wolna fenytoina
Wolna fenytoina to niezwiązana z białkami osocza frakcja fenytoiny, leku przeciwpadaczkowego stosowanego w leczeniu napadów drgawkowych. Stanowi ona zwykle około 10% całkowitego stężenia fenytoiny w osoczu, ale to właśnie ta frakcja jest farmakologicznie aktywna i odpowiada za działanie terapeutyczne oraz toksyczne leku.
Oznaczanie stężenia wolnej fenytoiny ma szczególne znaczenie kliniczne u pacjentów z hipoalbuminemią, niewydolnością nerek, chorobami wątroby oraz u kobiet w ciąży, gdzie stosunek wolnej do związanej fenytoiny może być zmieniony. Monitoring stężenia wolnej fenytoiny pozwala na precyzyjniejsze dostosowanie dawkowania, zwłaszcza że lek charakteryzuje się wąskim indeksem terapeutycznym.
Fenytoina wykazuje farmakokinetykę nieliniową, co oznacza, że nawet niewielkie zmiany dawki mogą prowadzić do nieproporcjonalnie dużych zmian stężenia leku w osoczu. Pomiar wolnej frakcji fenytoiny umożliwia dokładniejszą ocenę rzeczywistej ekspozycji organizmu na lek niż oznaczanie całkowitego stężenia, szczególnie w sytuacjach klinicznych, gdy wiązanie z białkami może być zaburzone.