Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Explemed

Leczenie preparatem Explemed zawierającym arypiprazol wymaga szczególnej uwagi klinicysty oraz ścisłego monitorowania stanu pacjenta. Poprawa stanu klinicznego może nastąpić w okresie od kilku dni do kilku tygodni od rozpoczęcia terapii, co wymaga zachowania ciągłej czujności medycznej w tym okresie¹.

Ryzyko samobójstwa

Choroby psychiczne i zaburzenia nastroju wiążą się z podwyższonym ryzykiem zachowań samobójczych. Należy odnotować, że przypadki takich zachowań zgłaszano wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym z zastosowaniem arypiprazolu. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka powinni być objęci ścisłym nadzorem medycznym podczas całego procesu terapeutycznego².

Choroby układu krążenia

Terapia arypiprazolem wymaga zwiększonej ostrożności u pacjentów z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową, a w szczególności:

• Zawałem mięśnia sercowego lub chorobą niedokrwienną w wywiadzie
• Niewydolnością serca
• Zaburzeniami przewodzenia w układzie bodźcoprzewodzącym serca
• Chorobą naczyń mózgowych
• Stanami predysponującymi do wystąpienia niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszona objętość krwi krążącej, równoczesne stosowanie produktów przeciwnadciśnieniowych)
• Nadciśnieniem tętniczym, w tym postępującym lub złośliwym³

Ryzyko zakrzepowo-zatorowe

Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, obserwowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u pacjentów przyjmujących leki przeciwpsychotyczne, klinicysta powinien zidentyfikować wszystkie potencjalne czynniki ryzyka przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem i wdrożyć odpowiednie postępowanie profilaktyczne⁴.

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu częstość występowania wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia odstępu QT, ze względu na możliwe genetyczne uwarunkowanie tego zaburzenia⁵.

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających nie dłużej niż rok, w trakcie leczenia arypiprazolem zgłaszano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagające interwencji medycznej. W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych lub podmiotowych późnych dyskinez u pacjentów leczonych arypiprazolem, należy rozważyć redukcję dawki lub odstawienie leku. Należy pamiętać, że objawy te mogą czasowo nasilić się lub pojawić dopiero po odstawieniu leku⁶.

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. W przypadku wystąpienia u pacjenta objawów przedmiotowych i podmiotowych innych zaburzeń pozapiramidowych podczas terapii arypiprazolem, należy rozważyć zmniejszenie dawki oraz wprowadzenie ścisłej kontroli klinicznej⁷.

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny stanowi stan potencjalnego zagrożenia życia związany ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki ZZN w trakcie leczenia arypiprazolem. Kliniczne manifestacje zespołu obejmują:

• Bardzo wysoką gorączkę
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Przejściowe zaburzenia stabilności układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Do objawów dodatkowych należą: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Obserwowano także zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomiolizę, niezwiązane bezpośrednio z ZZN. W przypadku wystąpienia u pacjenta objawów podmiotowych i przedmiotowych wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, bez innych klinicznych objawów ZZN, należy przerwać podawanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu⁸.

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawkowych podczas leczenia arypiprazolem. Z tego powodu preparat należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie lub ze schorzeniami związanymi ze zwiększoną skłonnością do występowania takich napadów⁹.

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n = 938, średnia wieku: 82,4 lata; zakres: 56-99 lat) u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera leczonych arypiprazolem, stwierdzono zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów wynosiła 3,5% w grupie leczonej arypiprazolem w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Chociaż przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich miała charakter sercowo-naczyniowy (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub infekcyjny (np. zapalenie płuc)¹⁰.

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

W tych samych badaniach odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym przypadki zakończone zgonem (średnia wieku pacjentów: 84 lata; zakres: 78-88 lat). W badaniach tych u 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem raportowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Różnica ta nie była istotna statystycznie. Jednak w jednym z tych badań, z zastosowaniem ustalonego dawkowania, u pacjentów leczonych arypiprazolem zaobserwowano istotną zależność odpowiedzi od dawki dla działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego¹¹.

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozą związaną z demencją¹².

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych nietypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano przypadki hiperglikemii, czasami bardzo znacznej, z towarzyszącą kwasicą ketonową i śpiączką hiperosmotyczną lub zgonem. Czynnikami ryzyka predysponującymi do wystąpienia ciężkich powikłań są otyłość i cukrzyca w wywiadzie rodzinnym¹³.

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) ani nieprawidłowych wyników laboratoryjnych dotyczących stężenia glukozy w porównaniu do placebo. Nie jest dostępna dokładna ocena ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która umożliwiałaby bezpośrednie porównanie terapii arypiprazolem z innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi¹⁴.

Pacjenci leczeni jakimkolwiek lekiem przeciwpsychotycznym, w tym arypiprazolem, powinni być obserwowani pod kątem występowania objawów przedmiotowych i podmiotowych związanych z hiperglikemią, takich jak:

• Nadmierne pragnienie
• Wielomocz
• Nadmierny apetyt
• Osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia powinni być regularnie monitorowani pod względem kontroli glikemii¹⁵.

Nadwrażliwość

Po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości objawiające się klinicznie symptomami uczuleniowymi¹⁶.

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym może wynikać z różnych czynników, w tym współwystępujących chorób, stosowania leków przeciwpsychotycznych o znanym wpływie na zwiększenie masy ciała oraz niewłaściwego stylu życia. Ten stan może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych¹⁷.

Po wprowadzeniu arypiprazolu do obrotu raportowano przypadki zwiększenia masy ciała u pacjentów przyjmujących ten lek. Występowało ono głównie u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• Cukrzyca
• Zaburzenia tarczycy
• Gruczolak przysadki w wywiadzie

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u pacjentów dorosłych¹⁸.

W badaniach klinicznych przeprowadzonych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu ma związek ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy regularnie kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost ten jest znaczący klinicznie, należy rozważyć zmniejszenie dawki¹⁹.

Dysfagia

Zaburzenia kurczliwości mięśniówki przełyku i aspiracja są związane ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. Lek ten należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc²⁰.