Właściwości farmakodynamiczne
Aribit 30 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Aribit

Produkt leczniczy Aribit należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki psycholeptyczne, inne leki przeciwpsychotyczne. Sklasyfikowany jest w systemie ATC pod kodem N05AX12, co wskazuje na jego zastosowanie w leczeniu zaburzeń psychicznych jako lek przeciwpsychotyczny o unikalnym mechanizmie działania.¹

Mechanizm działania

Arypiprazol, substancja czynna leku Aribit, wykazuje złożony mechanizm działania oparty na modulacji przekaźnictwa dopaminergicznego i serotoninergicznego. Skuteczność terapeutyczna w schizofrenii i zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I przypisywana jest skojarzonemu działaniu częściowo agonistycznemu w stosunku do receptora dopaminowego D2 i serotoninowego 5HT1a oraz antagonistycznemu w stosunku do receptora serotoninowego 5HT2a.²

Badania na modelach zwierzęcych potwierdziły dwutorowy charakter działania arypiprazolu – wykazano właściwości antagonistyczne w modelach hiperaktywności dopaminergicznej oraz właściwości agonistyczne w modelach hipoaktywności dopaminergicznej.³

Profil powinowactwa receptorowego

Badania przeprowadzone w warunkach in vitro wykazały, że arypiprazol charakteryzuje się zróżnicowanym profilem powinowactwa do różnych receptorów:

• Silne powinowactwo do receptorów:
  • dopaminowych D2 i D3
  • serotoninowych 5HT1a i 5HT2a
• Umiarkowane powinowactwo do receptorów:
  • dopaminowych D4
  • serotoninowych 5HT2c i 5HT7
  • adrenergicznych alfa-1
  • histaminowych H1

Substancja wykazuje także umiarkowane powinowactwo do miejsc wychwytu zwrotnego serotoniny, natomiast nie wykazuje istotnego powinowactwa do receptorów muskarynowych. Ten złożony profil farmakodynamiczny pozwala wyjaśnić nie tylko główne działanie terapeutyczne, ale także niektóre dodatkowe właściwości kliniczne arypiprazolu.⁴

Badania obrazowe receptorów

W badaniach z wykorzystaniem pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) u osób zdrowych wykazano, że arypiprazol podawany w dawkach od 0,5 mg do 30 mg raz na dobę przez 2 tygodnie powoduje zależne od dawki zmniejszenie wiązania rakloprydu znakowanego ¹¹C (ligand receptora D2/D3) w jądrze ogoniastym i skorupie. Obserwacja ta potwierdza klinicznie istotny wpływ substancji na układ dopaminergiczny ośrodkowego układu nerwowego.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Schizofrenia u dorosłych

Skuteczność arypiprazolu w leczeniu schizofrenii została potwierdzona w trzech krótkoterminowych badaniach klinicznych z kontrolą placebo, trwających od 4 do 6 tygodni. W badaniach tych wzięło udział 1228 dorosłych pacjentów ze schizofrenią, u których występowały objawy pozytywne lub negatywne. Wyniki badań wykazały, że arypiprazol powoduje istotnie większą poprawę w zakresie objawów psychotycznych w porównaniu z placebo.⁶

Dalsze badania potwierdziły skuteczność arypiprazolu w podtrzymywaniu poprawy klinicznej u pacjentów, którzy wykazali wstępną dobrą odpowiedź na leczenie. W porównawczym badaniu klinicznym z aktywną kontrolą (haloperydol), trwającym 52 tygodnie, odsetek pacjentów, u których utrzymano dobrą odpowiedź na leczenie, był podobny w obu grupach:

Co istotne, istotnie większy odsetek pacjentów leczonych arypiprazolem (43%) ukończył pełny 52-tygodniowy okres badania w porównaniu do grupy otrzymującej haloperydol (30%). Dodatkowym potwierdzeniem skuteczności arypiprazolu były korzystniejsze wyniki uzyskane w skalach ocen stosowanych jako wtórne mierniki skuteczności, w tym w skali PANSS (Positive and Negative Syndrome Scale) oraz w skali oceny depresji Montgomery-Asberg (MADRS, ang. Montgomery-Åsberg-Depression-Rating-Scale).⁷

Zapobieganie nawrotom w schizofrenii

Szczególnie istotne z punktu widzenia praktyki klinicznej są dane dotyczące zapobiegania nawrotom schizofrenii. W 26-tygodniowym kontrolowanym badaniu z użyciem placebo, przeprowadzonym u dorosłych pacjentów z ustabilizowaną przewlekłą schizofrenią, wykazano, że leczenie arypiprazolem istotnie zmniejsza częstość nawrotów choroby. W grupie pacjentów otrzymujących arypiprazol nawrót choroby wystąpił u 34% uczestników, podczas gdy w grupie otrzymującej placebo odsetek ten wynosił 57%. Wynik ten potwierdza skuteczność arypiprazolu w zapobieganiu nawrotom schizofrenii w dłuższej perspektywie czasowej.⁸