oporność na kolistynę

Oporność na kolistynę jest poważnym problemem w leczeniu zakażeń wywoływanych przez bakterie Gram-ujemne. Kolistyna (polimyksyna E) należy do grupy antybiotyków polimyksyn i jest często stosowana jako lek ostatniej szansy w terapii infekcji wywołanych przez wielolekooporne bakterie, zwłaszcza z rodziny Enterobacteriaceae oraz Pseudomonas aeruginosa i Acinetobacter baumannii.

Mechanizm oporności na kolistynę najczęściej związany jest z modyfikacją lipopolisacharydu (LPS) bakteryjnej błony zewnętrznej, co prowadzi do zmniejszenia powinowactwa antybiotyku do błony komórkowej. Kluczową rolę odgrywa tu modyfikacja lipidu A przez dodanie grup fosfoetanoloaminowych, co jest kodowane przez geny mcr (mobilized colistin resistance).

Szczególnie niepokojące jest występowanie plazmidowo kodowanej oporności na kolistynę (geny mcr-1 do mcr-10), która może być łatwo przekazywana między bakteriami, nawet należącymi do różnych gatunków. Pierwsze doniesienia o genie mcr-1 pojawiły się w 2015 roku w Chinach, a obecnie jest on wykrywany na całym świecie, zarówno w izolatach klinicznych, jak i środowiskowych.

Diagnostyka oporności na kolistynę obejmuje metody fenotypowe (określanie MIC – minimalnego stężenia hamującego) oraz metody molekularne, wykrywające geny mcr. Zgodnie z wytycznymi EUCAST, szczepy o MIC >2 mg/L uznawane są za oporne na kolistynę.

Ze względu na narastającą oporność na kolistynę, aktualne strategie terapeutyczne często obejmują terapie skojarzone z innymi antybiotykami oraz restrykcyjną politykę antybiotykową, mającą na celu ograniczenie niepotrzebnego stosowania kolistyny w medycynie i weterynarii.