wydalanie paracetamolu

Wydalanie paracetamolu (acetaminofenu) jest złożonym procesem farmakokinetycznym, który ma istotne znaczenie kliniczne. Lek ten po podaniu doustnym jest szybko wchłaniany z przewodu pokarmowego, a następnie metabolizowany głównie w wątrobie.

Około 90% paracetamolu ulega w wątrobie sprzęganiu z kwasem glukuronowym (40-67%) i siarkowym (20-46%), tworząc nieszkodliwe metabolity, które są wydalane z moczem. Niewielka część (około 5-15%) jest metabolizowana przez cytochrom P450 (głównie CYP2E1) do reaktywnego metabolitu N-acetylo-p-benzochinoiminy (NAPQI), który w warunkach prawidłowych zostaje zneutralizowany przez sprzężenie z glutationem.

Wydalanie paracetamolu zachodzi głównie przez nerki – ponad 90% dawki leku jest wydalane z moczem w ciągu 24 godzin, głównie jako metabolity glukuronidowe i siarczanowe. Mniej niż 5% leku jest wydalane w postaci niezmienionej. Okres półtrwania paracetamolu wynosi 1-4 godziny u osób z prawidłową funkcją wątroby.

W przypadku przedawkowania paracetamolu dochodzi do wyczerpania zapasów glutationu, co powoduje gromadzenie się toksycznego metabolitu NAPQI, który tworzy wiązania kowalencyjne z białkami hepatocytów, prowadząc do uszkodzenia wątroby. W takich przypadkach kluczowe znaczenie ma szybkie podanie N-acetylocysteiny, która uzupełnia zapasy glutationu i umożliwia detoksykację NAPQI.

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, niedożywieniem lub przewlekłym alkoholizmem metabolizm paracetamolu może być zaburzony, co zwiększa ryzyko hepatotoksyczności nawet przy stosowaniu dawek terapeutycznych. U osób z niewydolnością nerek może dochodzić do kumulacji metabolitów paracetamolu, dlatego w ciężkiej niewydolności nerek zaleca się wydłużenie odstępów między dawkami.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl