowotworu. W badaniu fazy 3 (AZA PH GL 2003 CL 001) u dorosłych pacjentów z MDS o pośrednim-2 i wysokim ryzyku, RAEB, RAEB-T oraz mCMML, podawana podskórnie w dawce 75 mg/m² przez 7 dni w 28-dniowych cyklach, azacytydyna znacząco wydłużyła medianę przeżycia do 24,46 miesiąca w porównaniu do 15,02 miesiąca w grupie leczonej konwencjonalnymi metodami (CCR) (p=0,0001). Współczynnik ryzyka zgonu wyniósł 0,58 (95% CI: 0,43-0,77), a dwuletni wskaźnik przeżycia wzrósł do 50,8% vs. 26,2% (p<0,0001). Ponadto, azacytydyna wydłużyła medianę czasu do zgonu lub transformacji w AML do 13,0 miesięcy (vs. 7,6 miesiąca; p=0,0025) oraz poprawiła wskaźniki hematologiczne, w tym niezależność od przetoczeń czerwonych krwinek (45,0% vs. 11,4%; p<0,0001). Odpowiedź ogólna (CR+PR) oceniana przez badacza wyniosła 29% vs. 12% w grupie CCR (p=0,0001), a poprawa hematologiczna według IRC wystąpiła u 49% pacjentów leczonych azacytydyną (vs. 29%; p<0,0001).
dawkowanie podskórne, działanie cytotoksyczne, hipometylacja DNA, jakość życia zależna od zdrowia, MDS wysokiego ryzyka, metylotransferaza DNA, minimalna choroba resztkowa, młodzieńcza białaczka mielomonocytowa, nawrót molekularny, niedokrwistość oporna na leczenie, odpowiedź cytogenetyczna, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przetoczenie czerwonych krwinek, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka mielomonocytowa, remisja całkowita, remisja częściowa, współczynnik ryzyka - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zassida 25 mg/ml
Azacytydyna, dostępna w postaci proszku do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań (100 mg lub 150 mg na fiolkę, 25 mg/ml po przygotowaniu), jest lekiem przeciwnowotworowym z grupy analogów pirymidyn (ATC: L01BC07). Mechanizm działania obejmuje cytotoksyczność wobec proliferujących komórek krwiotwórczych oraz hipometylację DNA, co prowadzi do reaktywacji genów supresorowych nowotworu. W badaniu fazy 3 (AZA PH GL 2003 CL 001) u dorosłych pacjentów z MDS o pośrednim-2 i wysokim ryzyku, azacytydyna podawana podskórnie w dawce 75 mg/m² przez 7 dni w 28-dniowych cyklach wydłużyła medianę przeżycia do 24,46 miesiąca w porównaniu do 15,02 miesiąca w grupie kontrolnej (HR=0,58; p=0,0001). Dwuletni wskaźnik przeżycia wyniósł 50,8% vs. 26,2% (p<0,0001). Leczenie zmniejszyło częstość cytopenii, zapotrzebowanie na przetoczenia krwi oraz poprawiło odpowiedź hematologiczną (49% vs. 29%, p<0,0001). W badaniu AZA-AML-001 u pacjentów ≥65 lat z AML (>30% blastów) azacytydyna wykazała medianę przeżycia 10,4 miesiąca vs. 6,5 miesiąca w grupie kontrolnej (HR=0,85; p=0,1009), z istotnym statystycznie wynikiem w modelu Coxa (HR=0,80; p=0,0355). Odpowiedź ogólna (CR+CRi) wyniosła 27,8% vs. 25,1% (p=0,5384). Terapia poprawiła jakość życia i zmniejszyła zależność od przetoczeń krwi.
analog pirymidyn, azacytydyna, blasty w szpiku, chemioterapia indukcyjna, cykl komórkowy, cytarabina, cytotoksyczność, działanie przeciwnowotworowe, hipometylacja DNA, leczenie wspomagające, lek przeciwnowotworowy, metylotransferaza DNA, minimalna choroba resztkowa, młodzieńcza białaczka mielomonocytowa, morfologia krwi obwodowej, niedokrwistość oporna na leczenie, nieprawidłowość cytogenetyczna, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka szpikowa, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przetoczenie czerwonych krwinek, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka mielomonocytowa, remisja całkowita, remisja częściowa, substancja czynna, szpik kostny, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Etraga 25 mg/ml
Azacytydyna, aktywny składnik preparatu Etraga (kod ATC: L01BC07), jest analogiem pirymidyn o złożonym mechanizmie działania, wykazującym skuteczność w leczeniu zespołów mielodysplastycznych (MDS), przewlekłej białaczki mielomonocytowej (CMML) oraz ostrej białaczki szpikowej (AML). Jej działanie przeciwnowotworowe opiera się na cytotoksyczności wobec proliferujących komórek hematopoetycznych oraz hipometylacji DNA, co może prowadzić do reaktywacji genów supresorowych nowotworu. W badaniu fazy 3 (AZA PH GL 2003 CL 001) u pacjentów z MDS o pośrednim-2 i wysokim ryzyku, azacytydyna podawana podskórnie w dawce 75 mg/m² przez 7 dni w 28-dniowych cyklach wydłużyła medianę przeżycia do 24,46 miesięcy w porównaniu do 15,02 miesięcy w grupie leczonej konwencjonalnymi metodami (CCR), co stanowi różnicę 9,4 miesiąca (p=0,0001). Współczynnik ryzyka śmierci wyniósł 0,58 (95% CI: 0,43–0,77), a 2-letni wskaźnik przeżycia wynosił 50,8% vs. 26,2% (p<0,0001). Leczenie azacytydyną zmniejszało również częstość cytopenii, zapotrzebowanie na przetoczenia krwinek czerwonych i płytek oraz poprawiało hematologiczną odpowiedź, nawet u pacjentów bez pełnej remisji. W badaniu AZA-AML-001 u pacjentów ≥65 lat z AML (>30% blastów) mediana przeżycia wyniosła 10,4 miesiąca vs. 6,5 miesiąca w grupie CCR (p=0,1009), z istotnym statystycznie wskaźnikiem ryzyka 0,80 (95% CI: 0,66–0,99; p=0,0355) po korekcie czynników prognostycznych.
analog pirymidyny, azacytydyna, blasty w szpiku, chemioterapia indukcyjna, cytarabina, hipometylacja DNA, jakość życia zależna od zdrowia, komórki krwiotwórcze, leczenie wspomagające, metylotransferaza DNA, minimalna choroba resztkowa, młodzieńcza białaczka mielomonocytowa, monosomia 7, niedokrwistość oporna na leczenie, nieprawidłowość cytogenetyczna, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka szpikowa, poprawa hematologiczna, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przetoczenie czerwonych krwinek, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka mielomonocytowa, remisja całkowita, remisja częściowa, szpik kostny, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Azacitidine Zentiva 25 mg/ml
Azacytydyna, analog pirymidyn o kodzie ATC L01BC07, jest stosowana w leczeniu zespołów mielodysplastycznych (MDS), przewlekłej białaczki mielomonocytowej (CMML) oraz ostrej białaczki szpikowej (AML) u dorosłych. Mechanizm działania obejmuje cytotoksyczność wobec proliferujących komórek krwiotwórczych oraz hipometylację DNA, co może przywracać prawidłową ekspresję genów regulujących cykl komórkowy i apoptozę. W badaniu fazy 3 (AZA PH GL 2003 CL 001) u pacjentów z MDS o pośrednim-2 i wysokim ryzyku, azacytydyna podawana podskórnie w dawce 75 mg/m² przez 7 dni w 28-dniowych cyklach (mediana 9 cykli) wydłużyła medianę całkowitego przeżycia do 24,46 miesięcy w porównaniu do 15,02 miesięcy w grupie kontrolnej (HR=0,58; 95% CI: 0,43-0,77; p=0,0001). Ponadto, leczenie zmniejszyło częstość cytopenii i zapotrzebowanie na przetoczenia krwi, przy czym 45% pacjentów zależnych od transfuzji erytrocytów stało się niezależnych (p<0,0001). Odpowiedź ogólna (CR+PR) wyniosła 29% w grupie azacytydyny vs. 12% w grupie kontrolnej (p=0,0001), a poprawa hematologiczna według niezależnej komisji rewizyjnej (IRC) dotyczyła 49% pacjentów leczonych azacytydyną (p<0,0001).
analog pirymidyny, azacytydyna, chemioterapia indukcyjna, cykl komórkowy, cytotoksyczność, ekspresja genów, hipometylacja DNA, komórki krwiotwórcze szpiku kostnego, lek przeciwnowotworowy, metylotransferaza DNA, minimalna choroba resztkowa, młodzieńcza białaczka mielomonocytowa, morfologia krwi obwodowej, nawrót molekularny, niedokrwistość oporna na leczenie, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka szpikowa, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przetoczenie czerwonych krwinek, przewlekła białaczka mielomonocytowa, remisja całkowita, remisja częściowa, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Tardysol Baby 20 mg/ml
Lek Tardysol Baby w postaci roztworu doustnego o stężeniu 20 mg/ml żelaza w formie siarczanu siedmiowodnego jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub substancje pomocnicze, takie jak sorbitol (360 mg/ml) i glikol propylenowy (12 mg/ml). Ponadto, preparat nie powinien być stosowany w stanach klinicznych związanych z nadmiarem żelaza, w tym w niedokrwistości normocytowej, hipersyderemicznej, talasemii, niedokrwistości opornej na leczenie oraz niedokrwistości spowodowanej niedoborem szpiku kostnego, gdzie suplementacja żelazem może prowadzić do toksycznego nagromadzenia żelaza i pogorszenia stanu pacjenta.
funkcja szpiku kostnego, glikol propylenowy, gospodarka żelazowa, morfologia krwi z rozmazem, nadmiar żelaza, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór żelaza, niedokrwistość normocytowa, niedokrwistość oporna na leczenie, preparat żelaza, roztwór doustny, sorbitol, stężenie ferrytyny, stężenie żelaza w surowicy, substancja pomocnicza, talasemia, TIBC, żelazo siarczan siedmiowodny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Azculem 25 mg/ml
Azacytydyna, analog pirymidyny o kodzie ATC L01BC07, wykazuje działanie przeciwnowotworowe poprzez cytotoksyczność wobec nieprawidłowych komórek krwiotwórczych oraz hipometylację DNA, co może prowadzić do reekspresji genów supresorowych nowotworu. W badaniu fazy III (AZA PH GL 2003 CL 001) u dorosłych pacjentów z MDS o pośrednim-2 i wysokim ryzyku, RAEB, RAEB-T oraz mCMML, azacytydyna podawana podskórnie w dawce 75 mg/m² przez 7 dni w 28-dniowym cyklu znacząco wydłużyła medianę całkowitego przeżycia do 24,46 miesiąca w porównaniu do 15,02 miesiąca w grupie kontrolnej (HR=0,58; 95% CI: 0,43-0,77; p=0,0001). Dwuletni wskaźnik przeżycia wyniósł 50,8% vs 26,2% (p<0,0001). Ponadto, azacytydyna zmniejszyła częstość cytopenii i potrzebę przetoczeń krwi, przy czym 45% pacjentów zależnych od transfuzji RBC uniezależniło się od nich podczas terapii (p<0,0001). Odpowiedź całkowita (CR+PR) wyniosła 29% w grupie azacytydyny vs 12% w grupie kontrolnej (p=0,0001).
analog pirymidyny, białaczka mielomonocytowa, blasty w szpiku, chemioterapia indukcyjna, cytarabina, cytotoksyczność komórek krwiotwórczych, hipometylacja DNA, krwiotwórcze komórki macierzyste, MDS wysokiego ryzyka, metylotransferaza DNA, Międzynarodowy Punktowy System Rokowniczy, minimalna choroba resztkowa, młodzieńcza białaczka mielomonocytowa, niedokrwistość oporna na leczenie, nieprawidłowość cytogenetyczna, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, ostra białaczka szpikowa, poprawa hematologiczna, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przetoczenie czerwonych krwinek, przetoczenie płytek krwi, remisja całkowita, remisja częściowa, zespół mielodysplastyczny