śpiączka hiperosmotyczna
Śpiączka hiperosmotyczna (śpiączka hiperglikemiczna hiperosmolarna) to ostre powikłanie cukrzycy, charakteryzujące się znaczną hiperglikemią (>600 mg/dl), hiperosmolalnością osocza (>320 mOsm/kg H₂O) oraz ciężkim odwodnieniem bez istotnej ketozy. Stan ten występuje głównie u pacjentów z cukrzycą typu 2, często w podeszłym wieku.
Patofizjologicznie śpiączka hiperosmotyczna rozwija się wskutek względnego niedoboru insuliny, który jest wystarczający do zahamowania lipolizy (zapobiegając ketozie), ale niewystarczający do utrzymania prawidłowej gospodarki węglowodanowej. Prowadzi to do narastającej hiperglikemii, diurezy osmotycznej, odwodnienia i zagęszczenia krwi.
Objawy kliniczne obejmują narastające zaburzenia świadomości, objawy odwodnienia, hipotensję, tachykardię oraz mogą wystąpić objawy neurologiczne (drgawki, objawy ogniskowe). Śmiertelność w tym stanie jest wysoka (10-20%) i wynika głównie z opóźnionego rozpoznania, zaawansowanego wieku pacjentów oraz chorób współistniejących.
Leczenie śpiączki hiperosmotycznej obejmuje intensywne nawadnianie (początkowo 0,9% NaCl), insulinoterapię (niższe dawki niż w kwasicy ketonowej), wyrównanie zaburzeń elektrolitowych (szczególnie potasu, sodu, fosforanów i magnezu) oraz leczenie chorób towarzyszących i czynników wywołujących. Kluczowe znaczenie ma również prewencja powikłań zakrzepowo-zatorowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aripsan
Produkt leczniczy ARIPSAN (arypiprazol) wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, zaburzeniami przewodzenia, nadciśnieniem tętniczym, ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) oraz wydłużeniem odstępu QT. W badaniach klinicznych częstość wydłużenia QT była porównywalna z placebo, jednak u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT zaleca się ostrożność. Arypiprazol może wywoływać działania niepożądane takie jak dyskinezy, akatyzja, parkinsonizm oraz złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), który objawia się m.in. gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością układu autonomicznego. W przypadku objawów NMS lub niewyjaśnionej gorączki należy przerwać leczenie. Arypiprazol może także powodować napady drgawek, senność, niedociśnienie ortostatyczne i niestabilność ruchową, co zwiększa ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych i osłabionych.
ADHD, akatyzja, arypiprazol, atypowy lek przeciwpsychotyczny, brak laktazy, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna, choroba psychiczna, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca, częstoskurcz, dysfagia, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, leczenie przeciwpsychotyczne, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność autonomicznego układu nerwowego, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, objaw pozapiramidowy, ostra niewydolność nerek, parkinsonizm, patologiczne uzależnienie od hazardu, późna dyskineza, przejściowy napad niedokrwienny, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, sztywność mięśniowa, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie nastroju, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie świadomości, zaburzenie tarczycy, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zawał mięśnia sercowego, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aripilek
Aripilek (arypiprazol) wymaga ścisłej obserwacji klinicznej ze względu na opóźnioną poprawę kliniczną, która może nastąpić od kilku dni do kilku tygodni. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zachowań samobójczych, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami nastroju i chorobami psychicznymi, oraz na konieczność monitorowania pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, zaburzeniami przewodzenia, nadciśnieniem tętniczym, odwodnieniem i ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). W badaniach klinicznych częstość wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo, jednak zaleca się ostrożność u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT. Należy również monitorować objawy późnych dyskinez, akatyzji i parkinsonizmu, a w przypadku ich wystąpienia rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS), choć rzadki, wymaga natychmiastowego przerwania leczenia przy wystąpieniu objawów takich jak wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność układu autonomicznego.
akatyzja, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba psychiczna, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca, dysfagia, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, mioglobinuria, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostra niewydolność nerek, parkinsonizm, patologiczny hazard, późna dyskineza, przejściowy napad niedokrwienny, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, schizofrenia, senność, śpiączka hiperosmotyczna, udar, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie krążenia mózgowego, zaburzenie nastroju, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie tarczycy, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aribit ODT
Podczas terapii arypiprazolem obserwuje się opóźnioną poprawę kliniczną, która może nastąpić po kilku dniach do kilku tygodni, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta, zwłaszcza pod kątem zachowań samobójczych, szczególnie na początku lub przy zmianie leczenia. Arypiprazol wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi (np. zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia), nadciśnieniem tętniczym, stanami predysponującymi do niedociśnienia oraz u osób z wydłużonym odstępem QT w wywiadzie rodzinnym. W trakcie leczenia należy monitorować ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) oraz objawy późnych dyskinez, akatyzji i parkinsonizmu, zwłaszcza u dzieci i młodzieży. Należy również uwzględnić ryzyko Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (NMS) z objawami takimi jak gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczna, a także napady drgawek u pacjentów z predyspozycjami.
akatyzja, arypiprazol, arytmia, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca, dysfagia, fenyloketonuria, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, leczenie przeciwpsychotyczne, lek przeciwpsychotyczny, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, parkinsonizm, polidypsja, poliuria, późna dyskineza, przejściowy atak niedokrwienny, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, śpiączka hiperosmotyczna, sztywność mięśniowa, tachykardia, udar mózgu, uzależnienie od hazardu, wahanie ciśnienia, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie nastroju, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie świadomości, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aricogan
Podczas terapii arypiprazolem poprawa stanu klinicznego może pojawić się dopiero po kilku dniach lub tygodniach, co wymaga ścisłej obserwacji pod kątem efektów terapeutycznych oraz działań niepożądanych, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami nastroju i ryzykiem zachowań samobójczych. Arypiprazol należy stosować ostrożnie u chorych z chorobami układu krążenia (np. zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, nadciśnienie tętnicze), a także u osób z predyspozycjami do niedociśnienia i ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). W badaniach klinicznych częstość wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo, jednak lek wymaga ostrożności u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT. Niezbyt częste były przypadki późnych dyskinez, akatyzji i parkinsonizmu, które mogą wymagać zmniejszenia dawki lub odstawienia leku. Złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS) występował rzadko, objawiając się wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii.
arypiprazol, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba układu krążenia, dysfagia, dyskineza, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, objaw pozapiramidowy, ostra niewydolność nerek, parkinsonizm, przemijający atak niedokrwienny, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, senność, śpiączka hiperosmotyczna, udar mózgu, upadek, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie tarczycy, zachłystowe zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Arpixor
Podczas terapii arypiprazolem (Arpixor) kliniczna poprawa może nastąpić po kilku dniach do kilku tygodni, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta pod kątem efektywności i bezpieczeństwa. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zachowań samobójczych, zwłaszcza u pacjentów z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju, oraz na konieczność nadzoru u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi (np. zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia), chorobą naczyń mózgowych, stanami predysponującymi do niedociśnienia lub nadciśnieniem tętniczym. Arypiprazol może wiązać się z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), dlatego przed i w trakcie terapii należy identyfikować czynniki ryzyka i wdrażać profilaktykę. W badaniach klinicznych częstość wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo, jednak lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z wydłużeniem QT w wywiadzie rodzinnym. Rzadko obserwowano dyskinezy wymagające interwencji, które mogą nasilić się po zakończeniu leczenia, a także akatyzję i parkinsonizm u dzieci i młodzieży, co wymaga monitorowania i ewentualnej redukcji dawki.
ADHD, akatyzja, arypiprazol, choroba sercowo-naczyniowa, dysfagia, dyskineza, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, krążenie mózgowe, kwasica ketonowa, laktoza, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, parkinsonizm, późna dyskineza, przyrost masy ciała, psychoza w chorobie Alzheimera, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, śpiączka hiperosmotyczna, uzależnienie behawioralne, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Asduter
Arypiprazol wykazuje opóźniony początek działania, z poprawą stanu klinicznego obserwowaną po kilku dniach do tygodniach terapii, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia lub przy zmianie dawki. Konieczne jest monitorowanie ryzyka zachowań samobójczych, szczególnie u pacjentów z chorobami psychicznymi. Lek należy stosować ostrożnie u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi (np. zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia), nadciśnieniem tętniczym, stanami predysponującymi do niedociśnienia oraz u pacjentów z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). W badaniach klinicznych częstość wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo, jednak zaleca się ostrożność u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT. Należy również monitorować objawy dyskinez późnych oraz pozapiramidowe, takie jak akatyzja i parkinsonizm, zwłaszcza u pacjentów pediatrycznych, z możliwością konieczności redukcji dawki lub odstawienia leku.
akatyzja, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba sercowo-naczyniowa, dysfagia, dyskineza późna, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, krążenie mózgowe, kwasica ketonowa, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, nadzór kliniczny, napad drgawkowy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność autonomicznego układu nerwowego, niewydolność serca, objaw pozapiramidowy, obserwacja kliniczna, ostra niewydolność nerek, parkinsonizm, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, sztywność mięśniowa, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie świadomości, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aribit ODT
Podczas terapii arypiprazolem (Aribit ODT) konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia, ze względu na ryzyko wystąpienia zachowań samobójczych, szczególnie u osób z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju. Należy zachować ostrożność u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, nadciśnienie tętnicze) oraz u osób z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Arypiprazol może powodować wydłużenie odstępu QT, dlatego wskazana jest ostrożność u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT. W trakcie leczenia obserwowano rzadkie przypadki późnych dyskinez, akatyzji, parkinsonizmu oraz potencjalnie śmiertelnego Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (NMS), którego objawy obejmują wysoką gorączkę, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczną. W przypadku podejrzenia NMS należy natychmiast przerwać leczenie. Ponadto, u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie zaleca się ostrożność ze względu na ryzyko zaostrzenia napadów.
akatyzja, arypiprazol, brak laktazy, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna serca, choroba układu sercowo-naczyniowego, dysfagia, działanie niepożądane krążenia mózgowego, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatynowa, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, leczenie przeciwpsychotyczne, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, objaw pozapiramidowy, parkinsonizm, patologiczne uzależnienie od hazardu, późna dyskineza, przejściowy napad niedokrwienia, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, udar, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie nastroju, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie tarczycy, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zapalenie płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Arpixor
Podczas terapii arypiprazolem (Arpixor) konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia, ze względu na opóźnione pojawianie się efektów klinicznych oraz ryzyko nasilenia objawów psychicznych, w tym prób samobójczych. Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, nadciśnienie tętnicze), a także u osób z predyspozycjami do żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). W badaniach klinicznych nie stwierdzono istotnego wydłużenia odstępu QT w porównaniu z placebo, jednak u pacjentów z rodzinnym wywiadem wydłużenia QT zaleca się szczególną ostrożność. Należy również monitorować objawy późnych dyskinez, akatyzji i parkinsonizmu, zwłaszcza u dzieci i młodzieży, oraz być czujnym na objawy Złośliwego Zespołu Neuroleptycznego (NMS), który może manifestować się wysoką gorączką, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną. W przypadku podejrzenia NMS lub niewyjaśnionej gorączki należy przerwać leczenie.
ADHD, akatyzja i parkinsonizm, arypiprazol, aspiracja, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba układu sercowo-naczyniowego, dysfagia, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie ortostatyczne, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostra niewydolność nerek, podwyższona fosfokinaza kreatynowa, późna dyskineza, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, sztywność mięśniowa, terapia przeciwpsychotyczna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie krążenia mózgowego, zaburzenie nastroju, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie świadomości, zaburzenie tarczycy, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa