dermabrazja
Dermabrazja to zabieg dermatologiczny polegający na mechanicznym złuszczaniu warstw naskórka i górnych warstw skóry właściwej. W trakcie procedury specjalista wykorzystuje szybko obracającą się szczotkę z drobnymi kryształkami lub inny instrument ścierny do usunięcia zewnętrznych warstw skóry, co stymuluje regenerację tkanek i tworzenie nowego naskórka.
Zabieg dermabrazji stosowany jest głównie w leczeniu blizn (potrądzikowych, pourazowych), zmarszczek, przebarwień, rozstępów oraz nierówności skóry. Procedura wymaga znieczulenia miejscowego lub ogólnego, a okres rekonwalescencji trwa zazwyczaj od 7 do 14 dni, podczas których pacjent może doświadczać zaczerwienienia, obrzęku i złuszczania naskórka.
W przeciwieństwie do łagodniejszych metod złuszczania, takich jak mikrodermabrazja, klasyczna dermabrazja jest zabiegiem inwazyjnym, który powinien być wykonywany wyłącznie przez doświadczonych dermatologów lub chirurgów plastycznych. Względnymi przeciwwskazaniami do zabiegu są m.in. aktywne infekcje skórne, skłonność do powstawania keloidów, przyjmowanie izotretynoiny w ciągu ostatnich 6-12 miesięcy oraz niektóre choroby ogólnoustrojowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Plamy starcze (plamy wątrobowe) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Plamy starcze (lentigines solares) to płaskie, owalne zmiany pigmentacyjne o wielkości zwykle <1,25 cm, występujące na skórze eksponowanej na promieniowanie UV, szczególnie u osób >40-50 r.ż. Powstawanie plam jest związane z nadmierną aktywnością melanocytów i akumulacją melaniny w wyniku przewlekłej ekspozycji na słońce, jasnego fototypu skóry, historii oparzeń słonecznych, stosowania lamp UV oraz zmian hormonalnych. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej i dermatoskopii, a w razie wątpliwości na biopsji skóry w celu wykluczenia zmian złośliwych, takich jak lentigo maligna. Zmiany o nieregularnych brzegach, czarne, szybko powiększające się, krwawiące lub bolesne wymagają pilnej konsultacji dermatologicznej.
biopsja skóry, ciekły azot, czerniak, dermabrazja, dermatoskopia, ekspozycja słoneczna, fototyp skóry, hydrochinon, intensywne światło pulsacyjne, krioterapia, kwas glikolowy, lentigo maligna, melanina, melanocyt, mikrodermabrazja, peeling chemiczny, plama starcza, promieniowanie ultrafioletowe, retinoid, samobadanie skóry, terapia laserowa, tretynoina, zmiana nowotworowa, zmiana pigmentacyjna - Leksykon chorób i schorzeń
Keratoza aktyniczna (solar keratoza) – Leczenie
Rogowacenie słoneczne (keratosis actinica) stanowi zmiany przedrakowe skóry wywołane przewlekłą ekspozycją na promieniowanie UV, z ryzykiem transformacji w raka kolczystokomórkowego (SCC) w 5-10% przypadków. Leczenie zależy od liczby, lokalizacji i charakterystyki zmian oraz stanu pacjenta. Metody ukierunkowane na pojedyncze zmiany obejmują krioterapię ciekłym azotem (skuteczność 67-99%, czas gojenia 5-10 dni na twarzy, do 6 tygodni na nogach), łyżeczkowanie z elektrodestrukcją (wymaga znieczulenia, umożliwia ocenę histopatologiczną) oraz wycięcie chirurgiczne przy podejrzeniu inwazji nowotworowej. Terapie powierzchniowe, stosowane przy licznych zmianach, obejmują miejscowe preparaty: 5-fluorouracyl (0,5-5%, stosowany 2-8 tygodni), imikwimod (3,75-5%, 4-16 tygodni), diklofenak 3% w 2,5% kwasie hialuronowym (60-90 dni), ingenol mebutate (0,015-0,05%, 2-3 dni) oraz tirbanibulin (5 dni). Terapia fotodynamiczna (PDT) z 5-ALA lub MAL jest skuteczna w leczeniu klinicznych i subklinicznych zmian na dużych powierzchniach skóry, zapewniając dobre efekty kosmetyczne. Skuteczność poszczególnych metod wynosi: krioterapia 67-88%, 5-FU redukcja zmian o 80%, imikwimod 40-50%, PDT 70-73%.
5-fluorouracyl, badanie histopatologiczne, ciekły azot, cyklooksygenaza-2, dermabrazja, diklofenak, elektrodestrukcja, fotowrażliwość, hiperkeratoza, imikwimod, ingenol mebutate, krioterapia, kwas 5-aminolewulinowy, kwas hialuronowy, kwas trójchlorooctowy, laser CO2, laseroterapia, lek cytotoksyczny, łyżeczkowanie, modulator odpowiedzi immunologicznej, niacynamid, niesteroidowy lek przeciwzapalny, peeling chemiczny, promieniowanie ultrafioletowe, rak kolczystokomórkowy, retinoid doustny, rogowacenie słoneczne, terapia fotodynamiczna, terapia skojarzona, tirbanibulin, wycięcie chirurgiczne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Isotretinoin Aristo
Isotretinoin Aristo, dostępny w kapsułkach miękkich o dawkach 10 mg i 20 mg, zawiera izotretynoinę, silny retinoid o działaniu teratogennym, który jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży i kobiet w wieku rozrodczym bez spełnienia rygorystycznych kryteriów Programu Zapobiegania Ciąży. Lek jest wskazany w ciężkich, opornych na standardowe leczenie postaciach trądziku, takich jak trądzik guzkowy lub skupiony, z ryzykiem powstawania trwałych blizn. Kobiety muszą stosować co najmniej jedną wysoce skuteczną metodę antykoncepcji (niezależną od użytkownika) lub dwie uzupełniające się metody zależne od użytkownika przez minimum 1 miesiąc przed, w trakcie oraz 1 miesiąc po zakończeniu terapii. Konieczne jest wykonywanie nadzorowanych testów ciążowych o czułości minimum 25 mIU/mL przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie terapii (optymalnie co miesiąc) oraz 1 miesiąc po zakończeniu leczenia. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii izotretynoiną, leczenie należy natychmiast przerwać i skierować pacjentkę do specjalisty w zakresie teratogenności.
antykoncepcja, bóle mięśniowo-stawowe, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciężka reakcja skórna, depresja, dermabrazja, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, fosfokinaza kreatynowa, hipertrójglicerydemia, izotretynoina, łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, lipidogram, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nietolerancja soczewek kontaktowych, ostre zapalenie trzustki, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, test ciążowy, trądzik ciężki, zaburzenia lękowe, zaostrzenie trądziku, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych, zapalna choroba jelit, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka, zmiany kostne - Leksykon chorób i schorzeń
Rumień wielopostaciowy – Zapobieganie i profilaktyka
Rumień wielopostaciowy (erythema multiforme) jest chorobą skórną, której profilaktyka opiera się na identyfikacji i eliminacji czynników wywołujących, zwłaszcza wirusa opryszczki (HSV), będącego najczęstszą przyczyną nawrotów. W profilaktyce przeciwwirusowej zaleca się stosowanie acyklowiru 400 mg dwa razy dziennie, walacyklowiru 500 mg dwa razy dziennie lub famcyklowiru 500 mg dwa razy dziennie, a u dzieci w wieku 2-10 lat acyklowiru w dawce 10-20 mg/kg dwa razy dziennie (off-label). Leczenie profilaktyczne powinno trwać od 6 do 12 miesięcy lub dłużej, szczególnie u pacjentów z >5 epizodami rocznie lub ciężkimi postaciami. W przypadku rumienia wywołanego lekami kluczowe jest natychmiastowe odstawienie czynnika wywołującego oraz unikanie leków z tej samej grupy chemicznej, a także edukacja pacjenta i jego rodziny o ryzyku reakcji. Dodatkowo, ekspozycja na promieniowanie UV jest czynnikiem ryzyka, dlatego zaleca się stosowanie kremów z filtrem, odzieży ochronnej i unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce.
acyklowir, apremilast, azatiopryna, ciężka postać choroby, dapson, dermabrazja, ekspozycja na UV, famcyklowir, hydroksychlorochina, infekcja grzybicza, infekcja wtórna, inhibitor JAK, inhibitor TNF, kortykosteroidy systemowe, krem z filtrem UV, lek biologiczny, lizyna, mykofenolan mofetylu, nerw trójdzielny, niesteroidowe leki przeciwzapalne, oparzenie słoneczne, pharyngitis, resurfacing laserowy, rumień wielopostaciowy, rytuksymab, siarczan cynku, stan podgorączkowy, talidomid, terapia profilaktyczna, układ immunologiczny, walacyklowir, wirus opryszczki - Leksykon chorób i schorzeń
Rak skóry – Leczenie
Rak skóry, będący najczęstszym nowotworem u ludzi, wymaga zindywidualizowanego podejścia terapeutycznego zależnego od typu, lokalizacji, rozmiaru, głębokości inwazji oraz stanu ogólnego pacjenta. Podstawową metodą leczenia jest chirurgia, w tym wycięcie chirurgiczne z marginesem zdrowej tkanki, chirurgia mikrograficzna Mohsa z wskaźnikiem wyleczenia 98-99%, łyżeczkowanie i elektrodesykacja oraz kriochirurgia. Radioterapia stanowi alternatywę lub uzupełnienie leczenia chirurgicznego, szczególnie w trudnych lokalizacjach, z efektywnością około 90%. Miejscowe terapie, takie jak 5-fluorouracyl, imikwimod czy terapia fotodynamiczna, są stosowane w powierzchownych zmianach z wskaźnikami wyleczenia 80-90%. W zaawansowanych przypadkach stosuje się chemioterapię systemową, immunoterapię (np. inhibitory PD-1) oraz terapię celowaną, w tym inhibitory szlaku Hedgehog (wismodegib, sonidegib) dla zaawansowanego raka podstawnokomórkowego.
5-fluorouracyl, cemiplimab, chemioterapia systemowa, chirurg onkologiczny, chirurg plastyczny, chirurgia laserowa, chirurgia mikrograficzna Mohsa, dermabrazja, fotouczulacz, hipopigmentacja, imikwimod, immunoterapia miejscowa, inhibitor PD-1, inhibitor szlaku Hedgehog, kriochirurgia, łyżeczkowanie i elektrodesykacja, miejscowa chemioterapia, onkolog kliniczny, patolog, peeling chemiczny, pielęgniarka onkologiczna, promieniowanie UV, przerzut do węzłów chłonnych, psychoonkolog, radioterapeuta, radioterapia, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rak skóry, rogowacenie słoneczne, teleangiektazja, terapia celowana, terapia fotodynamiczna, wycięcie chirurgiczne, zespół wielodyscyplinarny, zmiana przedrakowa - Leksykon substancji czynnych
Adapalen – Przeciwwskazania stosowania
Adapalen, stosowany głównie w terapii trądziku pospolitego, posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem leczenia. Należą do nich nadwrażliwość na adapalen lub substancje pomocnicze, ciąża oraz planowanie ciąży ze względu na potencjalne działanie teratogenne retinoidów. Przeciwwskazania dermatologiczne obejmują ciężki trądzik, rozległe zmiany skórne, uszkodzenia skóry, oparzenia słoneczne oraz wypryski inne niż trądzikowe. Preparaty złożone, takie jak Epiduo, Epiduo Forte i Belakne Combi, zawierają dodatkowo nadtlenek benzoilu, co wymaga uwzględnienia nadwrażliwości na tę substancję. Substancje pomocnicze, takie jak metylu i propylu parahydroksybenzoesan oraz glikol propylenowy, mogą wywoływać reakcje alergiczne lub podrażnienia, co jest istotne przy doborze preparatu (np. Epiduo i Epiduo Forte zawierają 40 mg/g glikolu propylenowego). Epiduo Forte wyróżnia się wyższą dawką adapalenu 0,3% w porównaniu do standardowych 0,1%, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych i wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z wrażliwą skórą.
atopowe zapalenie skóry, ciężki trądzik pospolity, dermabrazja, działanie teratogenne, fotoprotekcja, glikol propylenowy, nadtlenek benzoilu, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, peeling chemiczny, podrażnienie skóry, poparzenie słoneczne, preparat przeciwtrądzikowy, promieniowanie UV, reakcja alergiczna, retinoid, substancja czynna, trądzik pospolity, uszkodzenie skóry