Specjalne ostrzeżenia
Asduter
Podczas terapii przeciwpsychotycznej produktem Asduter (arypiprazol) kliniczna poprawa może pojawić się dopiero po kilku dniach do kilku tygodni, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta, zwłaszcza w kontekście ryzyka zachowań samobójczych, które mogą wystąpić zarówno po rozpoczęciu, jak i zmianie leczenia. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, nadciśnienie tętnicze) oraz u osób z predyspozycjami do niedociśnienia. Istotne jest monitorowanie ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) oraz wydłużenia odstępu QT, zwłaszcza u pacjentów z rodzinnym wywiadem w tym zakresie. W trakcie leczenia mogą pojawić się późne dyskinezy, akatyzja, parkinsonizm oraz rzadkie przypadki Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (NMS), który charakteryzuje się m.in. wysoką gorączką, sztywnością mięśni i niestabilnością autonomiczną. W przypadku wystąpienia objawów NMS lub niewyjaśnionej gorączki należy natychmiast przerwać terapię.
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Asduter 30 mg
- Ryzyko zachowań samobójczych
- Zaburzenia sercowo-naczyniowe
- Wydłużenie odstępu QT
- Późne dyskinezy
- Inne objawy pozapiramidowe
- Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)
- Drgawki
- Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją
- Hiperglikemia i cukrzyca
- Nadwrażliwość
- Zwiększenie masy ciała
- Dysfagia
- Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów
- Laktoza
- Pacjenci ze współistniejącym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD)
- Upadki
- Kolejne rozdziały
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Asduter 30 mg
Podczas leczenia przeciwpsychotycznego produktem Asduter należy mieć na uwadze, że kliniczna poprawa stanu pacjenta może nastąpić dopiero po kilku dniach do kilku tygodni terapii. W tym okresie pacjent wymaga ścisłej obserwacji medycznej ze względu na dynamikę zmian klinicznych1.
Ryzyko zachowań samobójczych
Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że zachowania samobójcze są ściśle związane z chorobami psychicznymi oraz zaburzeniami nastroju. Przypadki takie były raportowane zarówno po rozpoczęciu, jak i po zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym również terapii arypiprazolem. Pacjenci z grup wysokiego ryzyka powinni znajdować się pod ścisłym nadzorem medycznym podczas całego procesu terapeutycznego2.
Zaburzenia sercowo-naczyniowe
Stosowanie leku Asduter wymaga zachowania szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak:3
- Zawał mięśnia sercowego lub choroba niedokrwienna w wywiadzie
- Niewydolność serca
- Zaburzenia przewodzenia
- Choroba naczyń mózgu
- Stany predysponujące do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, leczenie lekami przeciwnadciśnieniowymi)
- Nadciśnienie tętnicze, w tym postępujące lub złośliwe
Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych obserwowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE – venous thromboembolism). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka przed rozpoczęciem i w trakcie terapii produktem Asduter oraz wprowadzić odpowiednie środki zapobiegawcze4.
Wydłużenie odstępu QT
W badaniach klinicznych arypiprazolu częstość występowania wydłużenia odstępu QT była porównywalna z obserwowaną w grupie placebo. Niemniej jednak, produkt Asduter należy stosować z ostrożnością u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym, co wymaga szczególnej uwagi przy kwalifikacji pacjenta do terapii5.
Późne dyskinezy
W badaniach klinicznych trwających nie dłużej niż rok, podczas leczenia arypiprazolem zgłaszano niezbyt częste przypadki dyskinez związanych z leczeniem. W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych lub podmiotowych późnych dyskinez u pacjentów leczonych produktem Asduter, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Istotne jest również, aby pamiętać, że objawy te mogą się czasami nasilić lub nawet wystąpić dopiero po odstawieniu leku, co wymaga szczególnej czujności klinicznej6.
Inne objawy pozapiramidowe
W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. Jeśli u pacjenta przyjmującego produkt Asduter wystąpią objawy przedmiotowe i podmiotowe innych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć zmniejszenie dawki oraz wprowadzenie ścisłej kontroli klinicznej7.
Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)
Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS) jest potencjalnie śmiertelnym zespołem objawów, które mogą wystąpić w związku z podawaniem leków przeciwpsychotycznych. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS w czasie leczenia arypiprazolem8.
Klinicznymi objawami NMS są:
- Bardzo wysoka gorączka
- Sztywność mięśni
- Zaburzenia świadomości
- Objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)
Mogą wystąpić także objawy dodatkowe, takie jak:9
- Zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej
- Mioglobinuria (rabdomioliza)
- Ostra niewydolność nerek
Należy zauważyć, że zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą wystąpić niezależnie od NMS. Jeśli wystąpią objawy podmiotowe lub przedmiotowe świadczące o NMS, bądź niewyjaśnionego pochodzenia wysoka gorączka, bez innych objawów NMS, należy przerwać leczenie każdym przeciwpsychotycznym produktem leczniczym, w tym także produktem Asduter10.
Drgawki
W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawek w czasie leczenia arypiprazolem. Z tego powodu Asduter należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub u których występują choroby wiążące się ze skłonnością do takich napadów11.
Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją
Zwiększona śmiertelność: W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n = 938, średnia wieku: 82,4; zakres: 56-99 lat), przeprowadzonych u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera leczonych arypiprazolem, obserwowano zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów u pacjentów leczonych arypiprazolem wynosiła 3,5% w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Choć przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich wydawała się być związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub z chorobami infekcyjnymi (np. zapalenie płuc)12.
Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego: U pacjentów w tych samych badaniach odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem (średnia wieku: 84 lata; zakres 78-88 lat). Ogólnie w tych badaniach 1,3% wszystkich pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Różnica ta nie była istotna statystycznie. Należy jednak podkreślić, że w jednym z badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania arypiprazolu stwierdzono istotną zależność odpowiedzi od dawki dla działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego13.
Należy podkreślić, że produkt Asduter nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozą związaną z demencją14.
Hiperglikemia i cukrzyca
U pacjentów leczonych nietypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano hiperglikemię, która w niektórych przypadkach miała bardzo ciężki przebieg z kwasicą ketonową i śpiączką hiperosmotyczną lub zakończony zgonem15.
Czynnikami ryzyka, które mogą predysponować pacjenta do wystąpienia ciężkich powikłań są:16
- Otyłość
- Cukrzyca w wywiadzie rodzinnym
W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) lub nieprawidłowych wartości laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo. Nie jest dostępna dokładna ocena ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która pozwalałaby na dokonanie bezpośredniego porównania leczenia produktem Asduter i innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi17.
Pacjenci leczeni jakimkolwiek lekiem przeciwpsychotycznym, w tym produktem Asduter, powinni być obserwowani pod kątem występowania objawów podmiotowych i przedmiotowych związanych z hiperglikemią, takich jak:18
- Nadmierne pragnienie
- Wielomocz
- Nadmierny apetyt
- Osłabienie
Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka wystąpienia cukrzycy powinni być regularnie monitorowani pod względem pogorszenia kontroli glikemii19.
Nadwrażliwość
Po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości charakteryzujące się objawami reakcji uczuleniowych, co wymaga odpowiedniej czujności klinicznej20.
Zwiększenie masy ciała
Obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym zwiększenie masy ciała jest zwykle spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych o których wiadomo, że powodują zwiększenie masy ciała, niewłaściwym stylem życia i może prowadzić do ciężkich powikłań21.
Po wprowadzeniu arypiprazolu do obrotu obserwowano zwiększenie masy ciała u pacjentów otrzymujących ten lek. Zjawisko to występowało zwykle u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:22
- Cukrzyca
- Zaburzenia tarczycy
- Gruczolak przysadki w wywiadzie
W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych. Natomiast w badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu ma związek ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia23.
U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost masy ciała jest znaczący klinicznie, należy rozważyć zmniejszenie dawki24.
Dysfagia
Zaburzenia kurczliwości mięśniówki przełyku i aspiracja są związane z leczeniem przeciwpsychotycznym, w tym arypiprazolem. Produkt Asduter należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc25.
Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów
Podczas przyjmowania arypiprazolu u pacjentów mogą występować zwiększone popędy, w szczególności popęd do hazardu i niezdolność do kontrolowania tych popędów. Inne zgłaszane popędy obejmują:26
- Zwiększenie popędów seksualnych
- Kompulsywną potrzebę wydawania pieniędzy
- Obżarstwo lub kompulsywne objadanie się
- Inne impulsywne i kompulsywne zachowania
Ważne jest, aby lekarze przepisujący lek pytali pacjentów lub opiekunów w szczególności o pojawienie się nowego lub zwiększonego popędu do hazardu, popędów seksualnych, kompulsywnej potrzeby wydawania pieniędzy, obżarstwa lub kompulsywnego objadania się, lub innych popędów podczas leczenia arypiprazolem27.
Należy pamiętać, że objawy zaburzenia kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową; jednak w niektórych przypadkach zgłaszano ustąpienie popędów po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku. Zaburzenia kontroli impulsów mogą zaszkodzić pacjentowi lub innym, jeśli nie zostaną rozpoznane. Lekarz powinien rozważyć zmianę dawki lub odstawienie leku, jeśli u pacjenta wystąpią takie popędy podczas przyjmowania arypiprazolu28.
Laktoza
Tabletki Asduter zawierają laktozę. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy29.
Pacjenci ze współistniejącym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD)
Pomimo wysokiej częstości współistnienia zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD, dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu oraz stymulantów są bardzo ograniczone. Dlatego też należy zachować wyjątkową ostrożność w razie podawania tych produktów jednocześnie30.
Upadki
Asduter może powodować senność, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność ruchową i czuciową, co może prowadzić do upadków. Należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej (np. u pacjentów w podeszłym wieku lub pacjentów osłabionych)31.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania