Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania arypiprazolu

Podczas stosowania produktu leczniczego Aribit (arypiprazol) należy zwrócić uwagę na szereg istotnych ostrzeżeń i zachować odpowiednie środki ostrożności, które mogą wpłynąć na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Efekt terapeutyczny leczenia przeciwpsychotycznego może nastąpić dopiero po kilku dniach do kilku tygodni od rozpoczęcia leczenia, dlatego w tym okresie pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją medyczną.¹

Ryzyko zachowań samobójczych

U pacjentów leczonych przeciwpsychotycznie, w tym arypiprazolem, mogą występować zachowania samobójcze, typowe dla chorób psychicznych i zaburzeń nastroju. Przypadki takich zachowań zgłaszano niekiedy wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia. Leczenie pacjentów z grupy wysokiego ryzyka powinno odbywać się pod ścisłym nadzorem medycznym.²

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Należy zachować szczególną ostrożność stosując Aribit u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak:³

• zawał serca lub choroba niedokrwienna w wywiadzie
• niewydolność serca
• zaburzenia przewodzenia
• choroba naczyń mózgu
• stany predysponujące do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, leczenie lekami przeciwnadciśnieniowymi)
• nadciśnienie tętnicze, zwłaszcza postępujące lub złośliwe

Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). U pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi często występują nabyte czynniki ryzyka VTE, dlatego przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas terapii arypiprazolem była porównywalna z placebo. Jednakże należy zachować ostrożność przy stosowaniu Aribit u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym.⁵

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających do roku, podczas leczenia arypiprazolem zgłaszano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagających interwencji. Jeśli u pacjenta wystąpią objawy późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie produktu. Objawy te mogą czasowo nasilić się lub nawet pojawić się dopiero po zaprzestaniu leczenia.⁶

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano przypadki akatyzji i parkinsonizmu. W przypadku wystąpienia objawów zaburzeń pozapiramidowych u pacjenta przyjmującego Aribit, należy rozważyć zmniejszenie dawki i wprowadzić ścisłą kontrolę kliniczną.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny to potencjalnie śmiertelny zespół objawów, które mogą wystąpić w związku z podawaniem leków przeciwpsychotycznych. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas leczenia arypiprazolem.⁸

Kliniczne objawy NMS obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• przejawy zaburzeń stabilności układu wegetatywnego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo mogą wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Należy zauważyć, że zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą wystąpić także niezależnie od NMS.⁹

W przypadku wystąpienia objawów NMS lub niewyjaśnionej wysokiej gorączki bez innych objawów NMS należy przerwać leczenie wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym także arypiprazolem.¹⁰

Drgawki

W badaniach klinicznych z arypiprazolem niezbyt często odnotowywano przypadki napadów drgawkowych. Z tego powodu Aribit należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub z chorobami, które mogą predysponować do ich wystąpienia.¹¹

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku: 82,4 lata; zakres: 56-99 lat) z psychozą związaną z chorobą Alzheimera, leczonych arypiprazolem, stwierdzono zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą placebo. Częstość zgonów wynosiła 3,5% w grupie leczonej arypiprazolem wobec 1,7% w grupie placebo.¹²

Chociaż przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich wydawała się związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub chorobami infekcyjnymi (np. zapalenie płuc).¹³

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

W tych samych badaniach odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem. U 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego, w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo.¹⁴

W jednym z badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania zaobserwowano istotną zależność odpowiedzi od dawki dla działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego u pacjentów leczonych arypiprazolem.¹⁵

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozą związaną z demencją.¹⁶

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano przypadki hiperglikemii, niekiedy ciężkiej, z towarzyszącą kwasicą ketonową, śpiączką hiperosmotyczną lub zgonem. Czynnikami ryzyka predysponującymi do wystąpienia ciężkich powikłań są otyłość i cukrzyca w wywiadzie rodzinnym.¹⁷

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) lub nieprawidłowych wartości stężenia glukozy w porównaniu do placebo.¹⁸

Pacjenci leczeni jakimikolwiek lekami przeciwpsychotycznymi, w tym Aribit, powinni być obserwowani pod kątem objawów hiperglikemii, takich jak:

• nadmierne pragnienie
• wielomocz
• nadmierny apetyt
• osłabienie

Osoby z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej rozwoju powinny być regularnie monitorowane pod kątem kontroli glikemii.¹⁹

Nadwrażliwość

Podczas przyjmowania arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości z objawami reakcji uczuleniowych.²⁰

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym jest zwykle spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych o znanym wpływie na masę ciała lub niewłaściwym stylem życia i może prowadzić do poważnych powikłań.²¹

Po wprowadzeniu produktu do obrotu obserwowano zwiększenie masy ciała u pacjentów otrzymujących arypiprazol, głównie u osób z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• cukrzyca
• zaburzenia tarczycy
• gruczolak przysadki w wywiadzie

W badaniach klinicznych u dorosłych pacjentów arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała.²²

U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym wykazano, że stosowanie arypiprazolu wiąże się ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. W tej populacji pacjentów należy monitorować przyrost masy ciała, a w przypadku znaczącego klinicznie przyrostu rozważyć zmniejszenie dawki.²³

Dysfagia

Ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, wiąże się spowolnienie motoryki przełyku i ryzyko aspiracji. Aribit należy stosować ostrożnie u pacjentów zagrożonych zachłystowym zapaleniem płuc.²⁴

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

U pacjentów przyjmujących arypiprazol mogą wystąpić zwiększone popędy i zaburzenia kontroli impulsów, obejmujące:²⁵

• patologiczny hazard i niezdolność do kontrolowania tego popędu
• zwiększony popęd seksualny
• kompulsywną potrzebę wydawania pieniędzy
• obżarstwo lub kompulsywne objadanie się
• inne impulsywne i kompulsywne zachowania

Lekarze powinni pytać pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowych lub nasilenie istniejących popędów podczas leczenia arypiprazolem. Objawy zaburzenia kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową, jednak w niektórych przypadkach zgłaszano ich ustąpienie po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku. Zaburzenia te mogą być szkodliwe dla pacjenta lub jego otoczenia, jeśli nie zostaną rozpoznane. W przypadku ich wystąpienia lekarz powinien rozważyć zmianę dawkowania lub odstawienie leku.²⁶

Laktoza

Tabletki Aribit zawierają laktozę i nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁷

Zawartość laktozy w poszczególnych dawkach produktu Aribit:

Pacjenci ze współistniejącym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD)

Pomimo wysokiej częstości współwystępowania zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD, dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu oraz stymulantów są bardzo ograniczone. Dlatego należy zachować wyjątkową ostrożność podczas równoczesnego podawania tych produktów leczniczych.²⁸

Upadki

Arypiprazol może powodować działania niepożądane zwiększające ryzyko upadków:

• senność
• niedociśnienie ortostatyczne
• niestabilność ruchową
• niestabilność czuciową

Należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych.²⁹