lęki nocne
Lęki nocne (pavor nocturnus) to zaburzenie snu występujące głównie u dzieci w wieku 3-12 lat, choć mogą pojawić się również u dorosłych. Charakteryzują się nagłym wybudzeniem, któremu towarzyszy krzyk, płacz, przyspieszenie akcji serca, przyspieszony oddech, rozszerzone źrenice i silny lęk. Epizody te występują zazwyczaj w pierwszej tercji nocy, podczas fazy snu NREM (snu głębokiego).
Klinicznie istotne jest, że podczas epizodu lęku nocnego pacjent pozostaje częściowo nieprzytomny, ma trudności z rozpoznawaniem osób z otoczenia, nie reaguje na próby pocieszenia, a po przebudzeniu nie pamięta zdarzenia. To odróżnia lęki nocne od koszmarów sennych, które występują w fazie REM i po których pacjent zachowuje pełne wspomnienie treści snu.
W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić napady padaczkowe, parasomnie związane z fazą REM, zespół bezdechu sennego oraz zaburzenia lękowe. Większość przypadków lęków nocnych u dzieci ustępuje samoistnie wraz z wiekiem i nie wymaga farmakoterapii. Podstawowe zalecenia obejmują zapewnienie bezpieczeństwa podczas epizodu, utrzymanie regularnego harmonogramu snu i redukcję stresu. W przypadkach przewlekłych lub nasilonych stosuje się techniki behawioralne, a rzadziej – benzodiazepiny.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Luczenie – Etiologia i przyczyny
Luczenie (somnambulizm) to parasomnia występująca podczas fazy N3 snu NREM, charakteryzująca się złożonymi zachowaniami ruchowymi przy niepełnym wybudzeniu. Etiologia jest wieloczynnikowa, z silnym podłożem genetycznym – ryzyko wystąpienia u potomstwa wynosi około 47% przy historii u jednego rodzica i 60-62% przy obojgu rodzicach, a krewni pierwszego stopnia mają 10-krotnie wyższe ryzyko. Mutacja genu HLA-DQB1*05 oraz autosomalny dominujący sposób dziedziczenia z niepełną penetracją są istotne w patogenezie. Deprywacja snu powyżej 24 godzin, nieregularny rytm dobowy, a także współistniejące zaburzenia snu (np. obturacyjny bezdech senny, zespół niespokojnych nóg, lęki nocne, enuresis nocturna) znacząco zwiększają ryzyko epizodów luczenia. Stres, silne emocje oraz zaburzenia psychiczne (lęk, PTSD, OCD, depresja) również stanowią istotne czynniki wyzwalające. Ponadto, wiele leków, w tym zolpidem, SSRI, TCA, kwetiapina, beta-blokery, leki przeciwdrgawkowe, przeciwhistaminowe oraz lit, może indukować lub nasilać somnambulizm.
choroba Parkinsona, choroba refluksowa przełyku, deprywacja snu, dziedziczenie autosomalne dominujące, epizod luczenia, fragmentacja snu, jądra podstawy mózgu, kwas gamma-aminomasłowy, lęki nocne, migrena, mikroprzebudzenie, moczenie nocne, nadczynność tarczycy, obturacyjny bezdech senny, ośrodkowy układ nerwowy, parasomnia, predyspozycja genetyczna, selektywne inhibitory wychwytu serotoniny, sen głęboki, sen NREM, sen wolnofalowy, somnambulizm, trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie rytmu dobowego, zespół niespokojnych nóg, zespół Smitha-Magenisa, zespół stresu pourazowego, zespół Tourette’a - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie zachowania we śnie rem – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zaburzenie zachowania we śnie REM (RBD) charakteryzuje się utratą fizjologicznej atonii mięśniowej podczas fazy REM, co prowadzi do odgrywania marzeń sennych poprzez gwałtowne ruchy i wokalizacje. RBD występuje głównie u osób powyżej 50. roku życia, częściej u mężczyzn, i może być idiopatyczne lub wtórne do chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Parkinsona, otępienie z ciałami Lewy’ego czy zanik wieloukładowy. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, w tym z partnerem pacjenta, oraz polisomnografii z rejestracją wideo (vPSG), która jest badaniem obligatoryjnym do potwierdzenia rozpoznania. RBD jest istotnym markerem prodromalnym synukleinopatii – u 70-90% pacjentów z idiopatycznym RBD w ciągu 10-15 lat dochodzi do rozwoju tych schorzeń. W diagnostyce należy wykluczyć inne parasomnie oraz ocenić obecność wczesnych objawów parkinsonizmu.
alfa-synukleina, atonia mięśniowa, bezdech senny, biomarker, buproprion, choroba Parkinsona, depresja, donepezil, faza snu REM, idiopatyczne RBD, inhibitor acetylocholinoesterazy, karbamazepina, klonazepam, klonidyna, lek serotoninergiczny, lęki nocne, lewetiracetam, melatonina, otępienie z ciałami Lewy’ego, parasomnia, parkinsonizm, pramipeksol, prazosyna, rywastygmina, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, somnambulizm, synukleinopatia, terapia immunologiczna, trójcykliczny lek przeciwdepresyjny, zaburzenie lękowe, zaburzenie zachowania we śnie REM, zanik wieloukładowy