zastój śliny
Zastój śliny (sialostaza) to stan patologiczny charakteryzujący się nieprawidłowym gromadzeniem wydzieliny ślinianek w przewodach wyprowadzających. Najczęściej jest skutkiem mechanicznej obturacji przewodu ślinowego (np. kamień ślinowy, zwężenie, ucisk z zewnątrz) lub zaburzeń motoryki przewodu wydzielniczego.
Główne objawy zastoju śliny obejmują obrzęk i bolesność gruczołu ślinowego, nasilające się podczas posiłków (tzw. kolka ślinowa). W przypadku długotrwałego zastoju może dojść do wtórnego zakażenia i rozwoju zapalenia gruczołu ślinowego (sialoadenitis). Diagnostyka obejmuje badanie fizykalne, ultrasonografię oraz w niektórych przypadkach sialografię lub tomografię komputerową.
Leczenie zastoju śliny zależy od przyczyny. Obejmuje usunięcie czynnika blokującego (np. kamienia ślinowego), poszerzenie zwężonego przewodu, zastosowanie leków spazmolitycznych oraz stymulację wydzielania śliny. W przypadkach opornych na leczenie zachowawcze może być konieczne leczenie chirurgiczne, w tym usunięcie zajętego gruczołu ślinowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Kamica ślinianek – Zapobieganie i profilaktyka
Kamica ślinianek (sialolitiasis) jest schorzeniem o nie do końca poznanej etiologii, co uniemożliwia całkowitą prewencję. Kluczowymi elementami profilaktyki są utrzymanie prawidłowego nawodnienia organizmu (zalecane spożycie 6-8 szklanek wody dziennie), co zapobiega zagęszczeniu śliny i krystalizacji soli mineralnych, oraz stymulacja wydzielania śliny poprzez żucie bezcukrowej gumy, ssanie kwaśnych cukierków bezcukrowych lub stosowanie sialagogów farmakologicznych u pacjentów z przewlekłą suchością jamy ustnej. Należy unikać spożywania cytrusów i pikantnych potraw u osób z już istniejącą kamicą, gdyż mogą one nasilać ból. Istotne jest także utrzymanie właściwej higieny jamy ustnej, obejmującej szczotkowanie zębów co najmniej dwa razy dziennie, używanie nici dentystycznej oraz regularne wizyty kontrolne u stomatologa co 6 miesięcy, co zmniejsza ryzyko infekcji bakteryjnych sprzyjających powstawaniu złogów.
higiena jamy ustnej, infekcja bakteryjna, kamica ślinianek, kortykosteroidy, nawodnienie organizmu, nawracająca kamica ślinianek, odwodnienie, palenie tytoniu, przewód wyprowadzający, sialagogi, sialendoskopia, ślinianka podżuchwowa, ślinianka przyuszna, suchość jamy ustnej, techniki minimalnie inwazyjne, zapalenie ślinianek, zastój śliny, złóg - Leksykon chorób i schorzeń
Kamica ślinianek – Patofizjologia i mechanizm
Kamica ślinianek (sialolithiasis) to schorzenie charakteryzujące się tworzeniem złogów w przewodach lub miąższu dużych gruczołów ślinowych, głównie podżuchwowego (80-90% przypadków), przyusznego (5-20%) oraz podjęzykowego (0-10%). Patogeneza jest wieloczynnikowa i obejmuje teorie mikrozłogów, ciała obcego, korka śluzowego oraz zmienionego składu biochemicznego śliny, w tym zwiększonej lepkości i zawartości białka. Kluczowe czynniki ryzyka to zastój śliny, anatomiczne cechy przewodu Whartona (dłuższy, łukowaty przebieg, przepływ przeciw grawitacji), odwodnienie, leki zmniejszające wydzielanie śliny, choroby autoimmunologiczne (np. zespół Sjögrena) oraz urazy lub radioterapia. Mikroorganizmy, zwłaszcza bakterie z rodzaju Streptococcus, odgrywają istotną rolę w inicjacji i rozwoju kamieni, co potwierdzają badania PCR i mikroskopia elektronowa wykazujące obecność biofilmu bakteryjnego w rdzeniu sialolitów. Nowe dane wskazują na udział zewnątrzkomórkowych pułapek neutrofilowych (NETs) w litogenezie, gdzie DNA neutrofilów sprzyja agregacji kryształów i mineralizacji, prowadząc do wzrostu kamieni.
atrofia gruczołu, gruczoł podjęzykowy, gruczoł podżuchwowy, gruczoł przyuszny, gruczoł ślinowy, hydroksyapatyt, immunofluorescencja, immunohistochemia, jama ustna, kamica ślinianek, korek śluzowy, mikroskopia elektronowa, NET, paciorkowiec, przewód Stensena, przewód Whartona, punktum, sialadenitis, sialendoskopia, sialolit, sialolithiasis, sialomikrolit, zastój śliny, zespół Sjögrena, zewnątrzkomórkowa pułapka neutrofilowa, zwłóknienie