Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Adapalen

Wpływ adapalenu na płodność, ciążę i laktację

Adapalen, należący do grupy retynoidów stosowanych miejscowo, jest substancją wykorzystywaną w produktach leczniczych takich jak Acnelec, Differin, Belakne Combi, Epiduo oraz Epiduo Forte. W kontekście bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią, lekarz powinien przekazać pacjentce szczegółowe informacje dotyczące potencjalnego wpływu tej substancji na płodność, ciążę i laktację. Poniżej przedstawiono kluczowe zagadnienia, które należy uwzględnić podczas konsultacji medycznej.¹

Ogólna charakterystyka bezpieczeństwa adapalenu

Adapalen, jako retynoid stosowany miejscowo, charakteryzuje się zazwyczaj małą ekspozycją ogólnoustrojową z uwagi na minimalne wchłanianie przezskórne. Należy jednak pamiętać, że mogą wystąpić indywidualne okoliczności, takie jak uszkodzenie bariery skórnej czy przedawkowanie produktu, które mogą przyczynić się do zwiększonej ekspozycji ogólnoustrojowej.^{2 3}

Stosowanie adapalenu w okresie ciąży

Wszystkie produkty lecznicze zawierające adapalen (Acnelec, Differin, Belakne Combi, Epiduo, Epiduo Forte) są przeciwwskazane do stosowania u kobiet w ciąży oraz u kobiet planujących zajście w ciążę.^{4 5 6}

Dane dotyczące miejscowego stosowania adapalenu u kobiet w ciąży są bardzo ograniczone lub ich brak. W badaniach na zwierzętach, po podaniu doustnym adapalenu w dużych dawkach wywołujących działanie ogólnoustrojowe, wykazano szkodliwy wpływ na reprodukcję oraz toksyczne działanie.^{7 8 9}

Doświadczenia kliniczne dotyczące miejscowo stosowanego adapalenu u kobiet w ciąży są bardzo ograniczone.^{10 11}

Postępowanie w przypadku ciąży

Jeśli produkt zawierający adapalen jest stosowany w trakcie ciąży lub gdy pacjentka zajdzie w ciążę w trakcie jego przyjmowania, leczenie musi zostać niezwłocznie przerwane.^{12 13 14}

Adapalen w okresie karmienia piersią

Brak jest badań dotyczących przenikania adapalenu do mleka kobiecego lub zwierzęcego po miejscowym zastosowaniu produktów zawierających tę substancję.^{15 16 17}

W przypadku większości produktów leczniczych zawierających adapalen (Acnelec, Differin, Belakne Combi, Epiduo) nie oczekuje się istotnego wpływu na dziecko karmione piersią, ponieważ po zastosowaniu miejscowym ekspozycja ogólnoustrojowa u kobiety karmiącej piersią jest pomijalna.^{18 19 20}

W przypadku produktu Epiduo Forte należy jednak zwrócić uwagę na dostępne dane farmakokinetyczne dotyczące szczurów, które wskazują na przenikanie adapalenu do mleka po doustnym lub dożylnym podaniu tej substancji. Nie można więc wykluczyć ryzyka dla dzieci karmionych piersią.²¹

Zalecenia dotyczące laktacji

W przypadku większości produktów (Acnelec, Differin, Belakne Combi, Epiduo) możliwe jest ich stosowanie u kobiet karmiących piersią.^{22 23 24 25}

W przypadku Epiduo Forte decyzję o zaprzestaniu karmienia piersią lub o zaprzestaniu/czasowym wstrzymaniu leczenia należy podjąć po uwzględnieniu korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla matki.²⁶

Ważne zalecenie dla wszystkich produktów: Aby uniknąć kontaktu dziecka z produktem leczniczym zawierającym adapalen, nie należy nakładać go na klatkę piersiową u kobiet karmiących piersią.^{27 28 29 30 31}

Wpływ na płodność

Dla produktów Belakne Combi, Epiduo oraz Epiduo Forte nie przeprowadzono badań z udziałem ludzi dotyczących wpływu złożonych produktów leczniczych zawierających adapalen na płodność.^{32 33 34}

Jednakże badania na szczurach nie wykazały wpływu adapalenu ani benzoilu nadtlenku na płodność w badaniach dotyczących ich wpływu na reprodukcję.^{35 36 37}

Informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce

Lekarz przepisujący leki zawierające adapalen powinien przekazać pacjentce następujące informacje:

• Produkty zawierające adapalen są bezwzględnie przeciwwskazane w ciąży oraz u kobiet planujących ciążę^{38 39}
• Przed rozpoczęciem terapii należy wykluczyć ciążę⁴⁰
• W przypadku zajścia w ciążę podczas stosowania produktu z adapalenem, leczenie należy natychmiast przerwać⁴¹
• Większość produktów zawierających adapalen może być stosowana podczas karmienia piersią (z wyjątkiem Epiduo Forte, gdzie decyzja wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka)^{42 43}
• Podczas karmienia piersią produktu nie wolno aplikować na klatkę piersiową, aby uniknąć kontaktu dziecka z lekiem⁴⁴
• Brak jest danych wskazujących na negatywny wpływ adapalenu na płodność u ludzi⁴⁵
• Badania na zwierzętach nie wykazały wpływu adapalenu na płodność⁴⁶

Dodatkowe zalecenia dotyczące bezpieczeństwa

Kobieta w wieku rozrodczym powinna być poinformowana o konieczności stosowania skutecznej metody antykoncepcji podczas terapii adapalenem. W przypadku Epiduo Forte, ze względu na dane farmakokinetyczne wskazujące na możliwość przenikania adapalenu do mleka, konieczna jest szczególna ostrożność i indywidualna ocena korzyści i ryzyka przy podejmowaniu decyzji o stosowaniu tego preparatu w okresie karmienia piersią.⁴⁷