poryna

Poryna to termin medyczny oznaczający szczególny rodzaj ślepoty występującej po silnym oślepieniu jasnym światłem. Stan ten charakteryzuje się czasowym zaburzeniem widzenia, które pojawia się po intensywnej ekspozycji na bardzo jasne źródło światła, takie jak błyskawica, wybuch czy silne sztuczne oświetlenie.

Z fizjologicznego punktu widzenia poryna powstaje na skutek tymczasowego wybielenia barwnika wzrokowego (rodopsyny) w fotoreceptorach siatkówki. Powrót do normalnego widzenia następuje stopniowo w miarę regeneracji barwnika, co zazwyczaj trwa od kilku sekund do kilkunastu minut, zależnie od intensywności ekspozycji na światło.

W praktyce klinicznej poryna jest zjawiskiem przejściowym i nie wymaga zazwyczaj interwencji medycznej. Jednak powtarzające się lub długotrwałe ekspozycje na bardzo intensywne światło mogą prowadzić do trwałych uszkodzeń siatkówki. Profilaktyka obejmuje stosowanie odpowiednich filtrów i okularów ochronnych podczas pracy z silnymi źródłami światła.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Ukąszenia meduz – Etiologia i przyczyny

Ukąszenia meduz są wynikiem kontaktu skóry z nematocystami, specjalistycznymi komórkami żądlącymi zawierającymi jad o złożonym składzie biochemicznym, w tym neurotoksyczne peptydy, cytolityczne toksyny, fosfolipazę A2 oraz metaloproteinazy. Mechanizm działania nematocyst polega na szybkim wystrzeleniu tubusika z siłą 2-5 funtów na cal kwadratowy, co umożliwia penetrację skóry i wprowadzenie toksyn. Objawy miejscowe obejmują ból, obrzęk, świąd, pęcherze, a w cięższych przypadkach martwicę skóry, szczególnie po ukąszeniach meduz z rodziny Chirodropidae. Ukąszenia mogą także wywoływać reakcje ogólnoustrojowe, takie jak zaburzenia żołądkowo-jelitowe, mięśniowe, sercowe i neurologiczne, a także reakcje alergiczne, w tym anafilaksję. Szczególnie niebezpieczne są meduzy pudełkowe (Cubozoa), których jad może prowadzić do śmierci w ciągu minut, zwłaszcza gdy toksyna obejmuje ≥10% powierzchni ciała, co jest krytyczne u dzieci. Syndrom Irukandjiego, związany z opóźnioną toksycznością, manifestuje się objawami neurologicznymi i kardiologicznymi w ciągu 4-48 godzin po ukąszeniu.
arytmia komorowa, czynnik zapalny, fosfolipaza A2, hemoliza, krwawienie podskórne, krwiobieg, kubomeduza, martwica skóry, metaloproteinaza, nematocysta, neurotoksyna, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność oddechowa, odpowiedź immunologiczna, ostra niewydolność nerek, pęcherz skórny, poryna, reakcja alergiczna, rumień, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie skóry, zapaść sercowo-naczyniowa, zatrzymanie akcji serca
Leksykon chorób i schorzeń
Ukąszenia meduz – Patofizjologia i mechanizm

Ukąszenia meduz wynikają z kontaktu skóry z knidocytami zawierającymi nematocysty, które wyrzucają jad z prędkością około 67 km/h, generując siłę uderzenia około 7,7 GPa (1 116 790,5 psi). Jad meduz to złożona mieszanina toksyn białkowych (w tym poryn i fosfolipazy A2), toksyn niebiałkowych oraz enzymów bioaktywnych (metaloproteinazy, proteazy, hialuronidaza), które wywołują uszkodzenia komórkowe, stan zapalny, ból i reakcje immunologiczne. Mechanizmy toksyczności obejmują formowanie porów w błonach komórkowych, zaburzenia transportu jonów (Ca²⁺, Na⁺, K⁺), cytotoksyczność oraz indukcję stresu oksydacyjnego. Ukąszenia mogą prowadzić do lokalnych zmian skórnych (pęcherze, wybroczyny, martwica) oraz ogólnoustrojowych objawów, takich jak nudności, skurcze mięśni, zaburzenia rytmu serca, a w ciężkich przypadkach – zespół Irukandji i kardiotoksyczność z podwyższonym poziomem troponiny I. Reakcje immunologiczne angażują keratynocyty, komórki dendrytyczne i tuczne, które pośredniczą w zapaleniu i alergii, w tym reakcjach typu I i IV, co może prowadzić do przewlekłych zmian skórnych i nadwrażliwości.
antysurowica, bodziec fizyczny, fosfolipaza, fosfolipaza A2, hialuronidaza, hiperkaliemia, inflamasom NLRP3, komórka dendrytyczna, komórka tuczna, limfopoetyna zrębu grasicy, metaloproteinaza, nematocysta, obrzęk płuc, ostry zawał mięśnia sercowego, poryna, proteaza, reakcja anafilaktyczna, stres oksydacyjny, szlak sygnałowy, zaburzenie rytmu serca, zatrzymanie krążenia, zespół Irukandji

poryna

Powiązane wpisy

Ukąszenia meduz – Etiologia i przyczyny

Ukąszenia meduz – Patofizjologia i mechanizm