Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania preparatu Tractiva (arypiprazol)

Skuteczność terapeutyczna arypiprazolu może pojawić się dopiero po kilku dniach lub tygodniach leczenia przeciwpsychotycznego. W tym okresie konieczna jest ścisła obserwacja pacjenta, aby monitorować jego stan kliniczny i odpowiedź na leczenie.¹

Zachowania samobójcze

U pacjentów z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia zachowań samobójczych. Przypadki takich zachowań raportowano niekiedy wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym z zastosowaniem arypiprazolu. Pacjenci o podwyższonym ryzyku samobójczym powinni pozostawać pod ścisłym nadzorem w trakcie terapii.²

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Arypiprazol należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z obciążeniami kardiologicznymi, takimi jak: zawał mięśnia sercowego lub choroba niedokrwienna w wywiadzie, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, choroba naczyń mózgowych, a także w stanach predysponujących do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, stosowanie leków przeciwnadciśnieniowych) lub nadciśnienia tętniczego, w tym postępującego lub złośliwego.³

Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych obserwowano występowanie przypadków żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, konieczne jest zidentyfikowanie wszystkich możliwych czynników ryzyka przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem, a także wdrożenie odpowiednich środków zapobiegawczych.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas terapii arypiprazolem była porównywalna z tą obserwowaną w grupie placebo. Jednak u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym należy zachować szczególną ostrożność w trakcie stosowania leku.⁵

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających nie dłużej niż rok, niezbyt często raportowano przypadki dyskinez wymagających interwencji medycznej u pacjentów leczonych arypiprazolem. W przypadku wystąpienia objawów podmiotowych lub przedmiotowych późnych dyskinez u pacjentów otrzymujących Tractivę, należy rozważyć redukcję dawki lub całkowite odstawienie leku. Warto pamiętać, że objawy te mogą czasami nasilić się lub nawet wystąpić dopiero po przerwaniu leczenia.⁶

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. Jeśli u pacjenta przyjmującego arypiprazol wystąpią objawy przedmiotowe lub podmiotowe innych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć zmniejszenie dawki oraz wprowadzić ścisłą kontrolę kliniczną.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS) jest potencjalnie śmiertelnym zespołem objawów, który może wystąpić w związku z podawaniem leków przeciwpsychotycznych. W badaniach klinicznych arypiprazolu odnotowano rzadkie przypadki NMS. Objawy kliniczne zespołu obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Mogą także wystąpić objawy dodatkowe, takie jak zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Należy jednak pamiętać, że zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą wystąpić niezależnie od NMS. Jeśli pojawią się wymienione objawy podmiotowe lub przedmiotowe wskazujące na NMS, bądź niewyjaśnionego pochodzenia wysoka gorączka bez innych objawów NMS, należy natychmiast przerwać leczenie wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem.⁸

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawkowych w trakcie leczenia arypiprazolem. Z tego powodu arypiprazol powinien być stosowany z zachowaniem ostrożności u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub u których stwierdza się choroby związane z występowaniem takich napadów.⁹

Osoby w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n = 938, średnia wieku pacjentów: 82,4 lata; zakres: 56-99 lat), prowadzonych u osób w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera leczonych arypiprazolem, stwierdzono zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów wynosiła 3,5% w grupie arypiprazolu w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Jakkolwiek przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich związana była z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub chorobami infekcyjnymi (np. zapalenie płuc).¹⁰

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

W tych samych badaniach u pacjentów odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym zakończone zgonem (średnia wieku: 84 lata; zakres 78-88 lat). Ogólnie 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego w porównaniu do 0,6% otrzymujących placebo. Różnica ta nie była istotna statystycznie. Jednak w jednym z badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania zaobserwowano istotną zależność od dawki dla występowania działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego.¹¹

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozami związanymi z demencją.¹²

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano występowanie hiperglikemii, niekiedy bardzo wysokiej, z towarzyszącą kwasicą ketonową i śpiączką hiperosmotyczną lub zgonem. Czynnikami ryzyka, które mogą predysponować pacjenta do wystąpienia ciężkich powikłań, są otyłość i cukrzyca w wywiadzie rodzinnym.

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie zaobserwowano istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) ani nieprawidłowych wartości stężenia glukozy w badaniach laboratoryjnych w porównaniu do placebo. Brak jest dokładnej oceny ryzyka działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która pozwalałaby na bezpośrednie porównanie terapii arypiprazolem i innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi.

Pacjenci leczeni jakimkolwiek lekiem przeciwpsychotycznym, w tym arypiprazolem, powinni być obserwowani pod kątem występowania objawów podmiotowych i przedmiotowych hiperglikemii, takich jak:¹³

• nadmierne pragnienie
• wielomocz
• nadmierny apetyt
• osłabienie

Nadwrażliwość

Po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości charakteryzujące się objawami uczulenia.¹⁴

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym jest zwykle spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, które mogą powodować przyrost wagi, a także niewłaściwym stylem życia. Konsekwencje tego stanu mogą prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych.

W doniesieniach po wprowadzeniu arypiprazolu do obrotu obserwowano zwiększenie masy ciała, głównie u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• cukrzyca
• zaburzenia tarczycy
• gruczolak przysadki w wywiadzie

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych.¹⁵

W badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu wiąże się ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. U tej grupy pacjentów należy regularnie kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost masy ciała jest klinicznie istotny, należy rozważyć zmniejszenie dawki leku.¹⁶

Dysfagia

Zaburzenia kurczliwości mięśniówki przełyku i aspiracja są związane ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. Tractiva powinna być stosowana z ostrożnością u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc.¹⁷

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

Podczas terapii arypiprazolem u pacjentów mogą pojawić się zwiększone popędy oraz trudności z ich kontrolowaniem. Do najczęściej zgłaszanych należą:

• patologiczny hazard
• wzmożone popędy seksualne
• kompulsywna potrzeba wydawania pieniędzy
• obżarstwo lub kompulsywne objadanie się
• inne impulsywne i kompulsywne zachowania

Istotne jest, aby lekarze prowadzący terapię pytali pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowych lub nasilenie istniejących popędów podczas leczenia arypiprazolem. Należy pamiętać, że objawy zaburzeń kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową, jednak w niektórych przypadkach zgłaszano ich ustąpienie po redukcji dawki lub całkowitym odstawieniu leku. Nierozpoznane i nieleczone zaburzenia kontroli impulsów mogą zagrażać zarówno pacjentowi, jak i osobom z jego otoczenia. Jeśli u pacjenta pojawią się takie objawy, lekarz powinien rozważyć zmianę dawkowania lub odstawienie Tractivy.¹⁸

Laktoza

Produkt Tractiva zawiera laktozę. Poniższa tabela przedstawia zawartość laktozy w poszczególnych dawkach leku:

Pacjenci z rzadką, wrodzoną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego.¹⁹

Pacjenci ze współistniejącym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)

Pomimo częstego współwystępowania zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz ADHD, dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu i stymulantów są bardzo ograniczone. W związku z tym należy zachować wyjątkową ostrożność podczas równoczesnego podawania tych preparatów.²⁰

Upadki

Arypiprazol może powodować objawy, które zwiększają ryzyko upadków:

• senność
• niedociśnienie ortostatyczne
• niestabilność ruchowa
• niestabilność czuciowa

Należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia pacjentów z podwyższonym ryzykiem upadków, zwłaszcza osób w podeszłym wieku lub pacjentów osłabionych. W tych przypadkach warto rozważyć redukcję dawki początkowej.²¹