chemioterapia mielosupresyjna
Chemioterapia mielosupresyjna to rodzaj leczenia przeciwnowotworowego, który powoduje znaczące zahamowanie funkcji szpiku kostnego. Prowadzi to do zmniejszenia produkcji komórek krwi, w tym krwinek czerwonych, białych oraz płytek krwi.
Mechanizm działania polega na niszczeniu szybko dzielących się komórek, zarówno nowotworowych, jak i prawidłowych komórek szpiku kostnego. Skutkiem tego jest wystąpienie mielosupresji, która może objawiać się jako neutropenia (zmniejszenie liczby neutrofili), trombocytopenia (zmniejszenie liczby płytek krwi) oraz anemia (zmniejszenie liczby czerwonych krwinek).
Do leków o silnym działaniu mielosupresyjnym należą między innymi antracykliny, taksany, pochodne platyny oraz niektóre leki alkilujące. Stopień mielosupresji zależy od dawki leku, schematu leczenia oraz indywidualnych cech pacjenta, w tym wieku i stanu ogólnego.
Monitorowanie parametrów morfologii krwi podczas chemioterapii mielosupresyjnej jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta. W przypadku głębokiej mielosupresji może być konieczne zastosowanie czynników wzrostu (G-CSF), transfuzji preparatów krwiopochodnych lub czasowe wstrzymanie leczenia cytotoksycznego.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Pleryksafor – Dawkowanie i sposób podawania
Leczenie pleryksaforem powinno być prowadzone przez lekarzy z doświadczeniem w onkologii i hematologii, we współpracy z ośrodkami specjalistycznymi zdolnymi do monitorowania mobilizacji komórek progenitorowych. Mobilizacja komórek macierzystych jest szczególnie utrudniona u pacjentów powyżej 60. roku życia, po wcześniejszej chemioterapii mielosupresyjnej lub intensywnej, oraz gdy liczba krążących komórek macierzystych jest poniżej 20/μL. Zalecana dawka pleryksaforu podawana podskórnie wynosi 20 mg stałej dawki lub 0,24 mg/kg masy ciała u dorosłych ≤83 kg, a u pacjentów >83 kg wyłącznie 0,24 mg/kg mc., z maksymalną dawką dobową 40 mg. U dzieci i młodzieży (1-18 lat) stosuje się dawkę 0,24 mg/kg mc., dostosowując objętość strzykawki do masy ciała (1 mL dla ≤45 kg, 1-2 mL dla >45 kg). Podanie pleryksaforu następuje 6-11 godzin przed aferezą, po 4-dniowym leczeniu G-CSF w dawce 10 μg/kg mc. podawanym codziennie rano.
afereza, chemioterapia mielosupresyjna, czynnik predykcyjny, ekspozycja ogólnoustrojowa, fiolka, hematologia, klirens kreatyniny, krążące komórki macierzyste, krwiotwórcze komórki progenitorowe, należna masa ciała, onkologia, pacjent hemodializowany, pleryksafor, technika aseptyczna, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Neupogen 960 mcg/ml (48 mln j.m./0,5 ml)
Terapia Neupogenem powinna być prowadzona w ścisłej współpracy z ośrodkiem onkologicznym/hematologicznym dysponującym odpowiednim zapleczem diagnostycznym i doświadczeniem w stosowaniu G-CSF. Zalecana dawka wynosi 5 µg/kg mc./dobę, podawana podskórnie lub dożylnie, rozpoczynając nie wcześniej niż 24 godziny po zakończeniu chemioterapii cytotoksycznej. Leczenie kontynuuje się do powrotu liczby granulocytów obojętnochłonnych (ANC) do wartości prawidłowych, co może trwać do 14 dni po chemioterapii guzów litych, chłoniaków i białaczki limfatycznej, a nawet do 38 dni po leczeniu ostrej białaczki szpikowej. Dawkę należy dostosowywać w zależności od ANC, zmniejszając ją do 5 µg/kg mc./dobę, gdy ANC > 1,0 × 10⁹/l przez 3 dni, a następnie odstawiając lek, jeśli utrzymuje się powyżej tej wartości. Neupogen stosuje się także w mobilizacji komórek progenitorowych krwi obwodowej (PBPC) w dawce 10 µg/kg mc./dobę przez 5-7 dni, z leukaferezą wykonywaną w 5. i 6. dniu, lub 5 µg/kg mc./dobę po chemioterapii mielosupresyjnej, aż do powrotu ANC do normy.
5% roztwór glukozy, ANC, bezwzględna liczba granulocytów obojętnochłonnych, białaczka limfatyczna, chemioterapia cytotoksyczna, chemioterapia mielosupresyjna, chłoniak, ciężka przewlekła neutropenia, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, G-CSF, guz lity, hematopoetyczne komórki progenitorowe, infuzja dożylna, infuzja podskórna, komórki CD34+, komórki progenitorowe, komórki progenitorowe krwi obwodowej, leczenie indukcyjne, leczenie mieloablacyjne, leukafereza, mobilizacja komórek progenitorowych krwi obwodowej, mobilizacja PBPC, monoterapia, nadir granulocytów obojętnochłonnych, Neupogen, neutropenia cykliczna, neutropenia idiopatyczna, neutropenia wrodzona, ostra białaczka szpikowa, PBPC, przeszczepienie allogeniczne, przeszczepienie szpiku kostnego, wstrzyknięcie podskórne, zakażenie HIV - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Plerixafor Biofar 20 mg/ml
Plerixafor Biofar jest stosowany w mobilizacji komórek macierzystych, podawany podskórnie w dawce 20 mg (dawka stała) lub 0,24 mg/kg masy ciała u dorosłych o masie ciała ≤83 kg, natomiast u pacjentów >83 kg wyłącznie 0,24 mg/kg mc., z maksymalną dawką dobową 40 mg. U dzieci i młodzieży (1-18 lat) zalecana dawka wynosi 0,24 mg/kg mc., z doborem strzykawki dostosowanym do masy ciała. Lek podaje się 6-11 godzin przed aferezą, po 4-dniowym leczeniu wprowadzającym G-CSF w dawce 10 μg/kg mc. na dobę. U pacjentów z klirensem kreatyniny 20-50 mL/min dawka jest redukowana o 1/3 do 0,16 mg/kg mc., z maksymalną dawką 27 mg/dobę. Brak jest wystarczających danych dotyczących dawkowania u pacjentów z klirensem <20 mL/min oraz u hemodializowanych. U osób w podeszłym wieku z prawidłową funkcją nerek nie wymaga się modyfikacji dawki, natomiast przy klirensie ≤50 mL/min stosuje się redukcję dawki analogiczną do pacjentów z niewydolnością nerek.
afereza, chemioterapia mielosupresyjna, czynnik predykcyjny, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, ekspozycja ogólnoustrojowa, hemodializa, intensywna chemioterapia, klirens kreatyniny, komórka macierzysta, mobilizacja komórek macierzystych, należna masa ciała, pleryksafor, podanie podskórne, słaba mobilizacja, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon leków
Interakcje leku – Neupogen 600 mcg/ml (30 mln j.m./0,5 ml)
Filgrastym, stosowany głównie w terapii neutropenii po chemioterapii, wykazuje istotne interakcje lekowe, które należy uwzględnić w planowaniu leczenia. Szczególnie ważne jest unikanie podawania Neupogenu w okresie 24 godzin przed i po chemioterapii ze względu na ryzyko nasilenia toksyczności leków cytostatycznych na szybko dzielące się komórki szpiku. Jednoczesne stosowanie filgrastymu z 5-fluorouracylem może prowadzić do nasilenia neutropenii, co wymaga monitorowania morfologii krwi i ewentualnej modyfikacji dawkowania. Ponadto, sole litu mogą zwiększać uwalnianie granulocytów obojętnochłonnych, potencjalnie nasilając działanie filgrastymu, choć dotychczas nie wykazano szkodliwości tej interakcji. Warto również zwrócić uwagę na obecność 50 mg sorbitolu (E420) w każdym ml roztworu Neupogenu, co jest istotne u pacjentów z dziedziczną nietolerancją fruktozy lub przy jednoczesnym stosowaniu leków zawierających sorbitol lub fruktozę.
5-fluorouracyl, białko rekombinowane, chemioterapia mielosupresyjna, cytochrom P450, cytokina, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, dziedziczna nietolerancja fruktozy, filgrastym, granulocyt obojętnochłonny, komórka hematopoetyczna, komórki szpiku, krwiotwórczy czynnik wzrostu, lek cytostatyczny, mielosupresja, morfologia krwi, neutropenia, sól litu, szpik kostny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Plerixafor MSN 20 mg/ml
Plerixafor MSN, dostępny w roztworze do wstrzykiwań o stężeniu 20 mg/mL, stosowany jest podskórnie w celu mobilizacji krwiotwórczych komórek progenitorowych, po uprzednim 4-dniowym leczeniu G-CSF (10 μg/kg mc. raz dziennie). Zalecana dawka u dorosłych pacjentów wynosi 20 mg (dawka stała) lub 0,24 mg/kg mc. dla masy ciała ≤ 83 kg oraz 0,24 mg/kg mc. dla masy ciała > 83 kg, z maksymalną dawką dobową 40 mg. U dzieci i młodzieży (1-18 lat) dawka wynosi 0,24 mg/kg mc., również z limitem 40 mg/dobę. Podanie leku powinno odbywać się 6-11 godzin przed aferezą, a dawkowanie oblicza się na podstawie masy ciała zmierzonej w ciągu tygodnia przed pierwszą dawką. U pacjentów z masą ciała przekraczającą 175% należnej masy ciała brak jest danych dotyczących dawkowania, a dawka nie powinna przekraczać 40 mg/dobę ze względu na zwiększoną ekspozycję ogólnoustrojową.
afereza, chemioterapia mielosupresyjna, czynnik predykcyjny, czynnik wzrostu kolonii granulocytów, G-CSF, hemodializa, intensywna chemioterapia, klirens kreatyniny, komórka macierzysta, krwiotwórcza komórka progenitorowa, leczenie skojarzone, lekarz specjalista, mobilizacja komórek, należna masa ciała, ośrodek hematologiczny, ośrodek onkologiczny, pleryksafor, procedura mobilizacji, technika aseptyczna, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon leków
Interakcje leku – Neupogen 300 mcg/ml (30 mln j.m./ml)
Filgrastym (Neupogen 300 µg/ml, 30 mln j.m./ml) wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne, zwłaszcza z lekami cytotoksycznymi stosowanymi w chemioterapii mielosupresyjnej. Ze względu na wrażliwość szybko proliferujących komórek szpiku kostnego, zaleca się unikanie podawania filgrastymu w okresie ±24 godzin od podania cytostatyków, aby nie obniżyć skuteczności terapii i zminimalizować ryzyko działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na 5-fluorouracyl, którego jednoczesne stosowanie z filgrastymem może nasilać neutropenię, co wymaga monitorowania morfologii krwi i ewentualnej modyfikacji dawek. Ponadto, sole litu mogą potencjalnie nasilać efekt filgrastymu poprzez zwiększenie uwalniania granulocytów obojętnochłonnych, co wymaga ostrożności i monitorowania liczby neutrofili.
5-fluorouracyl, chemioterapeutyk, chemioterapia mielosupresyjna, cytokina, cytostatyk, czynnik wzrostu kolonii granulocytów, farmakolog kliniczny, farmakoterapia onkologiczna, filgrastym, granulocyt obojętnochłonny, hematopoetyczny czynnik wzrostu, interakcja farmakodynamiczna, lek cytotoksyczny, neutrofil, neutropenia, parametr hematologiczny, sole litu, szpik kostny - Leksykon substancji czynnych
Filgrastym – Interakcje
Filgrastym, jako rekombinowany czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne z lekami mielosupresyjnymi, zwłaszcza cytostatykami stosowanymi w chemioterapii. Podawanie filgrastymu w okresie 24 godzin przed i po chemioterapii jest niewskazane ze względu na ryzyko zmniejszenia jego skuteczności wynikającej z niszczenia proliferujących komórek szpiku. Szczególną uwagę należy zwrócić na jednoczesne stosowanie filgrastymu z 5-fluorouracylem, które może nasilać neutropenię, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów hematologicznych, zwłaszcza liczby neutrofili. Interakcje z innymi czynnikami wzrostu i cytokinami pozostają nie do końca poznane, dlatego zaleca się ostrożność i regularną ocenę hematologiczną podczas ich równoczesnego stosowania.
5-fluorouracyl, chemioterapia mielosupresyjna, cytokina, czynnik pobudzający tworzenie kolonii granulocytów, filgrastym, granulocyt obojętnochłonny, hematopoeza, krwiotwórczy czynnik wzrostu, lek cytostatyczny, lek cytotoksyczny, mielosupresja, Neupogen, neutropenia, parametr hematologiczny, sole litu, szpik kostny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Plerixafor Zentiva 20 mg/ml
Leczenie produktem leczniczym Plerixafor Zentiva powinno być prowadzone pod nadzorem lekarza specjalizującego się w onkologii lub hematologii, z uwzględnieniem ścisłej współpracy z ośrodkiem posiadającym doświadczenie w mobilizacji i aferezie komórek progenitorowych. Mobilizacja komórek może być utrudniona u pacjentów powyżej 60. roku życia, po wcześniejszej chemioterapii mielosupresyjnej lub intensywnej, a także przy maksymalnej liczbie krążących komórek macierzystych poniżej 20 komórek/μl. Zalecana dawka pleryksaforu podawana podskórnie wynosi 20 mg stałej dawki lub 0,24 mg/kg masy ciała u dorosłych ≤83 kg, 0,24 mg/kg u pacjentów >83 kg, a u dzieci i młodzieży (1-18 lat) 0,24 mg/kg mc. Maksymalna dawka dobowa to 40 mg. Preparat podaje się 6-11 godzin przed aferezą, po 4-dniowym leczeniu G-CSF w dawce 10 μg/kg mc. na dobę. Dawkowanie powinno być oparte na aktualnej masie ciała, a u pacjentów z klirensem kreatyniny 20-50 mL/min dawka powinna być zmniejszona do 0,16 mg/kg mc., maksymalnie 27 mg/dobę.
afereza, chemioterapia mielosupresyjna, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, ekspozycja ogólnoustrojowa, G-CSF, hemodializa, intensywna chemioterapia, klirens kreatyniny, krwiotwórcze komórki progenitorowe, mobilizacja komórek, należna masa ciała, onkologia i hematologia, pleryksafor, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Meropenem AptaPharma 500 mg
Meropenem AptaPharma to karbapenemowy antybiotyk dostępny w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/infuzji w dawkach 500 mg (570 mg meropenemu trójwodnego) oraz 1000 mg (1140 mg meropenemu trójwodnego). Preparat jest wskazany do leczenia ciężkich infekcji bakteryjnych u dorosłych oraz dzieci powyżej 3 miesięcy, obejmujących m.in. szpitalne i respiratorowe zapalenie płuc, zakażenia układu moczowego, powikłane zakażenia jamy brzusznej, zakażenia śródporodowe i poporodowe, powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich oraz ostre bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Ponadto, meropenem jest stosowany w leczeniu gorączki neutropenicznej u pacjentów onkologicznych oraz bakteriemii związanej z powyższymi zakażeniami. Terapia powinna być prowadzona zgodnie z aktualnymi wytycznymi antybiotykoterapii, aby zwiększyć skuteczność leczenia i ograniczyć rozwój oporności bakteryjnej.
antybiotykooporność, bakteriemia, chemioterapia mielosupresyjna, gorączka neutropeniczna, karbapenemy, meropenem, mukowiscydoza, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, odmiedniczkowe zapalenie nerek, perforacja przewodu pokarmowego, respiratorowe zapalenie płuc, ropień nerki, ropień wewnątrzbrzuszny, szpitalne zapalenie płuc, zakażenie jamy brzusznej, zakażenie poporodowe, zakażenie tkanek miękkich, zakażenie układu moczowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Neupogen 300 mcg/ml (30 mln j.m./ml)
Neupogen (filgrastym) w dawce 300 mikrogramów/ml (30 mln j.m./ml) stosowany jest w różnych wskazaniach hematologicznych i onkologicznych, z dawkowaniem dostosowanym do masy ciała pacjenta oraz specyfiki terapii. Standardowa dawka wynosi 5 mikrogramów (0,5 mln j.m.)/kg mc./dobę, podawana podskórnie lub dożylnie, rozpoczynając co najmniej 24 godziny po zakończeniu chemioterapii cytotoksycznej. W leczeniu neutropenii po chemioterapii dawkę kontynuuje się do powrotu liczby granulocytów obojętnochłonnych (ANC) do wartości prawidłowych, zwykle do 14 dni dla guzów litych i chłoniaków, a do 38 dni w ostrej białaczce szpikowej. W przypadku mobilizacji komórek progenitorowych (PBPC) dawka wynosi 5 mikrogramów (0,5 mln j.m.)/kg mc./dobę, a u zdrowych dawców 10 mikrogramów (1,0 mln j.m.)/kg mc./dobę przez 4-5 dni, z leukaferezą rozpoczynaną 5. dnia. Dawkowanie wymaga modyfikacji w zależności od wartości ANC, z zaleceniem zmniejszenia dawki do 5 mikrogramów/kg przy utrzymującym się ANC > 1,0 × 10⁹/l przez 3 dni oraz odstawienia leku po kolejnych 3 dniach stabilnego ANC powyżej tej wartości.
5% roztwór glukozy, bezwzględna liczba granulocytów obojętnochłonnych, białaczka limfatyczna, chemioterapia cytotoksyczna, chemioterapia mielosupresyjna, chłoniak, ciężka przewlekła neutropenia, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, filgrastym, G-CSF, guz lity, infuzja dożylna, infuzja podskórna, komórki CD34+, leczenie mieloablacyjne, leukafereza, mobilizacja komórek progenitorowych krwi obwodowej, nadir granulocytów obojętnochłonnych, Neupogen, neutropenia cykliczna, neutropenia idiopatyczna, neutropenia wrodzona, ostra białaczka szpikowa, PBPC, przeszczepienie allogeniczne, przeszczepienie szpiku kostnego, wstrzyknięcie podskórne, zakażenie HIV - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Neupogen 600 mcg/ml (30 mln j.m./0,5 ml)
Neupogen, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF), powinien być stosowany wyłącznie we współpracy ze specjalistycznym ośrodkiem onkologicznym lub hematologicznym z odpowiednim zapleczem diagnostycznym i doświadczeniem w monitorowaniu hematopoetycznych komórek progenitorowych. Standardowa dawka w terapii po chemioterapii cytotoksycznej wynosi 5 μg/kg mc./dobę, podawana podskórnie lub w infuzji dożylnej, rozpoczynając nie wcześniej niż 24 godziny po zakończeniu chemioterapii. Leczenie kontynuuje się do przeminięcia nadiru granulocytów obojętnochłonnych i powrotu ich liczby do normy, co może trwać do 14 dni (w leczeniu guzów litych, chłoniaków, białaczki limfatycznej) lub do 38 dni (w ostrej białaczce szpikowej). W przypadku przeszczepienia szpiku dawka początkowa wynosi 10 μg/kg mc./dobę, z dalszym dostosowaniem dawki na podstawie ANC (bezwzględnej liczby granulocytów obojętnochłonnych). Mobilizacja obwodowych komórek progenitorowych krwi (PBPC) wymaga podawania Neupogenu w dawce 10 μg/kg mc./dobę przez 5-7 dni (monoterapia) lub 5 μg/kg mc./dobę po chemioterapii mielosupresyjnej, z odpowiednim harmonogramem leukaferezy.
bezwzględna liczba granulocytów obojętnochłonnych, białaczka limfatyczna, chemioterapia cytotoksyczna, chemioterapia mielosupresyjna, chłoniak, ciężka przewlekła neutropenia, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, guz lity, hematopoetyczne komórki progenitorowe, infuzja dożylna, infuzja podskórna, komórki CD34+, leczenie hematologiczne, leczenie mieloablacyjne, leukafereza, nadir granulocytów obojętnochłonnych, neutropenia cykliczna, neutropenia idiopatyczna, neutropenia wrodzona, ostra białaczka szpikowa, przeszczep allogeniczny, przeszczep szpiku kostnego, wstrzyknięcie podskórne, zakażenie HIV