związki glukuronidowe
Związki glukuronidowe (glukuronidy) to produkty reakcji sprzęgania substancji endogennych i ksenobiotyków z kwasem glukuronowym. Proces ten, zwany glukuronidacją, stanowi kluczowy mechanizm II fazy biotransformacji, prowadzący do zwiększenia rozpuszczalności substancji w wodzie i ułatwiający ich wydalanie z organizmu.
Glukuronidacja zachodzi głównie w wątrobie przy udziale enzymów z rodziny UDP-glukuronylotransferaz (UGT). Donorem kwasu glukuronowego w tej reakcji jest kwas UDP-glukuronowy. Substratem dla tego procesu mogą być związki zawierające grupy hydroksylowe, karboksylowe, aminowe i tiolowe, co sprawia, że mechanizm ten odpowiada za metabolizm wielu leków, hormonów, toksyn i barwników.
W diagnostyce medycznej oznaczanie glukuronidów ma istotne znaczenie w ocenie funkcji wątroby, monitorowaniu terapii lekowej oraz w toksykologii. Klasycznym przykładem jest bilirubina, której glukuronidy są główną formą wydalniczą. Zaburzenia glukuronidacji mogą prowadzić do klinicznych manifestacji, jak w przypadku zespołu Gilberta, gdzie obniżona aktywność UGT skutkuje łagodną hiperbilirubinemią.