śpiączka hiperosmotyczna

Śpiączka hiperosmotyczna (śpiączka hiperglikemiczna hiperosmolarna) to ostre powikłanie cukrzycy, charakteryzujące się znaczną hiperglikemią (>600 mg/dl), hiperosmolalnością osocza (>320 mOsm/kg H₂O) oraz ciężkim odwodnieniem bez istotnej ketozy. Stan ten występuje głównie u pacjentów z cukrzycą typu 2, często w podeszłym wieku.

Patofizjologicznie śpiączka hiperosmotyczna rozwija się wskutek względnego niedoboru insuliny, który jest wystarczający do zahamowania lipolizy (zapobiegając ketozie), ale niewystarczający do utrzymania prawidłowej gospodarki węglowodanowej. Prowadzi to do narastającej hiperglikemii, diurezy osmotycznej, odwodnienia i zagęszczenia krwi.

Objawy kliniczne obejmują narastające zaburzenia świadomości, objawy odwodnienia, hipotensję, tachykardię oraz mogą wystąpić objawy neurologiczne (drgawki, objawy ogniskowe). Śmiertelność w tym stanie jest wysoka (10-20%) i wynika głównie z opóźnionego rozpoznania, zaawansowanego wieku pacjentów oraz chorób współistniejących.

Leczenie śpiączki hiperosmotycznej obejmuje intensywne nawadnianie (początkowo 0,9% NaCl), insulinoterapię (niższe dawki niż w kwasicy ketonowej), wyrównanie zaburzeń elektrolitowych (szczególnie potasu, sodu, fosforanów i magnezu) oraz leczenie chorób towarzyszących i czynników wywołujących. Kluczowe znaczenie ma również prewencja powikłań zakrzepowo-zatorowych.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl