Interakcje leku
Apiprax 15 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Arypiprazol, jako substancja czynna leku Apiprax, wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Wynika to z jego mechanizmu działania oraz szlaków metabolicznych, w których uczestniczy. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis najważniejszych interakcji leku z uwzględnieniem ich mechanizmu i znaczenia klinicznego.¹

Oddziaływanie na ośrodkowy układ nerwowy

Ze względu na pierwotne działanie arypiprazolu na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z innymi lekami działającymi na OUN. Dotyczy to szczególnie produktów leczniczych, które mogą wywoływać podobne działania niepożądane, jak sedacja.²

Należy również zachować ostrożność przy równoczesnym stosowaniu arypiprazolu z produktami leczniczymi, które mogą powodować wydłużenie odstępu QT lub zaburzenia elektrolitowe, ze względu na potencjalne ryzyko nasilenia tych efektów.³

Wpływ innych produktów leczniczych na arypiprazol

Wpływ na wchłanianie arypiprazolu

Leki hamujące uwalnianie kwasu żołądkowego, jak famotydyna (antagonista receptora H2), mogą zmniejszać szybkość wchłaniania arypiprazolu, jednak działanie to nie ma istotnego znaczenia klinicznego.⁴

Wpływ na metabolizm arypiprazolu

Arypiprazol podlega metabolizmowi na wiele sposobów, przede wszystkim przez enzymy CYP2D6 i CYP3A4. Warto zaznaczyć, że nie jest metabolizowany przez enzymy z grupy CYP1A, co oznacza, że u pacjentów palących papierosy nie jest konieczne stosowanie specjalnych dawek.⁵

Inhibitory CYP2D6 – Silne inhibitory enzymu CYP2D6, takie jak chinidyna, znacząco zwiększają biodostępność arypiprazolu. W badaniach klinicznych wykazano, że chinidyna zwiększa AUC arypiprazolu o 107%, nie zmieniając przy tym wartości Cmax. Równocześnie obniża AUC i Cmax dehydroarypiprazolu (aktywnego metabolitu) odpowiednio o 32% i 47%. Dlatego w przypadku jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów CYP2D6 (chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) należy zmniejszyć dawkę arypiprazolu o około połowę w stosunku do przepisanej dawki.⁶

Inhibitory CYP3A4 – Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, również istotnie wpływają na farmakokinetykę arypiprazolu. Ketokonazol zwiększa AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37%, a także AUC i Cmax dehydroarypiprazolu odpowiednio o 77% i 43%. W grupie osób o obniżonej aktywności CYP2D6, jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 może prowadzić do jeszcze wyższego stężenia arypiprazolu w osoczu. W takich przypadkach zaleca się zmniejszenie dawki arypiprazolu o około połowę. Podobne efekty i dostosowanie dawki dotyczą również innych silnych inhibitorów CYP3A4, jak itrakonazol czy inhibitory proteazy HIV.⁷

Ważne jest, aby po odstawieniu inhibitora CYP2D6 lub CYP3A4 dawkę arypiprazolu zwiększyć do tej, jaką stosowano przed rozpoczęciem terapii skojarzonej.⁸

W przypadku stosowania słabych inhibitorów CYP3A4 (np. diltiazem) lub CYP2D6 (np. escytalopram) z arypiprazolem, można spodziewać się jedynie niewielkiego zwiększenia stężenia arypiprazolu w osoczu.⁹

Induktory CYP3A4 – Karbamazepina, silny induktor CYP3A4, znacząco zmniejsza stężenie arypiprazolu w osoczu. Badania wykazały, że u pacjentów ze schizofrenią lub zaburzeniami schizoafektywnymi jednoczesne podawanie karbamazepiny z arypiprazolem powodowało zmniejszenie średniej geometrycznej Cmax i AUC arypiprazolu odpowiednio o 68% i 73% w porównaniu do monoterapii arypiprazolem. Podobnie, dla dehydroarypiprazolu parametry te zmniejszyły się o 69% i 71%. Z tego powodu dawkę arypiprazolu należy podwoić podczas jednoczesnego stosowania z karbamazepiną.¹⁰

Podobnego efektu można spodziewać się przy równoczesnym stosowaniu arypiprazolu z innymi silnymi induktorami CYP3A4, takimi jak ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina, fenobarbital, prymidon, efawirenz, newirapina czy ziele dziurawca. W tych przypadkach również należy odpowiednio zwiększyć dawkę arypiprazolu.¹¹

Po zakończeniu podawania silnego induktora CYP3A4, dawkę arypiprazolu należy zmniejszyć do zalecanej.¹²

Interakcje z walproinianem i litem

Skojarzone stosowanie walproinianów lub soli litu z arypiprazolem nie powoduje istotnych klinicznie zmian stężenia arypiprazolu. Dlatego podczas podawania tych leków w skojarzeniu z arypiprazolem nie jest konieczne dostosowanie dawki.¹³

Wpływ arypiprazolu na inne produkty lecznicze

W badaniach klinicznych wykazano, że arypiprazol w dawkach 10-30 mg na dobę nie wywiera istotnego wpływu na metabolizm substratów enzymów CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4. Dotyczy to m.in. takich substancji jak dekstrometorfan (CYP2D6, CYP3A4), warfaryna (CYP2C9) czy omeprazol (CYP2C19). Dodatkowo, badania in vitro potwierdziły, że zarówno arypiprazol, jak i jego aktywny metabolit – dehydroarypiprazol, nie wpływają na metabolizm zachodzący przy udziale enzymu CYP1A2.¹⁴

Biorąc pod uwagę powyższe dane, prawdopodobieństwo wystąpienia istotnych klinicznie interakcji między arypiprazolem a produktami leczniczymi metabolizowanymi przez wymienione enzymy jest niewielkie.¹⁵

Kiedy arypiprazol podawano jednocześnie z walproinianem, litem lub lamotryginą, nie stwierdzono klinicznie istotnych zmian w stężeniach tych leków.¹⁶

Ryzyko zespołu serotoninowego

U pacjentów przyjmujących arypiprazol obserwowano przypadki zespołu serotoninowego. Objawy przedmiotowe i podmiotowe tego stanu mogą wystąpić szczególnie podczas jednoczesnego stosowania innych leków serotoninergicznych, takich jak selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) oraz inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), a także innych leków, które mogą zwiększać stężenie arypiprazolu.¹⁷

Interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi

Ze względu na antagonistyczne działanie arypiprazolu na receptor adrenergiczny α1, lek może nasilać działanie niektórych produktów leczniczych stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Należy zachować ostrożność, szczególnie na początku terapii skojarzonej.¹⁸

Interakcje arypiprazolu z alkoholem

Jednoczesne stosowanie arypiprazolu i alkoholu wymaga szczególnej ostrożności. Ponieważ arypiprazol działa na ośrodkowy układ nerwowy, alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane leku, w tym przede wszystkim sedację. Interakcja ta ma charakter farmakodynamiczny – obie substancje działają hamująco na funkcje OUN, co może prowadzić do nasilenia działania uspokajającego i pogorszenia funkcji psychomotorycznych.¹⁹

U pacjentów przyjmujących arypiprazol należy zalecić:

• Całkowitą abstynencję lub znaczne ograniczenie spożywania alkoholu
• Szczególną ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn w przypadku spożycia nawet niewielkich ilości alkoholu
• Monitorowanie nasilenia objawów sedacji i zaburzeń psychomotorycznych

Alkohol może również wpływać na metabolizm arypiprazolu, co potencjalnie może prowadzić do zmian w jego stężeniu w osoczu. Ponadto, zarówno alkohol, jak i arypiprazol mogą wpływać na odstęp QT, co teoretycznie zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca u predysponowanych pacjentów.²⁰

Tabela interakcji arypiprazolu z innymi produktami leczniczymi