retinoid doustny
Retinoid doustny to syntetyczna pochodna witaminy A stosowana w leczeniu dermatologicznym, głównie w terapii ciężkich postaci trądziku, łuszczycy oraz zaburzeń rogowacenia. Najczęściej stosowanymi retinoidami doustnymi są izotretynoina, acytretyna oraz alitretynoina, które działają poprzez regulację proliferacji i różnicowania komórek naskórka.
Izotretynoina jest najczęściej przepisywanym retinoidem doustnym, szczególnie skutecznym w leczeniu trądziku cystowego opornego na inne formy terapii. Acytretyna znajduje zastosowanie głównie w leczeniu łuszczycy oraz zaburzeń rogowacenia, natomiast alitretynoina jest wskazana w leczeniu przewlekłego wyprysku rąk.
Stosowanie retinoidów doustnych wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego ze względu na potencjalne działania niepożądane, takie jak suchość skóry i błon śluzowych, wzrost poziomu lipidów we krwi, hepatotoksyczność oraz, co najważniejsze, silne działanie teratogenne. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję przed, w trakcie i przez określony czas po zakończeniu leczenia, zależnie od rodzaju retinoidu.
Terapia retinoidami doustnymi wymaga regularnego monitorowania parametrów laboratoryjnych, w tym funkcji wątroby i profilu lipidowego. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od wskazań, masy ciała pacjenta oraz jego odpowiedzi na leczenie i tolerancji preparatu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza aktyniczna (solar keratoza) – Leczenie
Rogowacenie słoneczne (keratosis actinica) stanowi zmiany przedrakowe skóry wywołane przewlekłą ekspozycją na promieniowanie UV, z ryzykiem transformacji w raka kolczystokomórkowego (SCC) w 5-10% przypadków. Leczenie zależy od liczby, lokalizacji i charakterystyki zmian oraz stanu pacjenta. Metody ukierunkowane na pojedyncze zmiany obejmują krioterapię ciekłym azotem (skuteczność 67-99%, czas gojenia 5-10 dni na twarzy, do 6 tygodni na nogach), łyżeczkowanie z elektrodestrukcją (wymaga znieczulenia, umożliwia ocenę histopatologiczną) oraz wycięcie chirurgiczne przy podejrzeniu inwazji nowotworowej. Terapie powierzchniowe, stosowane przy licznych zmianach, obejmują miejscowe preparaty: 5-fluorouracyl (0,5-5%, stosowany 2-8 tygodni), imikwimod (3,75-5%, 4-16 tygodni), diklofenak 3% w 2,5% kwasie hialuronowym (60-90 dni), ingenol mebutate (0,015-0,05%, 2-3 dni) oraz tirbanibulin (5 dni). Terapia fotodynamiczna (PDT) z 5-ALA lub MAL jest skuteczna w leczeniu klinicznych i subklinicznych zmian na dużych powierzchniach skóry, zapewniając dobre efekty kosmetyczne. Skuteczność poszczególnych metod wynosi: krioterapia 67-88%, 5-FU redukcja zmian o 80%, imikwimod 40-50%, PDT 70-73%.
5-fluorouracyl, badanie histopatologiczne, ciekły azot, cyklooksygenaza-2, dermabrazja, diklofenak, elektrodestrukcja, fotowrażliwość, hiperkeratoza, imikwimod, ingenol mebutate, krioterapia, kwas 5-aminolewulinowy, kwas hialuronowy, kwas trójchlorooctowy, laser CO2, laseroterapia, lek cytotoksyczny, łyżeczkowanie, modulator odpowiedzi immunologicznej, niacynamid, niesteroidowy lek przeciwzapalny, peeling chemiczny, promieniowanie ultrafioletowe, rak kolczystokomórkowy, retinoid doustny, rogowacenie słoneczne, terapia fotodynamiczna, terapia skojarzona, tirbanibulin, wycięcie chirurgiczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Axotret 20 mg
Axotret, zawierający izotretynoinę, posiada liczne przeciwwskazania, które muszą być skrupulatnie ocenione przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnie przeciwwskazany jest u pacjentów z nadwrażliwością na izotretynoinę, olej sojowy (istotne u osób z alergią na orzeszki ziemne lub soję) oraz inne substancje pomocnicze preparatu. Ze względu na silne działanie teratogenne, lek nie może być stosowany u kobiet w ciąży i karmiących piersią. U kobiet w wieku rozrodczym terapia jest możliwa wyłącznie przy ścisłym przestrzeganiu Programu Zapobiegania Ciąży. Ponadto, Axotret jest przeciwwskazany u pacjentów z niewydolnością wątroby, znacznym wzrostem stężenia lipidów we krwi oraz hiperwitaminozą A. Kontraindikowane jest także jednoczesne stosowanie z tetracyklinami ze względu na ryzyko pseudotumoru cerebri.
alergia na orzeszki ziemne, działanie hepatotoksyczne, działanie teratogenne, hiperwitaminoza A, interakcje lekowe, izotretynoina, lipidy we krwi, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nadwrażliwość, niewydolność wątroby, olej sojowy, parametry wątrobowe, pochodne witaminy A, profil lipidowy, Program Zapobiegania Ciąży, pseudotumor cerebri, retinoid doustny, tetracykliny, zaburzenie funkcji wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Dermosavit 500 j.m./g
Maść Dermosavit zawiera 300 j.m. retynolu palmitynianu (witamina A) w 1 g i wykazuje potencjalne interakcje z innymi preparatami stosowanymi miejscowo. Szczególnie należy unikać jednoczesnego stosowania produktów wysuszających (zawierających alkohol, siarkę, benzoyl nadtlenek) oraz ściągających (zawierających glin, cynk, taniny), które mogą nasilać podrażnienia skóry lub zmniejszać skuteczność retynolu. Preparaty keratolityczne (kwasy AHA, BHA, salicylowy) mogą zwiększać penetrację retynolu, co potencjalnie nasila jego działanie i ryzyko działań niepożądanych. Alkohol w kosmetykach stosowanych miejscowo może dodatkowo potęgować działanie drażniące i wysuszające, dlatego zaleca się unikanie ich stosowania na te same obszary skóry co Dermosavit.
działanie drażniące, działanie niepożądane, działanie wysuszające i ściągające, hiperwitaminoza A, izotretynoina, kumulacja witaminy A, kwas salicylowy, nadtlenek benzoilu, opatrunek okluzyjny, preparat keratolityczny, preparat ściągający, reakcja skórna, retinoid doustny, retinoid miejscowy, retynol, retynol palmitynian, wchłanianie ogólnoustrojowe