Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Arpixor

Podczas stosowania leku Arpixor (arypiprazol) należy zachować szczególną ostrożność oraz uwzględnić szereg istotnych czynników klinicznych. Poprawa stanu pacjenta może nastąpić dopiero po kilku dniach do kilku tygodni od rozpoczęcia leczenia, dlatego w tym okresie wymagana jest ścisła obserwacja chorego. ¹

Ryzyko zachowań samobójczych

U pacjentów stosujących Arpixor należy monitorować występowanie zachowań samobójczych, których ryzyko jest związane z chorobami psychicznymi oraz zaburzeniami nastroju. Przypadki takich zachowań były zgłaszane szczególnie w początkowym okresie leczenia lub po zmianie terapii przeciwpsychotycznej. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka wymagają ścisłego nadzoru podczas leczenia arypiprazolem. ²

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Arpixor należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, w tym:

• z zawałem mięśnia sercowego w wywiadzie ³
• z chorobą niedokrwienną serca ⁴
• z niewydolnością serca ⁵
• z zaburzeniami przewodzenia ⁶

Szczególnej uwagi wymagają również pacjenci z chorobą naczyń mózgu oraz ze stanami predysponującymi do niedociśnienia, takimi jak odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej czy stosowanie leków przeciwnadciśnieniowych. Ostrożność zalecana jest również u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym (w szczególności postępującym lub złośliwym). ⁷

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych, w tym Arpixoru, zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze. Jest to szczególnie istotne, ponieważ u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi często występują nabyte czynniki ryzyka VTE. ⁸

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych arypiprazolu częstość występowania wydłużenia odstępu QT była porównywalna z obserwowaną w grupie placebo. Niemniej jednak, Arpixor należy stosować z ostrożnością u pacjentów, u których w wywiadzie rodzinnym stwierdzono wydłużenie odstępu QT. ⁹

Późne dyskinezy

W trakcie badań klinicznych trwających do roku, podczas leczenia arypiprazolem zgłaszano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagających interwencji. Jeśli u pacjenta wystąpią objawy późnych dyskinez, należy rozważyć redukcję dawki lub odstawienie leku. Należy pamiętać, że objawy te mogą się czasowo nasilić lub pojawić się dopiero po zakończeniu leczenia. ¹⁰

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję i parkinsonizm. W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych i podmiotowych innych zaburzeń pozapiramidowych u pacjenta otrzymującego Arpixor, należy rozważyć zmniejszenie dawki i wprowadzenie ścisłej kontroli klinicznej. ¹¹

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy zespół neuroleptyczny jest potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, które może wystąpić w związku ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym Arpixoru. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas leczenia arypiprazolem. Kliniczne objawy NMS obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę ¹²
• sztywność mięśni ¹³
• zaburzenia świadomości ¹⁴
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się i zaburzenia rytmu serca) ¹⁵

Mogą wystąpić również dodatkowe objawy, takie jak zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Należy zauważyć, że zwiększona aktywność fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą wystąpić również niezależnie od NMS. W przypadku pojawienia się wyżej wymienionych objawów podmiotowych lub przedmiotowych świadczących o NMS, bądź niewyjaśnionej wysokiej gorączki bez innych objawów NMS, należy przerwać podawanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym Arpixoru. ¹⁶

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawek podczas leczenia arypiprazolem. Dlatego Arpixor należy stosować ostrożnie u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub u których występują choroby przebiegające ze skłonnością do takich napadów. ¹⁷

Ryzyko upadków

Arpixor może powodować senność, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność ruchową i czuciową, co zwiększa ryzyko upadków. Należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia pacjentów z podwyższonym ryzykiem upadku (osoby w podeszłym wieku, osłabieni pacjenci) i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej. ¹⁸

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

U pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera leczonych arypiprazolem występuje zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. W trzech kontrolowanych badaniach (średnia wieku 82,4 lata; zakres 56-99 lat), częstość zgonów u pacjentów leczonych arypiprazolem wynosiła 3,5% w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Chociaż przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich miała związek z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagły zgon) lub chorobami infekcyjnymi (np. zapalenie płuc). ¹⁹

Powikłania naczyniowo-mózgowe

W tych samych badaniach u pacjentów geriatrycznych odnotowano również działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem. U 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem występowały działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego, w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. W jednym z badań wykazano istotną zależność między dawką arypiprazolu a ryzykiem powikłań naczyniowo-mózgowych. ²⁰

Arpixor nie jest wskazany w leczeniu psychoz związanych z demencją. ²¹

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano przypadki hiperglikemii, niekiedy bardzo wysokiej i związanej z kwasicą ketonową, śpiączką hiperosmotyczną lub zgonem. Do czynników ryzyka predysponujących do wystąpienia ciężkich powikłań należą otyłość i cukrzyca w wywiadzie rodzinnym. ²²

Pacjenci leczeni jakimikolwiek lekami przeciwpsychotycznymi, w tym Arpixorem, powinni być obserwowani pod kątem objawów hiperglikemii, takich jak:

• nadmierne pragnienie
• wielomocz
• nadmierny apetyt
• osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia powinni być regularnie monitorowani pod kątem pogorszenia kontroli glikemii. ²³

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) ani nieprawidłowych wartości laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo. ²⁴

Nadwrażliwość

Po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości z objawami uczulenia. ²⁵

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała jest częstym zjawiskiem u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym, co może być spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych lub niewłaściwym stylem życia. Może to prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. ²⁶

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych. Jednak w badaniach z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu wiąże się ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. ²⁷

U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost jest znaczący klinicznie, należy rozważyć zmniejszenie dawki leku. ²⁸

Dysfagia

Stosowanie leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, wiąże się ze spowolnieniem motoryki przełyku i ryzykiem aspiracji. Arpixor należy stosować z ostrożnością u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc. ²⁹

Uzależnienia i zaburzenia kontroli zachowań

U pacjentów przyjmujących arypiprazol odnotowano przypadki patologicznego uzależnienia od hazardu oraz inne zaburzenia kontroli zachowań, w tym:

• zwiększony popęd seksualny ³⁰
• kompulsywne zakupy ³¹
• objadanie się lub nałogowe jedzenie ³²
• inne zachowania impulsywne i kompulsywne ³³

Lekarze powinni regularnie pytać pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowych lub nasilenie się skłonności do hazardu, popędu seksualnego, kompulsywnych zakupów, napadowego objadania się lub innych nałogów. ³⁴

Należy pamiętać, że brak kontroli zachowań może wynikać z podstawowego zaburzenia psychicznego, jednak w niektórych przypadkach odnotowano ustąpienie takich skłonności po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku. W razie wystąpienia zaburzeń kontroli zachowań podczas stosowania arypiprazolu, należy rozważyć redukcję dawki lub przerwanie leczenia. ³⁵

Nietolerancja laktozy

Tabletki Arpixor zawierają laktozę, dlatego nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. ³⁶

Pacjenci ze współistniejącym ADHD

Mimo wysokiej częstości współwystępowania zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I i zespołu ADHD, dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu i stymulantów są bardzo ograniczone. W przypadku jednoczesnego podawania tych leków należy zachować wyjątkową ostrożność. ³⁷