Przeciwwskazania stosowania
Adapalen

Przeciwwskazania stosowania substancji adapalen

Adapalen jest substancją czynną stosowaną w dermatologii, głównie w leczeniu trądziku pospolitego. Przed zastosowaniem preparatów zawierających tę substancję należy wykluczyć występowanie przeciwwskazań, aby zapewnić bezpieczeństwo terapii. Racjonalne stosowanie leków z grupy retinoidów wymaga dokładnej oceny stanu pacjenta i identyfikacji sytuacji klinicznych, w których adapalen powinien być odradzany.^{1 2}

Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania adapalenu

Istnieją sytuacje kliniczne, w których stosowanie adapalenu (zarówno w monoterapii, jak i w preparatach złożonych) jest bezwzględnie przeciwwskazane. Do najważniejszych z nich należą:^{3 4}

• Nadwrażliwość na adapalen jako substancję czynną
• Nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparatach z adapalenem
• Ciąża lub okres planowania ciąży

^{5 6 7}

Należy podkreślić, że wszystkie preparaty zawierające adapalen (Acnelec, Differin, Epiduo, Epiduo Forte, Belakne Combi) jednoznacznie wskazują ciążę oraz planowanie ciąży jako bezwzględne przeciwwskazania do zastosowania leku. Jest to związane z potencjalnym działaniem teratogennym retinoidów.^{8 9}

Przeciwwskazania związane ze stanem skóry

Stan skóry pacjenta może determinować możliwość zastosowania preparatów z adapalenem. Szczególnie istotne są następujące przeciwwskazania dotyczące stanu dermatologicznego:^{10 11}

• Ciężki trądzik pospolity
• Trądzik obejmujący dużą powierzchnię skóry
• Skóra uszkodzona (rany, otarcia, itp.)
• Skóra opalona z widocznymi objawami poparzenia słonecznego
• Skóra z wypryskiem innym niż trądzikowy

^{12 13}

Przeciwwskazania związane z preparatami złożonymi

W przypadku preparatów złożonych zawierających adapalen w połączeniu z innymi substancjami czynnymi (np. z nadtlenkiem benzoilu w preparatach Epiduo, Epiduo Forte, Belakne Combi), należy uwzględnić także przeciwwskazania związane z drugą substancją czynną. Preparaty te posiadają te same podstawowe przeciwwskazania co preparaty z samym adapalenem:^{14 15 16}

• Nadwrażliwość na adapalen
• Nadwrażliwość na nadtlenek benzoilu (w preparatach złożonych)
• Nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą
• Ciąża
• Planowanie ciąży

^{17 18}

Szczególne ostrzeżenia dotyczące składników pomocniczych

Preparaty zawierające adapalen mogą zawierać substancje pomocnicze, które same w sobie mogą stanowić przeciwwskazanie u pacjentów z określonymi schorzeniami lub nadwrażliwością. Wśród takich substancji występujących w różnych preparatach z adapalenem można wymienić:^{19 20}

• Metylu parahydroksybenzoesan (E 218) – może wywoływać reakcje alergiczne
• Propylu parahydroksybenzoesan (E 216) – może wywoływać reakcje alergiczne
• Glikol propylenowy – może powodować podrażnienie skóry

^{21 22 23}

Szczególne przeciwwskazania dotyczące Epiduo Forte

Należy zaznaczyć, że preparat Epiduo Forte zawiera wyższą dawkę adapalenu (0,3%) w porównaniu do pozostałych preparatów (0,1%), co może powodować nasilenie działań niepożądanych i być szczególnie istotne przy rozważaniu przeciwwskazań do jego stosowania. U pacjentów z bardzo wrażliwą skórą ta wyższa dawka powinna być stosowana z większą ostrożnością, a w przypadku wystąpienia silnego podrażnienia należy rozważyć alternatywne preparaty.^{24 25}

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie adapalenu?

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją również sytuacje, w których lekarz powinien rozważyć odradzenie stosowania preparatów z adapalenem, nawet jeśli nie stanowią one formalnego przeciwwskazania:^{26 27}

• Pacjenci z silnie wysuszoną skórą – adapalen może nasilać suchość i łuszczenie się skóry
• Osoby po zabiegach złuszczających skórę (peelingi chemiczne, dermabrazja) – zwiększone ryzyko podrażnienia
• Pacjenci regularnie opalający się lub pracujący na zewnątrz bez możliwości stosowania ochrony przeciwsłonecznej – preparaty z adapalenem uwrażliwiają skórę na promieniowanie UV
• Pacjenci z atopowym zapaleniem skóry w fazie zaostrzenia – zwiększone ryzyko podrażnienia i nasilenia objawów
• Osoby stosujące inne miejscowe preparaty przeciwtrądzikowe o działaniu drażniącym – możliwe nasilenie podrażnienia skóry

²⁸

Kiedy odradzić stosowanie preparatów złożonych z adapalenem?

W przypadku preparatów zawierających adapalen w połączeniu z nadtlenkiem benzoilu (Epiduo, Epiduo Forte, Belakne Combi), należy zwrócić szczególną uwagę na następujące sytuacje:^{29 30}

• Pacjenci z bardzo wrażliwą skórą – kombinacja dwóch aktywnych składników może powodować znaczne podrażnienie
• Osoby z tendencją do nadmiernego wysuszania skóry – oba składniki mają działanie wysuszające
• Pacjenci wcześniej reagujący nadwrażliwością na którykolwiek ze składników
• Osoby, które nie są w stanie stosować regularnej fotoprotekcji – ze względu na zwiększoną wrażliwość na promieniowanie UV
• Pacjenci stosujący inne miejscowe preparaty przeciwtrądzikowe – zwiększone ryzyko kumulacji działań niepożądanych

^{31 32}

Ze szczególną ostrożnością należy podchodzić do stosowania preparatu Epiduo Forte, który zawiera zwiększoną dawkę adapalenu (0,3%), zwiększającą potencjał drażniący preparatu w porównaniu do standardowych formulacji z adapalenem 0,1%.³³