Właściwości farmakokinetyczne roztworu glukozy do infuzji

Glukoza 5 Braun (50 mg/ml) to przezroczysty, bezbarwny lub prawie bezbarwny roztwór wodny do infuzji, zawierający w 1 ml 50,0 mg glukozy (w postaci glukozy jednowodnej, 55,0 mg), co przekłada się na 5,0 g glukozy (w postaci glukozy jednowodnej, 5,5 g) w 100 ml roztworu. Roztwór charakteryzuje się wartością kaloryczną 835 kJ/l (200 kcal/l), osmolarnością teoretyczną 278 mOsm/l, kwasowością (miareczkowanie do pH 7,4) poniżej 0,5 mmol/l NaOH oraz pH w zakresie 3,5-5,5.<sup data-drug="Glukoza 5 Braun" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Glukoza 5 Braun, 50 mg/ml, roztwór do infuzji […] 1 ml roztworu zawiera: glukozę 50,0 mg (w postaci glukozy jednowodnej, 55,0 mg) 100 ml roztworu zawiera: glukozę 5,0 g (w postaci glukozy jednowodnej, 5,5 g) […] Roztwór do infuzji. Przezroczysty, bezbarwny lub prawie bezbarwny roztwór wodny. Wartość kaloryczna: 835 kJ/l ≙ 200 kcal/l Osmolarność teoretyczna: 278 mOsm/l Kwasowość (miareczkowanie do pH 7,4): 1

Wchłanianie

Ze względu na dożylną drogę podania roztworu glukozy do infuzji, biodostępność tego preparatu wynosi 100%. Oznacza to, że cała ilość podanej substancji aktywnej jest natychmiast dostępna w krążeniu ogólnoustrojowym.²

Dystrybucja

Proces dystrybucji glukozy po infuzji przebiega dwuetapowo. W pierwszej fazie glukoza jest rozprowadzana w przestrzeni wewnątrznaczyniowej, a następnie w drugiej fazie transportowana jest do przestrzeni śródkomórkowej, gdzie może być wykorzystana w procesach metabolicznych.³

Biotransformacja

Metabolizm glukozy odbywa się głównie poprzez proces glikolizy, w wyniku którego glukoza jest przekształcana do pirogronianu. Dalszy los pirogronianu zależy od warunków tlenowych w komórkach:⁴

• W warunkach tlenowych – pirogronian ulega całkowitemu utlenieniu do dwutlenku węgla i wody⁵
• W stanie hipoksji (niedoboru tlenu) – pirogronian przekształcany jest do mleczanu, który może częściowo ponownie uczestniczyć w metabolizmie glukozy poprzez tzw. cykl Corich⁶

Zaburzenia metabolizmu glukozy

W niektórych stanach klinicznych mogą występować zaburzenia w wykorzystywaniu glukozy, określane jako nietolerancja glukozy. Stany te obejmują przede wszystkim:⁷

• Cukrzycę – przewlekłe zaburzenie metabolizmu węglowodanów
• Stany obciążenia metabolicznego:
  • Okres śród- i pooperacyjny
  • Ciężkie choroby
  • Urazy
• Obniżoną tolerancję glukozy o podłożu hormonalnym

Wymienione stany mogą prowadzić do hiperglikemii (podwyższonego stężenia glukozy we krwi) nawet bez dodatkowej suplementacji glukozy z zewnątrz. W zależności od nasilenia, hiperglikemia może powodować diurezę osmotyczną (zwiększone wydalanie moczu), a w konsekwencji odwodnienie hipertoniczne oraz zaburzenia hiperosmotyczne, które w skrajnych przypadkach mogą grozić śpiączką hiperosmotyczną.⁸

Interakcje metaboliczne z elektrolitami

Istnieje ścisła zależność między metabolizmem glukozy a gospodarką elektrolitową organizmu:⁹

• Insulina przyspiesza przenikanie potasu do wnętrza komórek¹⁰
• Fosforany i magnez biorą udział w reakcjach enzymatycznych związanych z wykorzystywaniem glukozy¹¹

W związku z powyższym, podawanie glukozy może wiązać się ze zwiększonym zapotrzebowaniem na potas, fosforany i magnez. Stan ten wymaga monitorowania i ewentualnej suplementacji tych elektrolitów. Brak odpowiedniej suplementacji może prowadzić do zaburzeń, szczególnie w zakresie czynności serca i układu nerwowego.¹²

Eliminacja

Eliminacja glukozy z organizmu po jej całkowitym utlenieniu odbywa się dwoma głównymi drogami:¹³

• Przez płuca – w postaci dwutlenku węgla
• Przez nerki – w postaci wody

U osób zdrowych praktycznie nie dochodzi do wydalania glukozy przez nerki. Natomiast w stanach patologicznych zaburzenia metabolizmu związanych z hiperglikemią (jak cukrzyca czy metabolizm poagresyjny), glukoza może być wydalana również przez nerki, powodując cukromocz. Zjawisko to występuje, gdy stężenie glukozy we krwi przekracza wartość 160-180 mg/dl (8,8-9,9 mmol/l), co prowadzi do przekroczenia maksymalnego poziomu cewkowego wchłaniania zwrotnego.¹⁴