Specjalne ostrzeżenia
Explemed

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Explemed

Stosowanie arypiprazolu, substancji czynnej leku Explemed, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności oraz regularnego monitorowania stanu pacjenta. Poprawa stanu klinicznego może nastąpić w ciągu kilku dni do kilku tygodni, dlatego w tym okresie pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją medyczną¹.

Ryzyko prób samobójczych

Choroby psychiczne i zaburzenia nastroju wiążą się z występowaniem zachowań samobójczych. W niektórych przypadkach próby samobójcze były zgłaszane wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym również terapii arypiprazolem. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka wymagają ścisłego nadzoru podczas leczenia przeciwpsychotycznego².

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Arypiprazol należy stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności u pacjentów z:

• Chorobą sercowo-naczyniową (zawał mięśnia sercowego lub choroba niedokrwienna w wywiadzie, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia)
• Chorobą naczyń mózgu
• Stanami predysponującymi do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszona objętość krwi krążącej, stosowanie leków przeciwnadciśnieniowych)
• Nadciśnieniem tętniczym, w tym postępującym lub złośliwym

³

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

W trakcie stosowania leków przeciwpsychotycznych odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, konieczne jest zidentyfikowanie wszystkich możliwych czynników ryzyka przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem i wdrożenie odpowiednich środków zapobiegawczych⁴.

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas stosowania arypiprazolu była porównywalna do placebo. Należy zachować ostrożność podczas stosowania arypiprazolu u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym⁵.

Późne dyskinezy i inne objawy pozapiramidowe

W badaniach klinicznych trwających nie dłużej niż rok, podczas leczenia arypiprazolem zgłaszano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagających interwencji. Jeśli u pacjenta pojawią się objawy przedmiotowe lub podmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą czasowo nasilić się lub wystąpić dopiero po odstawieniu leku⁶.

W badaniach pediatrycznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. W przypadku wystąpienia objawów innych zaburzeń pozapiramidowych u pacjenta przyjmującego arypiprazol, należy rozważyć zmniejszenie dawki i wprowadzenie ścisłej kontroli klinicznej⁷.

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) jest stanem potencjalnie zagrażającym życiu, związanym ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki ZZN podczas leczenia arypiprazolem⁸.

Kliniczne objawy ZZN obejmują:

• Bardzo wysoką gorączkę
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Przejściowe zaburzenia stabilności układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

⁹

Mogą wystąpić także objawy dodatkowe:

• Zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej
• Mioglobinuria (rabdomioliza)
• Ostra niewydolność nerek

¹⁰

Należy zauważyć, że zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą wystąpić również niezależnie od ZZN. Jeżeli u pacjenta wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe świadczące o ZZN lub wysoka gorączka o niewyjaśnionej przyczynie, bez innych klinicznych objawów ZZN, należy przerwać leczenie wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem¹¹.

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawek podczas leczenia arypiprazolem. Z tego powodu arypiprazol należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub z chorobami, które mogą zwiększać skłonność do występowania takich napadów¹².

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n = 938, średnia wieku: 82,4; zakres: 56 do 99 lat) przeprowadzonych u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera leczonych arypiprazolem, stwierdzono zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów u pacjentów leczonych arypiprazolem wynosiła 3,5% w porównaniu do 1,7% w grupie placebo¹³.

Przyczyny zgonów były zróżnicowane, ale większość z nich wydawała się być związana albo z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony), albo z chorobami infekcyjnymi (np. zapalenie płuc)¹⁴.

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

W tych samych badaniach odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem (średnia wieku: 84 lata; zakres 78 do 88 lat). Ogólnie 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Różnica ta nie była jednak istotna statystycznie¹⁵.

W jednym z tych badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania u pacjentów leczonych arypiprazolem stwierdzono istotną zależność odpowiedzi od dawki dla działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego¹⁶.

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozą związaną z demencją¹⁷.

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano hiperglikemię, w niektórych przypadkach bardzo wysoką, z kwasicą ketonową i śpiączką hiperosmotyczną lub zgonem. Czynnikami ryzyka predysponującymi do wystąpienia ciężkich powikłań są otyłość i cukrzyca w wywiadzie rodzinnym¹⁸.

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie zaobserwowano istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) ani nieprawidłowych wartości laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo¹⁹.

Nie jest dostępna dokładna ocena ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która pozwalałaby na bezpośrednie porównanie leczenia arypiprazolem i innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi. Pacjenci leczeni jakimkolwiek lekiem przeciwpsychotycznym, w tym arypiprazolem, powinni być obserwowani pod kątem występowania objawów podmiotowych i przedmiotowych związanych z hiperglikemią (takich jak nadmierne pragnienie, wielomocz, nadmierny apetyt i osłabienie)²⁰.

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka wystąpienia cukrzycy powinni być regularnie monitorowani pod względem pogorszenia kontroli glikemii²¹.

Nadwrażliwość

Po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości charakteryzujące się objawami uczulenia²².

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym jest zwykle spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych o których wiadomo, że powodują zwiększenie masy ciała, oraz niewłaściwym stylem życia. Może to prowadzić do ciężkich powikłań²³.

Po wprowadzeniu arypiprazolu do obrotu obserwowano zwiększenie masy ciała u pacjentów, zwykle z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• Cukrzyca
• Zaburzenia tarczycy
• Gruczolak przysadki w wywiadzie

²⁴

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych²⁵.

W badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu ma związek ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost masy ciała jest znaczący klinicznie, należy rozważyć zmniejszenie dawki²⁶.

Dysfagia

Zaburzenia kurczliwości mięśniówki przełyku i aspiracja są związane z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. Dysfagia może prowadzić do zachłystowego zapalenia płuc, dlatego arypiprazol należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia tej komplikacji²⁷.