rośliny z rodziny selerowatych
Rośliny z rodziny selerowatych (Apiaceae), dawniej nazywanej baldaszkowatymi (Umbelliferae), stanowią jedną z najliczniejszych rodzin roślin kwiatowych. Obejmują około 3700 gatunków zgrupowanych w około 434 rodzajach. Charakterystyczną cechą morfologiczną tych roślin jest kwiatostan w formie baldachu (prostego lub złożonego), który przypomina parasol.
Pod względem medycznym rośliny selerowate mają duże znaczenie, ponieważ wiele z nich zawiera substancje biologicznie czynne wykorzystywane w terapii. Do najważniejszych należą olejki eteryczne, kumaryny, flawonoidy i furanokumaryny. Przykładami roślin leczniczych z tej rodziny są: kminek zwyczajny (Carum carvi), koper włoski (Foeniculum vulgare), anyż (Pimpinella anisum) czy arcydzięgiel litwor (Angelica archangelica).
W praktyce klinicznej ekstrakty z roślin selerowatych znajdują zastosowanie głównie w leczeniu dolegliwości układu pokarmowego (działanie wiatropędne, żółciopędne, rozkurczowe), układu oddechowego (działanie wykrztuśne) oraz jako środki przeciwzapalne. Należy jednak pamiętać, że niektóre gatunki z tej rodziny są silnie toksyczne, jak np. szalej jadowity (Cicuta virosa) czy szczwół plamisty (Conium maculatum), zawierające niebezpieczne alkaloidy.
Warto również wspomnieć o furanokumarynach obecnych w wielu roślinach selerowatych, które mogą powodować reakcje fotodynamiczne po kontakcie ze skórą i ekspozycji na promieniowanie UV, prowadząc do dermatoz fototoksycznych (fitofotodermatoz). Zjawisko to obserwuje się szczególnie po kontakcie z barszczem Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi) czy barszczem Mantegazziego (Heracleum mantegazzianum).
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Koper włoski – Przeciwwskazania stosowania
Koper włoski (Foeniculum vulgare Mill.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na owoc kopru, anetol (główny składnik olejku) oraz u osób uczulonych na rośliny z rodziny selerowatych (Apiaceae), takich jak anyż, kminek, seler, kolendra czy koper ogrodowy. W przypadku preparatu Apetiherb, zawierającego również ziele krwawnika z rodziny astrowatych (Asteraceae), przeciwwskazaniem jest także nadwrażliwość na rośliny tej rodziny, np. rumianek czy nagietek. Preparaty takie jak Apetiherb i Radirex PLUS zawierają sacharozę w stężeniu 62 g/100 g syropu, co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy.
anetol, atonia jelit, biegunka, ból brzucha o niejasnej etiologii, choroba Leśniowskiego-Crohna, działanie przeczyszczające, Foeniculum vulgare, koper włoski, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedrożność jelit, nietolerancja fruktozy, reakcja krzyżowa, rośliny z rodziny selerowatych, sacharoza, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie wyrostka robaczkowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Canephron N
Lek Canephron N, zawierający wyciąg z ziela tysiącznika, korzenia lubczyku oraz liścia rozmarynu, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, w tym na rośliny z rodziny selerowatych (np. anyż, koper włoski) oraz na anetol, składnik olejków eterycznych. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest choroba wrzodowa żołądka ze względu na ryzyko podrażnienia błony śluzowej oraz obecność etanolu w stężeniu 16,0-19,5% V/V. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z obrzękami wynikającymi z niewydolności serca lub nerek oraz u osób, którym zalecono ograniczenie podaży płynów, np. w zaawansowanej niewydolności serca lub nerek.
anetol, choroba wątroby, choroba wrzodowa żołądka, choroby górnego odcinka przewodu pokarmowego, choroby ośrodkowego układu nerwowego, etanol, korzeń lubczyku, liść rozmarynu, nadwrażliwość na składniki, nadwrażliwość na składniki preparatu, nadwrażliwość na składniki roślinne, niewydolność nerek, niewydolność serca, olejki eteryczne, padaczka, podrażnienie błony śluzowej, preparat ziołowy, refluks żołądkowo-przełykowy, rośliny z rodziny selerowatych, uzależnienie od alkoholu, wrzód żołądka, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku, ziele tysiącznika - Leksykon substancji czynnych
Rozmaryn – Przeciwwskazania stosowania
Rozmaryn lekarski (Rosmarinus officinalis L.) jako składnik produktów leczniczych, takich jak Canephron, wymaga ostrożności w kwalifikacji pacjentów do terapii. Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na liść rozmarynu, która może manifestować się od łagodnych reakcji skórnych do poważnych reakcji systemowych. Preparaty zawierające rozmaryn są niewskazane u pacjentów z wrzodami żołądka ze względu na potencjalne nasilenie sekrecji soku żołądkowego. Ponadto, u osób uczulonych na rośliny z rodziny selerowatych (Apiaceae), takich jak anyż, koper włoski czy seler, istnieje ryzyko reakcji krzyżowych, zwłaszcza w przypadku preparatów wieloskładnikowych zawierających anetol, którego rozmaryn sam nie zawiera, ale może występować w kompozycji produktu.
Centaurium erythraea, choroba wrzodowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, Levisticum officinale, liść rozmarynu, nadwrażliwość krzyżowa, nadwrażliwość na anetol, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk sercowo-nerkowy, olejek eteryczny, płynoterapia, reakcja krzyżowa, restrykcja płynowa, rośliny z rodziny selerowatych, Rosmarinus officinalis, sekrecja soku żołądkowego, wrzód żołądka