beta-endorfiny

Beta-endorfiny to endogenne opioidowe peptydy, które są produkowane głównie w przysadce mózgowej jako część większego prekursora – proopiomelanokortyny (POMC). Należą do rodziny endorfin, które funkcjonują jako naturalne substancje przeciwbólowe organizmu.

W kontekście klinicznym beta-endorfiny odgrywają istotną rolę w modulacji bólu, łagodząc jego percepcję poprzez wiązanie się z receptorami opioidowymi, głównie typu μ (mu). Ich stężenie wzrasta podczas intensywnego wysiłku fizycznego, co przyczynia się do zjawiska tzw. „euforii biegacza”, a także w odpowiedzi na stres, uraz czy ból.

Beta-endorfiny wykazują również działanie immunomodulujące, wpływając na funkcjonowanie układu odpornościowego. Są zaangażowane w regulację nastroju, co ma znaczenie w patofizjologii zaburzeń afektywnych. Ich niedobór może być związany z rozwojem depresji, natomiast podwyższone stężenie obserwuje się w niektórych schorzeniach endokrynologicznych jak choroba Cushinga.

W diagnostyce laboratoryjnej oznaczanie poziomu beta-endorfin może być pomocne w ocenie funkcjonowania osi podwzgórze-przysadka oraz w diagnostyce różnicowej niektórych zespołów bólowych i zaburzeń nastroju, chociaż nie jest to badanie rutynowo wykonywane w praktyce klinicznej.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl