Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Aribit

Podczas leczenia produktem Aribit (arypiprazol) należy mieć na uwadze, że poprawa kliniczna stanu pacjenta może nastąpić dopiero po kilku dniach lub nawet tygodniach terapii. W tym okresie pacjent powinien pozostawać pod ścisłym nadzorem medycznym w celu odpowiedniej oceny skuteczności i bezpieczeństwa leczenia.¹

Ryzyko zachowań samobójczych

W przebiegu chorób psychicznych oraz zaburzeń nastroju często występują zachowania samobójcze. Podobne przypadki odnotowywano również w czasie rozpoczynania lub modyfikacji leczenia przeciwpsychotycznego, w tym terapii arypiprazolem. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka wymagają szczególnie uważnej obserwacji w trakcie leczenia.²

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Arypiprazol wymaga zachowania szczególnej ostrożności u pacjentów obciążonych chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak przebyty zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca lub zaburzenia przewodzenia. Podobną ostrożność należy zachować w przypadku choroby naczyń mózgowych oraz stanów predysponujących do niedociśnienia tętniczego (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, leczenie lekami przeciwnadciśnieniowymi) lub nadciśnienia tętniczego, włączając jego postać postępującą lub złośliwą.³

U pacjentów stosujących leki przeciwpsychotyczne odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u osób leczonych tymi lekami, konieczne jest zidentyfikowanie wszystkich potencjalnych czynników ryzyka przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem, a także wdrożenie odpowiednich działań profilaktycznych.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas terapii arypiprazolem była porównywalna z placebo. Mimo tego zaleca się ostrożne stosowanie leku u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia odstępu QT.⁵

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających nie dłużej niż rok, w trakcie leczenia arypiprazolem niezbyt często raportowano przypadki dyskinez wymagających interwencji medycznej. W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych lub podmiotowych późnych dyskinez u pacjentów przyjmujących arypiprazol należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Należy pamiętać, że objawy te mogą czasowo się nasilić lub nawet pojawić dopiero po zaprzestaniu stosowania produktu.⁶

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. Jeżeli u pacjenta przyjmującego arypiprazol wystąpią objawy przedmiotowe i podmiotowe innych zaburzeń pozapiramidowych, zaleca się rozważenie zmniejszenia dawki oraz wdrożenie ścisłego nadzoru klinicznego.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS) jest potencjalnie zagrażającym życiu zespołem objawów, który może wystąpić w związku ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS w czasie leczenia arypiprazolem. Kliniczne objawy tego zespołu obejmują:⁸

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• przejawy zaburzeń stabilności układu wegetatywnego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Mogą również wystąpić dodatkowe objawy, takie jak zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Warto jednak pamiętać, że zwiększoną aktywność fosfokinazy kreatynowej i rabdomiolizę obserwowano także w przypadkach niezwiązanych z NMS.⁹

W przypadku wystąpienia wyżej wymienionych objawów podmiotowych lub przedmiotowych wskazujących na NMS, bądź niewyjaśnionego pochodzenia wysokiej gorączki, bez innych objawów NMS, należy przerwać leczenie wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem.¹⁰

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawkowych w trakcie leczenia arypiprazolem. Z tego powodu lek należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub u których zdiagnozowano choroby predysponujące do ich wystąpienia.¹¹

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n=938, średnia wieku: 82,4 lat; zakres: 56 do 99 lat) przeprowadzonych u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera, leczonych arypiprazolem, wykazano zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów wśród pacjentów przyjmujących arypiprazol wynosiła 3,5% w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Pomimo różnorodności przyczyn zgonów, większość z nich wydawała się związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub chorobami infekcyjnymi (np. zapalenie płuc).¹²

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

U pacjentów w wyżej wymienionych badaniach odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem (średnia wieku: 84 lata; zakres 78 do 88 lat). W tych badaniach u 1,3% wszystkich pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego, w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Różnica ta nie była istotna statystycznie. Jednak w jednym z tych badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania, u pacjentów leczonych arypiprazolem występowała istotna zależność odpowiedzi od dawki dla działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego.¹³

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozą związaną z demencją.¹⁴

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, obserwowano hiperglikemię, w niektórych przypadkach znacznie nasiloną, przebiegającą z kwasicą ketonową i śpiączką hiperosmotyczną lub prowadzącą do zgonu. Czynnikami ryzyka predysponującymi do wystąpienia ciężkich powikłań są otyłość oraz cukrzyca w wywiadzie rodzinnym.¹⁵

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie wykazano istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) lub nieprawidłowych wartości laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo. Nie jest dostępna dokładna ocena ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która pozwalałaby na bezpośrednie porównanie leczenia arypiprazolem i innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi.¹⁶

Pacjenci otrzymujący jakiekolwiek leki przeciwpsychotyczne, w tym arypiprazol, powinni być monitorowani pod kątem wystąpienia objawów podmiotowych i przedmiotowych hiperglikemii, takich jak:

• nadmierne pragnienie
• wielomocz
• nadmierny apetyt
• osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia powinni być regularnie monitorowani pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.¹⁷

Nadwrażliwość

Podczas przyjmowania arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości przebiegające z objawami reakcji uczuleniowych.¹⁸

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym jest często spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych o znanym wpływie na masę ciała oraz niewłaściwym stylem życia, co może prowadzić do poważnych powikłań. Po wprowadzeniu arypiprazolu do obrotu odnotowywano przypadki zwiększenia masy ciała, głównie u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak cukrzyca, zaburzenia tarczycy lub gruczolak przysadki w wywiadzie.¹⁹

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych. Natomiast w badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu wiąże się ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia.²⁰

U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy systematycznie monitorować przyrost masy ciała. W przypadku klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała należy rozważyć redukcję dawki leku.²¹

Dysfagia

Ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, wiąże się spowolnienie motoryki przełyku oraz zwiększone ryzyko aspiracji. Arypiprazol należy stosować z ostrożnością u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc.²²

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

Podczas terapii arypiprazolem u pacjentów mogą występować zwiększone popędy, szczególnie popęd do hazardu i trudności w kontrolowaniu tych popędów. Inne zgłaszane problemy z kontrolą impulsów obejmują:²³

• zwiększony popęd seksualny
• kompulsywną potrzebę wydawania pieniędzy
• obżarstwo lub kompulsywne objadanie się
• inne impulsywne i kompulsywne zachowania

Lekarze przepisujący arypiprazol powinni aktywnie pytać pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowych lub nasilenie istniejących popędów, w tym w szczególności:²⁴

• popędu do hazardu
• popędu seksualnego
• kompulsywnej potrzeby wydawania pieniędzy
• obżarstwa lub kompulsywnego objadania się
• innych popędów

Należy pamiętać, że objawy zaburzenia kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową. Jednakże w niektórych przypadkach zgłaszano ustąpienie tych popędów po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku. Niewykryte zaburzenia kontroli impulsów mogą prowadzić do szkód zarówno u pacjenta, jak i u innych osób. W przypadku wystąpienia takich popędów podczas leczenia arypiprazolem, lekarz powinien rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie produktu.²⁵

Laktoza

Produkt leczniczy Aribit tabletki zawiera laktozę. Nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁶

Pacjenci ze współistniejącym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD)

Pomimo wysokiej częstości współwystępowania zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD), dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu oraz leków stymulujących są bardzo ograniczone. W związku z tym zaleca się zachowanie wyjątkowej ostrożności podczas równoczesnego podawania tych produktów.²⁷

Upadki

Arypiprazol może powodować senność, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność ruchową i czuciową, co zwiększa ryzyko upadków. U pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka (osoby w podeszłym wieku, pacjenci osłabieni) należy zachować szczególną ostrożność oraz rozważyć zmniejszenie dawki początkowej.²⁸