detoksykacja paracetamolu

Detoksykacja paracetamolu to proces eliminacji toksycznych metabolitów tego leku z organizmu. Paracetamol (acetaminofen) w dawkach terapeutycznych jest metabolizowany głównie w wątrobie poprzez glukuronidację i sulfatację, jednak około 5-10% dawki ulega przemianom przy udziale cytochromu P450 do toksycznego metabolitu – N-acetylo-p-benzochinoiminy (NAPQI).

W przypadku przedawkowania paracetamolu, szlaki detoksykacji przez glukuronidację i sulfatację ulegają wysyceniu, co prowadzi do zwiększonej produkcji NAPQI. Ten reaktywny metabolit w normalnych warunkach jest neutralizowany przez glutation, jednak przy jego wyczerpaniu dochodzi do wiązania NAPQI z białkami hepatocytów, prowadząc do martwicy wątroby.

Kluczowym antidotum stosowanym w detoksykacji paracetamolu jest N-acetylocysteina (NAC). Działa ona poprzez uzupełnianie zapasów glutationu, zwiększenie eliminacji metabolitów paracetamolu oraz prawdopodobnie przez bezpośrednią neutralizację NAPQI. Skuteczność NAC jest najwyższa, gdy zostanie podana w ciągu pierwszych 8-10 godzin od przedawkowania.

Protokół leczenia NAC obejmuje schemat dożylny (dawka nasycająca 150 mg/kg przez 15-60 minut, następnie 50 mg/kg przez 4 godziny i 100 mg/kg przez 16 godzin) lub doustny (dawka nasycająca 140 mg/kg, następnie 70 mg/kg co 4 godziny, łącznie 17 dawek). Monitorowanie poziomu paracetamolu w surowicy oraz parametrów funkcji wątroby jest niezbędne dla oceny skuteczności detoksykacji.