Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Apiprax 15 mg

Lek Apiprax zawierający arypiprazol wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na możliwe działania niepożądane oraz specyficzne grupy ryzyka. Przedstawione poniżej informacje są kluczowe dla bezpiecznego prowadzenia terapii i powinny być dokładnie rozważone przed jej rozpoczęciem oraz podczas jej trwania¹.

Okres obserwacji klinicznej po rozpoczęciu terapii

Kliniczna poprawa stanu pacjenta podczas leczenia przeciwpsychotycznego może nastąpić w ciągu kilku dni do kilku tygodni. W tym czasie pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją lekarską w celu monitorowania odpowiedzi na leczenie oraz wczesnego wykrycia ewentualnych działań niepożądanych².

Ryzyko zachowań samobójczych

Występowanie zachowań samobójczych jest związane z chorobami psychicznymi oraz zaburzeniami nastroju. W niektórych przypadkach próby samobójcze były zgłaszane wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym również terapii arypiprazolem. Leczenie pacjentów z grupy wysokiego ryzyka powinno odbywać się pod ścisłym nadzorem medycznym³.

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Arypiprazol należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak:

• zawał mięśnia sercowego lub choroba niedokrwienna w wywiadzie
• niewydolność serca
• zaburzenia przewodzenia
• choroba naczyń mózgu
• stany predysponujące do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, leczenie przeciwnadciśnieniowe)
• nadciśnienie tętnicze, w tym postępujące lub złośliwe

⁴

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych obserwowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE – venous thromboembolism). U pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi często występują nabyte czynniki ryzyka VTE, dlatego przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem należy:⁵

• zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE
• wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas stosowania arypiprazolu była porównywalna z placebo. Należy jednak zachować ostrożność stosując lek u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym⁶.

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających do jednego roku podczas leczenia arypiprazolem zgłaszano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagających interwencji medycznej. Jeśli u pacjentów leczonych arypiprazolem wystąpią objawy przedmiotowe lub podmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą czasowo nasilić się lub nawet pojawić dopiero po odstawieniu leku⁷.

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. Jeśli u pacjenta przyjmującego arypiprazol wystąpią objawy przedmiotowe i podmiotowe innych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć zmniejszenie dawki oraz wprowadzenie ścisłej kontroli klinicznej⁸.

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny jest potencjalnie śmiertelnym zespołem objawów, które mogą wystąpić w związku z podawaniem leków przeciwpsychotycznych. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas leczenia arypiprazolem⁹.

Kliniczne objawy NMS to:

• bardzo wysoka gorączka
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

¹⁰

Mogą wystąpić również objawy dodatkowe:

• zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej
• mioglobinuria (rabdomioliza)
• ostra niewydolność nerek

¹¹

Należy zauważyć, że zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą występować również niezależnie od NMS¹².

Jeśli u pacjenta wystąpią wyżej wymienione objawy podmiotowe lub przedmiotowe świadczące o NMS, bądź niewyjaśnionego pochodzenia wysoka gorączka bez innych objawów NMS, należy przerwać leczenie wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym także arypiprazolem¹³.

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawkowych podczas stosowania arypiprazolu. Z tego powodu lek należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów:

• u których w przeszłości występowały napady drgawek
• u których występują choroby związane ze skłonnością do takich napadów

¹⁴

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n = 938, średnia wieku: 82,4; zakres: 56-99 lat) u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera, leczonych arypiprazolem, stwierdzono zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów u pacjentów leczonych arypiprazolem wynosiła 3,5% w porównaniu do 1,7% w grupie placebo¹⁵.

Chociaż przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich wydawała się być związana albo z:

• chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony)
• chorobami infekcyjnymi (np. zapalenie płuc)

¹⁶

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

U pacjentów w tych samych badaniach odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem (średnia wieku: 84 lata; zakres 78-88 lat)¹⁷.

Ogólnie w tych badaniach 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Różnica ta nie była istotna statystycznie. Jednakże w jednym z tych badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania u pacjentów leczonych arypiprazolem występowała istotna zależność odpowiedzi od dawki dla działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego¹⁸.

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu psychoz związanych z demencją¹⁹.

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych nietypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano hiperglikemię, która w niektórych przypadkach była bardzo wysoka i prowadziła do:

• kwasicy ketonowej
• śpiączki hiperosmotycznej
• zgonu

²⁰

Czynnikami ryzyka, które mogą predysponować pacjenta do wystąpienia ciężkich powikłań, są:

• otyłość
• cukrzyca w wywiadzie rodzinnym

²¹

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) lub nieprawidłowych wartości laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo²².

Nie jest dostępna dokładna ocena ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która pozwalałaby na dokonanie bezpośredniego porównania leczenia arypiprazolem i innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi²³.

Pacjenci leczeni jakimikolwiek lekami przeciwpsychotycznymi, włącznie z arypiprazolem, powinni być obserwowani pod kątem występowania objawów podmiotowych i przedmiotowych związanych z hiperglikemią, takich jak:

• nadmierne pragnienie
• wielomocz
• nadmierny apetyt
• osłabienie

²⁴.

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka wystąpienia cukrzycy powinni być regularnie monitorowani pod względem pogorszenia kontroli glikemii²⁵.

Nadwrażliwość

Podczas przyjmowania arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości charakteryzujące się objawami reakcji uczuleniowych²⁶.

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym jest zwykle spowodowane:

• współistniejącymi chorobami
• stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, o których wiadomo, że powodują zwiększenie masy ciała
• niewłaściwym stylem życia

Zjawisko to może prowadzić do ciężkich powikłań²⁷.

Po wprowadzeniu leku do obrotu obserwowano zwiększenie masy ciała u pacjentów otrzymujących arypiprazol. Jeśli występowało, to zwykle u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• cukrzyca
• zaburzenia tarczycy
• gruczolak przysadki w wywiadzie

²⁸

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych²⁹.

W badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano natomiast, że stosowanie arypiprazolu ma związek ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia³⁰.

U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost masy ciała jest znaczący klinicznie, należy rozważyć zmniejszenie dawki³¹.

Dysfagia

Ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, wiąże się spowolnienie motoryki przełyku i ryzyko aspiracji. Arypiprazol należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc³².

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

Podczas przyjmowania arypiprazolu u pacjentów mogą występować zwiększone popędy i trudność w ich kontrolowaniu, w szczególności dotyczące:³³

• popędu do hazardu
• zwiększonych popędów seksualnych
• kompulsywnej potrzeby wydawania pieniędzy
• obżarstwa lub kompulsywnego objadania się
• innych impulsywnych i kompulsywnych zachowań

³⁴

Lekarze przepisujący lek powinni pytać pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowego lub zwiększonego popędu do hazardu, popędów seksualnych, kompulsywnej potrzeby wydawania pieniędzy, obżarstwa lub kompulsywnego objadania się, lub innych popędów podczas leczenia arypiprazolem³⁵.

Należy pamiętać, że objawy zaburzenia kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową; jednak w niektórych przypadkach zgłaszano ustąpienie popędów po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku³⁶.

Zaburzenia kontroli impulsów mogą zaszkodzić pacjentowi lub innym osobom, jeśli nie zostaną rozpoznane. Lekarz powinien rozważyć zmianę dawki lub odstawienie leku, jeśli u pacjenta wystąpią takie popędy podczas przyjmowania arypiprazolu³⁷.

Pacjenci ze współistniejącym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD)

Pomimo wysokiej częstości współistnienia zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD, dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu oraz stymulantów są bardzo ograniczone. Dlatego też należy zachować wyjątkową ostrożność w razie podawania tych produktów jednocześnie³⁸.

Upadki

Arypiprazol może powodować:

• senność
• niedociśnienie ortostatyczne
• niestabilność ruchową i czuciową

co może prowadzić do upadków. Należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej (np. u pacjentów w podeszłym wieku lub pacjentów osłabionych)³⁹.

Laktoza jednowodna

Apiprax w postaci tabletek zawiera laktozę. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z:

• rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy
• brakiem laktazy
• zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy

⁴⁰

Każda tabletka powlekana Apiprax 15 mg zawiera 102,360 mg laktozy (w postaci jednowodnej)⁴¹.