Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Abilium

Podczas leczenia przeciwpsychotycznego z zastosowaniem arypiprazolu poprawa kliniczna może nastąpić w okresie od kilku dni do kilku tygodni. W tym czasie pacjent wymaga ścisłej obserwacji lekarskiej w celu monitorowania skuteczności terapii oraz potencjalnych działań niepożądanych.¹

Ryzyko samobójcze

Występowanie zachowań samobójczych jest zjawiskiem towarzyszącym chorobom psychicznym oraz zaburzeniom nastroju. W przypadku terapii arypiprazolem zgłaszano przypadki prób samobójczych bezpośrednio po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka zachowań samobójczych wymagają wzmożonego nadzoru podczas terapii przeciwpsychotycznej.²

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania arypiprazolu u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, w tym z:

• zawałem mięśnia sercowego w wywiadzie
• chorobą niedokrwienną serca
• niewydolnością serca
• zaburzeniami przewodzenia
• chorobą naczyń mózgowych

Ponadto, szczególnej uwagi wymagają pacjenci ze stanami predysponującymi do niedociśnienia, takimi jak odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej lub stosujący leki przeciwnadciśnieniowe, a także pacjenci z nadciśnieniem tętniczym, w tym nadciśnieniem postępującym lub złośliwym.³

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (VTE)

W trakcie stosowania leków przeciwpsychotycznych obserwowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem należy zidentyfikować wszystkie potencjalne czynniki ryzyka zakrzepicy i wdrożyć odpowiednie postępowanie profilaktyczne.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas leczenia arypiprazolem była porównywalna z częstością w grupie placebo. Niemniej jednak należy zachować ostrożność u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie i rozważyć regularne monitorowanie EKG w tej grupie chorych.⁵

Zaburzenia pozapiramidowe i późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających nie dłużej niż rok niezbyt często zgłaszano przypadki dyskinez wymagające leczenia podczas stosowania arypiprazolu. Jeśli u pacjentów leczonych produktem Abilium wystąpią przedmiotowe lub podmiotowe objawy późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy dyskinez mogą się czasowo nasilić lub pojawić dopiero po zakończeniu terapii.⁶

W badaniach klinicznych prowadzonych w populacji pediatrycznej obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. W przypadku wystąpienia objawów pozapiramidowych u pacjenta przyjmującego arypiprazol, należy rozważyć zmniejszenie dawki i wprowadzić ścisłą kontrolę kliniczną.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny jest potencjalnie śmiertelnym powikłaniem terapii lekami przeciwpsychotycznymi. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas leczenia arypiprazolem. Do klinicznych objawów NMS należą:

• bardzo wysoka gorączka
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo mogą wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. W przypadku stwierdzenia objawów NMS lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie należy natychmiast przerwać stosowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu.⁸

Drgawki

W badaniach klinicznych niezbyt często zgłaszano przypadki napadów drgawkowych w trakcie leczenia arypiprazolem. Należy zachować ostrożność podczas stosowania leku u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie lub ze stanami chorobowymi predysponującymi do ich wystąpienia.⁹

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n = 938, średnia wieku: 82,4 lata; zakres: 56-99 lat) u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera, leczonych arypiprazolem, wykazano zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów wynosiła 3,5% w grupie arypiprazolu wobec 1,7% w grupie placebo. Chociaż przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich wynikała z powikłań sercowo-naczyniowych (np. niewydolność serca, nagła śmierć) lub infekcyjnych (np. zapalenie płuc).¹⁰

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

W tych samych badaniach odnotowano również działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu śmiertelnym. U 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem wystąpiły incydenty naczyniowo-mózgowe w porównaniu do 0,6% otrzymujących placebo. Chociaż różnica ta nie była statystycznie istotna, w jednym z badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania zaobserwowano wyraźną zależność dawka-skutek w odniesieniu do częstości występowania powikłań naczyniowo-mózgowych.¹¹

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozami związanymi z demencją.¹²

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, zgłaszano przypadki hiperglikemii, niekiedy skrajnie nasilonej, z towarzyszącą kwasicą ketonową, śpiączką hiperosmotyczną lub zgonem. Czynnikami predysponującymi do wystąpienia ciężkich powikłań są otyłość oraz cukrzyca w wywiadzie rodzinnym.

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie wykazano istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) ani nieprawidłowych parametrów laboratoryjnych glikemii w porównaniu z placebo. Pacjenci leczeni jakimikolwiek lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, powinni być monitorowani pod kątem objawów hiperglikemii, takich jak:

• nadmierne pragnienie
• wielomocz
• zwiększony apetyt
• osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej rozwoju wymagają regularnej kontroli parametrów gospodarki węglowodanowej.¹³

Nadwrażliwość

Po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości charakteryzujące się objawami uczulenia.¹⁴

Zwiększenie masy ciała

Wzrost masy ciała obserwowany u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym może wynikać z wielu czynników, w tym:

• współistniejących chorób
• stosowania leków przeciwpsychotycznych o znanym wpływie na masę ciała
• niewłaściwego stylu życia

Nadmierne zwiększenie masy ciała może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. W obserwacjach po wprowadzeniu arypiprazolu do obrotu odnotowano przypadki zwiększenia masy ciała, zazwyczaj u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• cukrzyca
• zaburzenia tarczycy
• gruczolak przysadki w wywiadzie

W badaniach klinicznych nie wykazano istotnego klinicznie wpływu arypiprazolu na masę ciała u dorosłych. Natomiast w badaniach obejmujących młodzież z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego zaobserwowano związek stosowania arypiprazolu ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. W tej grupie pacjentów należy regularnie monitorować masę ciała. W przypadku znaczącego klinicznie przyrostu masy ciała należy rozważyć zmniejszenie dawki.¹⁵

Dysfagia

Zaburzenia kurczliwości mięśniówki przełyku i aspiracja są związane ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. Arypiprazol należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc.¹⁶