sialomikrolit
Sialomikrolit, znany również jako kamień ślinianki (łac. sialolithiasis), to stan patologiczny charakteryzujący się tworzeniem się zwapniałych złogów w przewodach lub gruczołach ślinowych. Najczęściej występuje w śliniance podżuchwowej (submandibularnej) – około 80-90% przypadków, rzadziej w śliniance przyusznej (5-10%) i podjęzykowej (1-2%).
Kamienie ślinowe powstają na skutek odkładania się soli mineralnych, głównie fosforanu i węglanu wapnia, wokół jądra złożonego z pozostałości komórkowych, bakterii lub ciał obcych. Czynnikami ryzyka są zaburzenia przepływu śliny, odwodnienie, miejscowe infekcje, zażywanie niektórych leków oraz choroby metaboliczne, takie jak dna moczanowa.
Objawami sialomikrolitów są zwykle ból i obrzęk gruczołu ślinowego, nasilające się podczas posiłków w związku ze zwiększonym wydzielaniem śliny. W przypadku infekcji wtórnej może wystąpić gorączka, zaczerwienienie skóry nad zajętym gruczołem oraz ropny wyciek z ujścia przewodu.
Diagnostyka obejmuje badanie kliniczne, ultrasonografię, tomografię komputerową, sialografię oraz sialendoskopię. Leczenie zależy od wielkości i lokalizacji złogu – małe kamienie można usunąć metodami zachowawczymi (masaż, środki zwiększające wydzielanie śliny), większe wymagają interwencji chirurgicznej, sialendoskopii lub w ostateczności usunięcia całego gruczołu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Kamica ślinianek – Etiologia i przyczyny
Kamica ślinianek (sialolithiasis) to schorzenie charakteryzujące się tworzeniem zwapniałych złogów w przewodach lub miąższu gruczołów ślinowych, najczęściej ślinianki podżuchwowej (80-92% przypadków). Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca czynniki anatomiczne (długi, kręty przewód Whartona, przepływ śliny przeciwko grawitacji, mniejsze ujście przewodu), biochemiczne (zwiększona lepkość śliny, wyższe stężenie wapnia i alkaliczny odczyn śliny podżuchwowej) oraz mikrobiologiczne (obecność bakterii Streptococcus i biofilmu w kamieniach). Kamienie składają się głównie z fosforanów wapnia, węglanów wapnia, resztek komórkowych i śluzu, a ich tempo wzrostu wynosi około 1-1,5 mm rocznie. Proces powstawania kamieni obejmuje tworzenie mikrolitów, zastoje śliny, krystalizację soli wapniowych oraz wtórne zapalenie gruczołu ślinowego.
biofilm, diuretyk, dna moczanowa, fosforan wapnia, gruczoł ślinowy, kamica ślinianek, kwas moczowy, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwnadciśnieniowy, mięsień żuchwowo-gnykowy, przewód Whartona, radioterapia, sialomikrolit, ślinianka podjęzykowa, ślinianka podżuchwowa, ślinianka przyuszna, toczeń rumieniowaty, węglan wapnia, zapalenie przyzębia, zespół Sjögrena, złogi wapniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Kamica ślinianek – Patofizjologia i mechanizm
Kamica ślinianek (sialolithiasis) to schorzenie charakteryzujące się tworzeniem złogów w przewodach lub miąższu dużych gruczołów ślinowych, głównie podżuchwowego (80-90% przypadków), przyusznego (5-20%) oraz podjęzykowego (0-10%). Patogeneza jest wieloczynnikowa i obejmuje teorie mikrozłogów, ciała obcego, korka śluzowego oraz zmienionego składu biochemicznego śliny, w tym zwiększonej lepkości i zawartości białka. Kluczowe czynniki ryzyka to zastój śliny, anatomiczne cechy przewodu Whartona (dłuższy, łukowaty przebieg, przepływ przeciw grawitacji), odwodnienie, leki zmniejszające wydzielanie śliny, choroby autoimmunologiczne (np. zespół Sjögrena) oraz urazy lub radioterapia. Mikroorganizmy, zwłaszcza bakterie z rodzaju Streptococcus, odgrywają istotną rolę w inicjacji i rozwoju kamieni, co potwierdzają badania PCR i mikroskopia elektronowa wykazujące obecność biofilmu bakteryjnego w rdzeniu sialolitów. Nowe dane wskazują na udział zewnątrzkomórkowych pułapek neutrofilowych (NETs) w litogenezie, gdzie DNA neutrofilów sprzyja agregacji kryształów i mineralizacji, prowadząc do wzrostu kamieni.
atrofia gruczołu, gruczoł podjęzykowy, gruczoł podżuchwowy, gruczoł przyuszny, gruczoł ślinowy, hydroksyapatyt, immunofluorescencja, immunohistochemia, jama ustna, kamica ślinianek, korek śluzowy, mikroskopia elektronowa, NET, paciorkowiec, przewód Stensena, przewód Whartona, punktum, sialadenitis, sialendoskopia, sialolit, sialolithiasis, sialomikrolit, zastój śliny, zespół Sjögrena, zewnątrzkomórkowa pułapka neutrofilowa, zwłóknienie