palifermin
Palifermin to rekombinowany ludzki czynnik wzrostu keratynocytów (KGF), stosowany w medycynie jako preparat o działaniu cytoprotekcyjnym. Jest wytwarzany metodami inżynierii genetycznej i stanowi formę białka podobną do naturalnie występującego w organizmie czynnika KGF, który odpowiada za stymulację wzrostu i różnicowania komórek nabłonkowych.
Głównym wskazaniem do stosowania paliferminu jest zapobieganie i łagodzenie zapalenia błony śluzowej jamy ustnej (mucositis) u pacjentów z nowotworami hematologicznymi otrzymujących intensywne leczenie mieloablacyjne połączone z przeszczepieniem komórek macierzystych. Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej stanowi poważne powikłanie terapii przeciwnowotworowej, powodujące ból, trudności w przyjmowaniu pokarmów i zwiększone ryzyko infekcji.
Mechanizm działania paliferminu polega na wiązaniu się z receptorami KGF na komórkach nabłonkowych, co prowadzi do stymulacji ich proliferacji, różnicowania i migracji. Efektem jest przyspieszona regeneracja uszkodzonego nabłonka błon śluzowych, zmniejszenie nasilenia i czasu trwania zapalenia. Preparat podawany jest dożylnie w schemacie obejmującym dawki przed i po chemioterapii mieloablacyjnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mukozitis – Zapobieganie i profilaktyka
Mukozitis, będący częstym powikłaniem terapii przeciwnowotworowej, szczególnie u pacjentów poddawanych radioterapii głowy i szyi oraz chemioterapii cytotoksycznej (fluorouracyl, metotreksat, etopozyd), wymaga kompleksowej profilaktyki. Identyfikacja grup ryzyka (wiek >65 lat, palenie tytoniu, niedożywienie, niedostateczna higiena jamy ustnej) jest kluczowa. Podstawą zapobiegania jest prawidłowa higiena jamy ustnej, w tym szczotkowanie miękką szczoteczką, stosowanie nici dentystycznych, płukanek (chlorheksydyna 0,12-0,2%, benzydamina, jodopowidon, mieszanki z prednizolonem i nystatyną) oraz unikanie protez. Krioterapia (lodowe kostki przez 30 minut przed chemioterapią) znacząco redukuje częstość mukozitis, zwłaszcza u pacjentów leczonych 5-FU i melfalanem. Laseroterapia niskiej mocy (LLLT) oraz fotobiomodulacja są rekomendowane przez MASCC/ISOO jako skuteczne metody prewencji i leczenia mukozitis, poprawiające regenerację błony śluzowej i jakość życia pacjentów. Czynniki wzrostu, zwłaszcza palifermin, wykazują skuteczność u pacjentów poddawanych leczeniu kondycjonującemu przed przeszczepieniem komórek macierzystych, choć ich efektywność zależy od rodzaju terapii przeciwnowotworowej.
acyklowir, allopurinol, amifostyna, benzydamina, chemioterapia, chlorheksydyna, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, czynnik wzrostu keratynocytów, etopozyd, fluorouracyl, fotobiomodulacja, inflammasom NLRP3, krioterapia, L-glutamina, metotreksat, mukozitis, neutropenia, palifermin, pilokarpina, przeszczepienie komórek macierzystych, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, radioterapia, radioterapia konformalna 3D, terapia laserem niskiej mocy, terapia przeciwnowotworowa, zapalenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Mukozitis – Leczenie
Mukozitis jamy ustnej to bolesne zapalenie błony śluzowej, często występujące jako powikłanie terapii przeciwnowotworowej, w tym radioterapii, chemioterapii, radiochemioterapii oraz przeszczepienia komórek macierzystych hematopoetycznych (HSCT). Dotyka około 40% pacjentów poddawanych konwencjonalnej chemioterapii i do 100% leczonych z powodu nowotworów głowy i szyi. Objawia się zaczerwienieniem, obrzękiem i owrzodzeniami, prowadząc do intensywnego bólu, dysfagii oraz upośledzenia funkcji mowy i połykania. Mukozitis wywołany chemioterapią pojawia się zwykle 1-2 tygodnie po leczeniu i ustępuje w ciągu 3 tygodni, natomiast po radioterapii rozwija się około 2 tygodni od rozpoczęcia 7-tygodniowego cyklu i ustępuje 3-4 tygodnie po zakończeniu terapii. Leczenie jest głównie objawowe i wspierające, obejmujące podstawową higienę jamy ustnej (BOC), stosowanie łagodnych płukanek (np. roztwór soli, wodorowęglanu sodu), płukanek bezydaminowych (zalecanych przy dawkach promieniowania <50 Gy), terapię przeciwbólową (w tym miejscową płukankę z morfiną 0,2%) oraz fotobiomodulację laserową (LLLT). Krioterapia podczas podawania cytostatyków (np. 5-FU, melfalan) zmniejsza ryzyko mukozitis poprzez zwężenie naczyń i ograniczenie ekspozycji błony śluzowej na leki cytotoksyczne.
benzydamina, czynnik wzrostu keratynocytów, dusquetide, dysfagia, fotobiomodulacja, krioterapia, lek przeciwgrzybiczny, lidokaina, loperamid, mukozitis, oktreotyd, palifermin, przeszczepienie komórek macierzystych hematopoetycznych, radiochemioterapia, radioterapia głowy i szyi, sonda nosowo-żołądkowa, sztuczna ślina, terapia laserem niskoenergetycznym, trombocytopenia, wodorowęglan sodu, żywienie pozajelitowe