martwica kości pozanaczyniowa
Martwica kości pozanaczyniowa (AVN, osteonecroza) to schorzenie polegające na obumieraniu tkanki kostnej w wyniku zaburzenia jej ukrwienia, bez pierwotnego udziału patogenów zakaźnych. Proces ten prowadzi do destrukcji mikroarchitektury kości, jej osłabienia i w konsekwencji do zaburzenia funkcji biomechanicznych stawu.
Najczęstszymi lokalizacjami martwicy pozanaczyniowej są głowa kości udowej, kłykcie kości udowej, głowa kości ramiennej oraz kości łódeczkowata nadgarstka. Etiologia obejmuje urazy (złamania, zwichnięcia), przewlekłe stosowanie glikokortykosteroidów, nadużywanie alkoholu, choroby układowe (toczeń rumieniowaty układowy), hemoglobinopatie oraz idiopatyczne przypadki bez uchwytnej przyczyny.
Diagnostyka AVN obejmuje badania obrazowe: RTG (zmiany widoczne w zaawansowanym stadium), rezonans magnetyczny (metoda z wyboru, wykrywająca wczesne zmiany), tomografię komputerową oraz scyntygrafię kości. Leczenie zależy od stopnia zaawansowania i lokalizacji zmian, obejmując postępowanie zachowawcze (odciążenie, leki przeciwbólowe), oraz zabiegi operacyjne (dekompresja rdzenia kostnego, przeszczepy unaczynionych fragmentów kości, osteotomie, endoprotezy stawowe).